Gott vinnuumhverfi kemur ekki bara í veg fyrir að starfsfólk verði fyrir slysum eða veikindum, heldur eykur það í raun vellíðan þess. Vellíðan vísar til almenns ástands einstaklingsins, líkamlegrar og andlegrar heilsu. Samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni þá er góð heilsa ekki einungis að vera laus við veikindi, heldur einnig að njóta vellíðunar. Vellíðan tengd starfi getur verið starfsánægja, hollusta, skuldbinding, tryggð við fyrirtækið, að finnast maður hafa tilgang og maður hafi lagt sitt af mörkum til að ná góðum árangri.

Áhrif stoðkerfisvanda

Stoðkerfisvandi starfsfólks veldur vanlíðan, stuðlar að streitu og getur hæglega leitt til of mikils andlegs álags. Á hinn bóginn getur sálfélagsleg áhætta einnig valdið stoðkerfisvanda. Þar sem þessi atriði eru tengd, þá geta fyrirbyggjandi aðgerðir til að takast á við eina tegund áhættu hjálpað til við að fyrirbyggja hina.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins ákvað árið 2017 að leggja aukna áherslu á heilbrigði og öryggi í starfi, með sérstakri áherslu á mikilvægi þess að koma í veg fyrir stoðkerfisvanda og sálfélagslega áhættu. Brýnt er að bregðast við, því nýleg könnun Evrópsku vinnuverndarstofnunarinnar sýnir að 60% allra veikindafjarvista í Evrópu eru vegna stoðkerfisvanda og streitu. Einnig kom í ljós að veikindaleyfi af þessum sökum eru oftast lengri en veikindaleyfi af öðrum orsökum. Stoðkerfisvandi veldur ekki aðeins þjáningu hjá einstaklingnum heldur leiðir einnig til tapaðra vinnudaga og útgjalda. Það sama má segja um fyrirtækin og samfélagið allt, kostnaður vegna stoðkerfisvanda er töluverður. Stoðkerfisvandi getur valdið mikilli vanlíðan og takmarkað getu starfsfólks til þess að gegna starfi sínu á skilvirkan hátt. Starfsfólk sem verður fyrir heilsubresti af þessum völdum getur annaðhvort farið í veikindaleyfi eða haldið áfram að vinna. Í seinna tilfellinu þá er fólk oftast með skerta starfsgetu og getur ekki skilað fullum afköstum. Langvarandi stoðkerfisvandi með tilheyrandi verkjum og hreyfi­skerð­ingu getur jafnframt leitt af sér ástand sem skapar vinnutengda streitu, sem aftur getur endað í vandamálum á borð við kulnun og þunglyndi, eða leitt af sér líkamlega sjúkdóma eins og hjartasjúkdóma.

En hvað er til ráða?

Við hönnun og skipulag vinnuumhverfis þurfa stjórnendur að huga að forvörnum í samvinnu við starfsfólkið þannig að það hafi meiri áhrif á hvernig starfinu og vinnuaðstæðum er hagað. Slíkt samstarf getur komið í veg fyrir eða dregið úr streitu og skapað vinnuumhverfi og skipulag sem gerir starfsfólki kleift að beita góðum og fjölbreyttum vinnustellingum, vinna á ákjósanlegum hraða við góðar aðstæður.

Markvisst vinnuverndarstarf á vinnustað felur í sér að koma auga á aðstæður sem skapa áhættu fyrir stoðkerfið og finna lausnir til að koma í veg fyrir óheppilegt álag. Það þarf að vera hluti af skipulögðu forvarnarstarfi á vinnustaðnum en í því geta fyrirtæki þurft hagnýta leiðsögn og aðstoð. Stjórnendur þurfa að vinna markvisst að því að koma kerfisbundið í veg fyrir eða draga úr stoðkerfisvanda og sálfélagslegri áhættu og bæta þannig bæði vellíðan starfsfólks sem og framleiðni fyrirtækisins.

Vinnueftirlitið heldur afmælisráðstefnu í streymi föstudaginn 19. nóvember. Yfirskrift hennar er „Vinnuvernd – ávinningur til framtíðar“. Þar verða mörg áhugaverð erindi sem fjalla einmitt um ofangreind atriði enda eru einkunnarorð Vinnueftirlitsins: Allir heilir heim.