Ein stærsta áskorun manneskjunnar á tímum upplýsingaofgnóttarinnar er að gera eitt í einu.

Eitt í einu.
Ekki tvennt, þrennt eða allt í einu.

Heldur eitt. Bara eitt. Og geta það. Halda sig við það. Halda það út.

Og til þess að það megi takast – að gefa sér tíma í þetta eina og ekkert annað – þarf svo að segja ómælda einbeitni sem sannarlega er ekki sjálfgefin í þeirri samfélagsmiðlamóðu sem umlykur mannlífið nú á dögum.

Svo að segja allt í umhverfi okkar er til þess gert að ræna athygli okkar enda hefur áreitni og útsjónarsemi auglýsingaherdeildanna og þá ekki síður samskiptavefjavarganna aldrei verið ákafari og ofsafyllri en einmitt í því tröllum týnda núi sem allir vilja eiga með okkur.

Við erum umkringd upplýsingum og umfjöllunum af öllu tagi og eigum ekki lengur nokkra undankomuleið – og sjáumst æ oftar, samanhnipruð, í umsátri allra þessara tilkynningahríðskota sem ýmist er plaffað á okkur úr launsátri eða af berangri.

Altso, það er ekki lengur hægt að ganga fram hjá nærfatabúð án þess að vera minntur á það nokkru síðar að mann vanti nýjar brækur. Maður er vaktaður af himnum ofan. Allt sem maður gerir er gróðavon. Allt sem maður segir er söluvænt. Og það er óðara notað til að erta mann og ásækja.

Við erum hvergi hult.

Við erum í gíslingu orðabunuboðanna.

Og dagskipunin er aðeins ein. Það þarf að nást í okkur, alltaf og alls staðar. Ínáanleikinn er ofar öllu öðru.

Þetta var ekki svona.

Að afloknum grautnum á kvöldin átti afi það stundum til að slökkva á útvarpinu inni í stofu, en þá hafði sú gamla tekið fram ullargarnið til að hnýta saman sokkaplöggin á okkur krakkana. Ekkert þótti honum værðarlegra en að hlusta á lágvært hljóðfall prjónanna í fimum fingrum frúarinnar, en hrynjandin sú arna var sérlega sefjandi, að hans eigin sögn. Þá sat hann svo eirinn og spakur í húsbóndastólnum sínum að ekkert fékk truflað tíma hans. Og þannig leið kvöldið. Í pískri prjónanna.

Eftir að amma dó, upp úr 1970, var haft á orði við karlinn hvort hann ætti ekki að fá sér sjónvarp í stofuna. Hann hélt nú ekki. Útvarpið nægði honum fyllilega. Það þyrfti heldur ekki að sýna honum það sem búið væri að segja honum.

Þar við sat.

Og enn man ég hann, ekkilinn sjálfan, í stólnum sínum, með hálflokuð augun á kvöldin eftir að útvarpsfréttunum lauk, að hlusta eftir hljóðlátum smellum prjónanna, fyllilega sáttum manninum, að gera það eitt, ekkert annað.

Svo að segja allt í umhverfi okkar er til þess gert að ræna athygli okkar

Ekki eru liðin mörg misseri frá því að góðvinur minn sagði mér frá því að núorðið reyndu þau hjónin að fara alein út að borða. Ég hváði auðvitað í fyrstu, alein? Jú, sko, útskýrði hann fyrir mér af yfirvegun, þau tækju ekki lengur símana með þegar þau færu á fínni veitingastaði. Þá vildu þau nefnilega eiga stundina fyrir sig. Og staðinn sömuleiðis. Þau töluðu heldur ekki mikið saman, ef út í það væri farið, en það hefði komið svolítið til af sjálfu sér, ekkert stækkaði svona stundir meira en að vera á staðnum. Altso, vera til staðar, fara ekki um leið og maður kæmi, flýja ekki samveruna, heldur meðtaka umhverfið, kliðinn og stemninguna, væntumþykjuna í loftinu, upplifa andrúmið, anda að sér velsælunni, afslöppuðum hugblænum. Svo smakkaðist maturinn betur fyrir vikið.

Athyglisránið um hábjartan daginn er að verða okkur eðlislægt. Við tökum ekki eftir því. Ekki lengur.

Öðru hverju átta ég mig á því framan við sjónvarpið heima í stofu að ég er allt í senn að horfa á kvöldfréttir, klára matinn minn, skoða skilaboð og ráðleggja dóttur minni um heimanám, en það sem raunverulega er að leita á huga minn er hvort fréttaþulurinn sé ekki örugglega sonur gamals fótboltafélaga míns.

Ég er með öðrum orðum að næra óróleikann.

Ósjálfrátt, glórulaust – og án þess auðvitað að vita af því.

Auglýsingafrekjan er orðin hömlulaus. Það er ekki lengur hægt að njóta nokkurs í þeim afkimum upplýsingaveitnanna sem eru manni kærastir nema ósköpunum öllum af óþolandi gylliboðum sé þröngvað upp á mann með þeim fleðulegustu tilþrifum sem leikarastéttin á í fórum sínum. Maður er kannski í sárasakleysi sínu að hlusta á Finlandiu eftir Sibelius þegar kröftug hljómkviðan er skyndilega stöðvuð út af öskrandi og ómerkilegu þvottaefnistilboði.

Og þetta versnar. Og þetta mun versna. Á Youtube og svo miklu víðar.

Stafræn markaðssetning flæðir um öll gólf. Bestun herferða og endurgjöf, eins og það heitir, ómar um öll hús. Eftir því sem auglýsingahönnuðirnir vita meira um hverja manneskju er hún auðveldari viðfangs. Þess vegna þarf að lesa í hegðun hennar alla daga og bera sig eftir löngunum hennar og þrám, færa það samviskulega til bókar og bjóða til sölu.

Við höfum gefið okkur leitarvélunum á vald, sjálfviljug að mestu, enda er enginn tími til að lesa lengur smáa letur lífsins. Og þær eru svangar, vélarnar atarna, sí­svangar – og við erum fóðrið. Fáum ekkert við það ráðið lengur – og stendur kannski á sama, enda erum við búin að gefa erlendum efnisrisum á borð við Google og Facebook leyfi til að grandskoða allt okkar háttalag. Og því er það þannig – og verður svo í æ ríkari mæli – að í hvert sinn sem við leiðum augun að ákveðnum varningi umfram aðra verslunarvöru þá er við því að búast að álíka glingri verði gaukað að okkur, í síendurteknu og óforskömmuðu offorsi eins og alheimskur auglýsingaiðnaðurinn er hvað kunnastur fyrir í seinni tíð – og skammast sín ekki fyrir það.

Ég fer daglega í sund. Í heitu böðin og gufuna. Þar finnst mér ég vera hólpinn, alveg út af fyrir mig, óínáanlegur, utan alls þjónustusvæðis. Enginn sími sjáanlegur og því síður tölva eða tökuvél. Bara berir karlarnir í kringum mig, í friði fyrir umheiminum – og kasta í eins og eina krassandi sögu á milli þess sem svitinn sprettur fram.

Eða þeir þegja bara. Góna fram fyrir sig. Gera það eitt. Tómir í framan.

Og það er nú lífið, maður.