Í aðdraganda umsóknar Íslands að Evrópusambandinu og meðan á umsóknarferlinu stóð, urðu landsmenn vitni að sérkennilegri pólitískri baráttu.

Í stað þess að kynna fyrir landsmönnum hvernig líf þeirra og lífsgæði gætu breyst með aðild að Evrópusambandinu, pökkuðu stuðningsmenn aðildar í vörn og einu upplýsingarnar sem venjulegar íslenskar konur og karlar fengu um málið vörðuðu fiskveiðar. Þó er ofsagt að raunverulegar upplýsingar hafi fengist um það efni. Það kæmi allt ljós síðar eftir því hvernig til tækist í viðræðum. Árangur þeirra frá okkar sjónarhorni yrði mældur út frá því hve hagstæður hann yrði sjávarútvegsfyrirtækjum, kjöt- og grænmetisbændum, á kostnað íslenskra neytenda.

Núna, rúmum áratug síðar, er óskiljanlegt hvernig við gátum farið svona skakkt af stað í þetta mikilvæga verkefni. Umræðan um aðild að Evrópusambandinu, kosti hennar og galla, hefur því miður að mestu leyti leyst upp í hártoganir og ágreining sem fáir skilja, eða farið upp á plan hagfræðinga með hugtökum sem venjulegir borgarar eiga erfitt með að átta sig á.

Í það minnsta tveir stjórnmálaflokkar sem bjóða fram til Alþingis styðja aðild að Evrópusambandinu. Eigi einhver árangur að nást um þetta baráttumál veltur allt á því að þeim takist að tala við Íslendinga á mannamáli um hagsmuni venjulegs fólks.

Það kann að virðast fjarstæðukennt, en þeir Íslendingar eru til sem hafa áhuga á öðru en hagsmunum íslenskra útgerðarfyrirtækja og bænda. Baráttufólk fyrir ESB-aðild þarf að halda stjórn á umræðunni og koma því út í kosmósið hvernig áhrif aðild hefði á vöruverð til íslenskra heimila og hvaða áhrif upptaka evru hefði á stöðugleika og vaxtastig í landinu.

Við Íslendingar tökum okkur sjálf svo oft út fyrir sviga þegar við skoðum heiminn. Á ferðum okkar til útlanda njótum við þess hve allt er ódýrt og hvað maturinn er miklu betri í sumarlandinu en heima á Íslandi. Einhvern veginn hvarflar samt ekki að okkur að við gætum mögulega átt þess kost að njóta slíkra gæða heima hjá okkur. Við kaupum kirsuberjabox á 100 kall á meginlandi Evrópu en á 1.000 kall hér heima og spyrjum engra spurninga. Nema í huganum.

Og svo er allt hitt sem aðildin hefði upp á að bjóða. Frá því að Ísland sleit aðildarviðræðunum hefur ESB veitt styrki til 13 milljóna verkefna til að efla dreifbýl svæði í aðildarríkjunum. Hið dreifbýla Ísland hefur ekkert að óttast, nema síður sé.