Þessa dagana er umræðan um undanþágu frá friðun rjúpunnar mjög á dagskrá, en þrátt fyrir það, að rjúpan hafi verið friðuð í aldarfjórðung, og þrátt fyrir það, að þá þegar var búið að útrýma 80-90% rjúpna­stofnsins, þá hefur Náttúrufræðistofnun Íslands (NÍ) mælt með því, að undanþága væri veitt frá friðun, og veiðar leyfðar, í 23 ár, af þeim 25, sem rjúpan hefði átt að njóta friðunar skv. lögum nr. 64/1994.

Hér mætti auðvitað spyrja: Til hvers var friðun rjúpu yfir höfuð fest í lög, og hver er virðing embættismanna og stjórnvalda við lög landsins!? Er lagasetning bara málamyndagjörð fyrir embættismönnum, sem þeir geta svo leikið sér með, fram og til baka, að eigin geðþótta!?

Skýringin á veiðum í 23 ár, af 25, þrátt fyrir lögbundna friðun, er fyrir undirrituðum sú, annars vegar, að veiðimenn, sem litlar eða engar tilfinningar hafa fyrir villtum dýrum – og virðast hafa af því mikla ánægju, að stunda sitt dýradráp – hafa þrýst hart á með það, að vikið væri frá friðun, svo þeir gætu stundað sitt blóðsport.

Hins vegar, virðist skýringin á því, að aftur og aftur hafa friðunarlög verið vanvirt, og mælt með veiðum, vera sú, að veiðimenn hafa sjálfir gegnt lykilhlutverkum bæði í NÍ og Umhverfisstofnun (UST), sem saman fara með ráðgjöf um undanþágu frá friðun og veiðistjórnun.

Helzti sérfræðingur NÍ um rjúpnamál, sem hefur haft mest að segja um það, hvort fuglinn væri friðaður, skv. lögum, eða undanþága veitt til veiða, er sjálfur rjúpnaveiðimaður.

Það sama mun gilda um forstjóra NÍ; hann hefur sjálfur stundað rjúpnaveiðar.

Að auki er það svo, að sá maður, sem var helzti sérfræðingur UST í veiðum villtra dýra, færði sig svo einfaldlega yfir til Skotveiðifélags Íslands, Skotvíss, sem bendir til, að hann sjálfur hafi stundað blóðsportið, kannske ótæpilega, í gegnum tíðina, líka meðan hann vann fyrir UST.

Ég þekki ýmsa góða menn, sem eru veiðimenn, en þeirra tilfinningalíf er, í þessu tilliti, annað, en okkar dýravina; þeir hafa litlar eða engar tilfinningar fyrir dýrum, og líta á þau sem sjálfsagða bráð; á veiðar sem sport og skemmtun, sem þeir eigi fullan rétt á.

Villt dýr séu nánast fædd í þennan heim, til að gera þeim kleift að elta þau og drepa. Kikkið ráði. Tilfinningin fyrir villtum dýrum og rétti þeirra til velferðar og lífs virðist við núllið.

Forráðamenn NÍ, líka formaður Skotvíss, virka sem vænir menn, góðir drengir, almennt talað, en gagnvart dýrum hafa þeir litlar tilfinningar.

Því er með öllu óhæft, að þeir ráði ferðinni, þegar línur eru lagðar um það, hvort lögbundin friðun gildi, eða undanþága sé veitt til veiða.

Skv. talningu NÍ var vor- eða varpstofn rjúpu í vor 69 þúsund fuglar. Reiknað er með, að 179 þúsund ungar hafi bæzt við í sumar, þannig, að haust- eða veiðistofn, með 6 mánaða ungum, sé 248 þúsund fuglar.

Skv. gögnum NÍ, er þetta minnsti og veikasti stofn rjúpu frá upphafi talninga 1995, og til samanburðar hefur NÍ sjálf gefið út, að rjúpur í landinu, á fyrri hluta síðustu aldar, hafi verið allt að 5 milljónir fugla.

Engu að síður mæla forráðamenn NÍ með, að friðun rjúpu sé enn og aftur virt að vettugi, og, að veiðar verði leyfðar á 20 þúsund fuglum, sem skiptist eiga á 5 þúsund veiðimenn.

Mælt er með, að hver veiðimaður fái að veiða 4 rjúpur.

Allir, sem eitthvað vita um rjúpnaveiðar og neyzlu fuglsins, vita, hins vegar, að það fer enginn veiðimaður til fjalla til að veiða 4 rjúpur.

Uppgefin meðalveiði á veiðimann, skv. gögnum UST sjálfrar, síðustu 16 árin, er 12 fuglar á veiðimann. Þetta er sjá fjöldi, sem veiðimenn gefa upp, ef þeir gefa yfir höfuð eitthvað upp.

Þeir, sem til þekkja, munu vita, að almenn veiði veiðimanna er 15-20 fuglar, eða fjórum til fimm sinnum meiri, en NÍ reiknar með.

Eru þeir þá ótaldir, sem kunna að veiða án leyfa, t.a.m. bændur og landeigendur, sem veiða á eigin jörðum, og telja lífríkið þar sína eign, eins og fiskinn í ám og vötnum á þeirra landi.

Verði UST og umhverfisráðherra við ráðgjöf NÍ um veiðar, nú í nóvember, tel ég, að stjórnvöld séu að gefa grænt ljós á enn eina aðförina að hinu fábrotna og fátæklega íslenzka lífríki. Auk misvirðingar laga landsins.

Rjúpan er nú þegar á válista NÍ um „tegundir í yfirvofandi útrýmingarhættu“. Augljóslega er búið að ganga að fuglinum að yztu þolmörkum.

Vinstri-grænn umhverfisráðherra á leikinn.