Kindurnar voru nú ekkert voðalega langt frá – þannig,“ segir Andrés Helgason, bóndi í Tungu í Gönguskörðum, þegar ég bið hann að lýsa fyrir mér eftirleitum sem hann fór aleinn í um vesturfjöll Skagafjarðar á dögunum, og skiluðu sextán kindum í hús. Feykir sagði frá. Viðurkennir samt að féð hafi ekki komið sér heim af sjálfsdáðum. „Ein kindanna náðist ekki heim í fyrra, hún var búin að vera á fjalli frá vorinu 2018.“

Andrés segir það hafa verið vitað frá því í haust að kindur hefðu orðið eftir á þessum slóðum. „Ég hafði ekki heyrt að nokkur hefði farið að vitja um þær, að minnsta kosti ekki eftir að tíð versnaði, svo ég fór að gá hvort ég yrði einhvers var, fann þessar sextán á þremur stöðum í svonefndu Stakkfelli og náði að sameina þær. Spurður hvort það hafi ekki verið erfitt fyrir einn mann svarar hann: „Ég þekki landið vel og þegar ég sá kindurnar staðsetti ég mig þannig að þær færu í rétta átt. Reyndi að koma þeim í skilning um að ég réði en ekki þær, stundum gengur það auðvitað misjafnlega. En ég kom þeim yfir á sem var á ís og í annað fjall beint á móti sem heitir Hryggjarfjall. Þetta tók dálítinn tíma og það var byrjað að skyggja, því var enginn möguleiki að koma kindunum alla leið heim þann daginn. Svo var ekki veður til að vitja þeirra tvo næstu daga, hvasst og skafrenningur, en þriðja daginn komst ég – og þær voru á svipuðum slóðum og ég hafði skilið við þær.“

Átti bara eitt lamb sjálfur

Andrés segir allt hafa gengið vel þennan seinni smölunardag líka. „Ég fer náttúrlega ekki í svona leiðangra nema í mjög góðu veðri. Það er ekkert hægt að eiga við skepnur ef það er leiðindaveður, eftir að þessi tími er kominn, þá er ómögulegt að ætla að reka þær eitthvað til.“

Þetta skrautlega fé var í hópnum sem Andrés bjargaði.Mynd/Feykir/Hafdís Skúladóttir

Áttir þú allt þetta fé?

„Nei, ég átti ekki nema eitt lamb. Í hópnum var samtíningur frá sjö eigendum, flest frá þremur hobbýbændum á Sauðárkróki.“

Ertu eins og Fjalla-Bensi sem fór til bjargar sauðkindinni í skammdeginu, í hvers eigu sem hún var?

„Ég veit það nú ekki en ég hef farið nokkuð mikið til fjalla hér á haustin, bæði einn og með öðrum, enda hef ég alltaf átt heima á næsta byggða bóli við þau. Á öldum áður skiptu býlin tugum sem voru hingað og þangað um þessi fjöll, það síðasta fór í eyði 1912.“

Kemstu um fjöllin á sleða núna?

„Já, það er ekkert vandamál, snjórinn er það mikill. Ég þurfti náttúrlega að labba líka, sums staðar er bratt og giljótt og þar sem þessar kindur voru var landið svolítið erfitt yfirferðar, líka varasamt út af hálku, maður varð að gæta að sér,“ segir Andrés og trúir mér fyrir því að hann hafi farið í tvær mjaðmaliðskiptaaðgerðir á nýliðnu ári, þá síðari í ágúst en telur sér ekki hafa orðið meint af smalamennskunni.

Tunga í Gönguskörðum hét eitt sinn Skollatunga.

Voru kindurnar sæmilega á sig komnar?

„Já, mér finnst með ólíkindum að það skyldi ekki verða meira tjón á þeim, miðað við hvernig tíðarfarið er búið að vera, þær eru svolítið misjafnar en engin illa farin. Þær hafa verið ágætlega staðsettar, það hefur rifið af og þær náð að krafsa. Harðfennið er líka orðið það mikið að þær hafa komist dálítið um. Svo hefur aðeins hlánað annað slagið, þá hefur snjór þiðnað úr þeim sem þær hafa fengið í hríðunum.“

Var ærin sem gekk úti í fyrra ekki í rúbagga?

„Nei, hún hefur gengið úr reyfinu í sumar. Hún eignaðist lamb síðasta vor og kom með það.“

Sluppu við mestu ísinguna

Þetta hefur verið góður fengur, sextán kindur. Færðu ekki medalíu á þorrablótinu? „Nei, þetta er ekkert merkilegt. Ég er búinn að þvælast um þetta svæði síðustu fimmtíu árin og er margoft búinn að koma með kindur þaðan, kannski ekki oft svona stóran hóp. Það eru víða að koma kindur að á þessum árstíma, ein og tvær saman, jafnvel fleiri. Svo gengur ein og ein úti, það fer eftir því hvernig þær sleppa við veður. Þessar hafa verið ofan við mestu ísinguna sem varð í stóra desemberveðrinu. Það hefur hjálpað. Bleyta og storka fara verst með skepnur sem eru úti, hvort sem það eru hross eða kindur. Þá getur myndast þykk klakaskel á þeim, bara eins og á rafmagnslínum og öðru. Þurrahríð er betri. En ég er nokkuð viss um að eitthvað af fé hefur farið undir snjó.“