Árið 2017 ákvað kona að hefja sambúð með manni. Fyrir áttu þau hvort sína eignina sem ákveðið var að selja og sameinast um eina nýja eign. Draumaeignin fannst og þá var farið að reikna, hvað væri til í útborgun og hvað þyrfti að taka til láns.

Á eign konunnar þar sem hún hafði búið með börnum sínum var áhvílandi óhagstætt Íbúða­lánasjóðs lán frá árinu 2008. Frá upphafi var borðleggjandi að það lán yrði látið fjúka enda húsnæðislánamarkaður allt annar og boðlegri en tíu árum áður og meirihluti kaupenda fyrir löngu búinn að snúa baki við Íbúðalánasjóði.

Bankinn fékk fyrirmæli um að greiða það lán upp en þegar bankastjóri útibús þess sem vann greiðslumatið hafði samband við parið var hljóðið í honum þungt. Uppgreiðsluverð lánsins sem konan vildi greiða upp var það allra hæsta sem hann hafði heyrt um. Svo hátt að það kallaði á símtal, eða tæpar sex milljónir króna! Það kostaði sem sagt sex milljónir króna að greiða upp lán sem upphaflega var rúm 21 milljón og greitt hafði verið af í áratug.

Uppgreiðslugjald er eitt en á bak við þennan fjármálagjörning var innbyggður óvissuþáttur. Í raun var sá þáttur svo óskiljanlegur að þegar umrædd kona sat andspænis lögfræðingi Íbúðalánasjóðs, nú Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar og bað hann að skýra fyrir henni forsendurnar, horfði hann á blek á blaði og svaraði: „Ég bara skil þær ekki sjálfur.“ Þess ber að geta að þetta lán með uppgreiðslugjaldi bar 5.30% vexti á meðan lán án uppgreiðslugjalds bar litlu hærri vexti eða 5.55% svo augljóslega var alltaf eftir litlu að seilast en varð síðar dýru verði keypt.

Í fyrra komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu í tveimur málum að svokölluð uppgreiðsluþóknun Íbúðalánasjóðs hefði verið ólögmæt. Málunum var áfrýjað, fengu þau flýtimeðferð og sýknaði Hæstiréttur í öðru þeirra en hinu var vísað aftur til meðferðar í héraði. Nýverið sýknaði héraðsdómur svo Íbúða­lánasjóð í því máli.

Það er lögbrot að birta ekki í lánasamningi ákvæði um hvernig uppgreiðslugjald skuli reiknað út. Nú virðist aftur á móti staðfest að þegar lánveitandinn er ríkið sjálft hefur það engar afleiðingar. Það eru vissulega milljarðar í húfi fyrir íslenska ríkið en líka ansi stór hluti aleigunnar fyrir marga þegna þess.

Þetta er aðeins ein margra svipaðra sagna, hún er dagsönn og þessi kona er ég. Þessar sex milljónir voru greiddar, með fyrirvara, því varla fengi svo óréttlátur gerningur að standa. En, hann stendur.