Skoðun

Niður­skurður til vísinda – að­för að vísinda­fólki fram­tíðarinnar

Í fyrirliggjandi fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2019 er gerð sú aðhaldskrafa á Rannsóknasjóð Vísinda- og tækniráðs að draga saman seglin um 147 milljónir. Þessi niðurskurður gengur þvert gegn stefnu stjórnvalda og ítrekuðum loforðum um aukin framlög til vísindamála. Ef af verður mun þetta koma verulega niður á veitingu nýrra styrkja frá sjóðnum og koma verst niður á ungum vísindamönnum á Íslandi. Samkeppnissjóðir Rannsóknasjóðs gegna lykilhlutverki við að fjármagna vísindastörf hér á landi, og fer meirihluti fjármagns þeirra í laun doktorsnema og nýdoktora sem vinna að rannsóknum við íslenska háskóla og rannsóknastofnanir.

Ungir vísindamenn á Íslandi búa við afar lítið starfsöryggi og reiða sig að miklu leyti á úthlutanir Rannsóknasjóðs. Boðaður niðurskurður mun því hafa verulega slæm áhrif á möguleika þessa hóps að starfa við rannsóknir á Íslandi. Verði af niðurskurði munu nýveitingar styrkja úr Rannsóknarsjóði dragast saman um rúm 17% og strax á næsta ári má leiða líkur að því að um 25 störf ungra vísindamanna muni hverfa úr samfélaginu. Þessar aðgerðir jafngilda því fjöldauppsögnum á ungum vísindamönnum.

Atgervisflótti úr íslensku vísindasamfélagi er raunverulegt vandamál. Fyrirsjáanlegar afleiðingar fyrir unga íslenska vísindamenn eru að enn fleiri munu hverfa til annarra starfa og jafnvel fara úr landi þar sem fleiri tækifæri eru til að starfa við vísindi. Fyrir þjóðfélagið þýðir niðurskurðurinn tap á fjárfestingu í þjálfun þeirra og menntun.

Forsenda fyrir góðu vísindastarfi er lágmarksfjármögun. Innlendir samkeppnissjóðir eru grunnstoð þess vísindastarfs sem hefur nú þegar verið byggt upp á Íslandi. Þeir eru nauðsynlegir til þess að ungt fólk hafi tækifæri til að mennta sig og vinna innan vísinda. Einnig eru þeir grundvöllur þess að vísindafólk sem sækir menntun í öðrum löndum hafi möguleika á að koma heim að námi loknu. Á Íslandi er staðan sú að vísindasjóðir eru fáir og undirfjármagnaðir sé miðað við hin norrænu ríkin og önnur nágrannalönd. Framlög til Rannsóknasjóðs hafa hvorki fylgt launa- og verðlagsþróun milli ára né heldur aukinni sókn vísindamanna í sjóðinn eftir því sem vísindasamfélagið stækkar með auknum hagvexti. Því hefur hlutfall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heildarfjölda umsókna farið úr 25% árið 2016 og niður í 18% árið 2018, og mun hlutfallið lækka enn frekar gangi þessi niðurskurður eftir.

Samkvæmt stefnu ríkistjórnarinnar á að efla vísindastarf á Íslandi. Markmið ríkisstjórnarinnar er að fjárfesting í rannsóknum og nýsköpun fari úr 2% í 3% af landsframleiðslu árið 2024. Þannig gengur þessi niðurskurður þvert gegn kosningaloforðum, og yfirlýstri stefnu stjórnvalda. Breytingartillaga meirihluta fjárlaganefndar veldur því gríðarlegum vonbrigðum og er í hrópandi mótsögn við áherslur eigin ríkisstjórnar. Rannsóknir og nýsköpun eru undirstaða nýrrar þekkingar og tækni, nýsköpunar og menntunar. Án öflugs vísindastarfs er ómögulegt að byggja upp öflugan hátækniiðnað á Íslandi. Það er margsannað að fjárfesting í grunnvísindum er ein besta leið samfélagsins til að hvetja til langvarandi hagvaxtar, og er grunnforsenda þess að nýsköpunar- og sprotafyrirtæki geti dafnað á Íslandi. Skilningsleysi stjórnvalda á þessum grundvallaratriðum er sláandi og alvarlegt. Við, þegnar þessa lands, þurfum að hafa metnað til að mennta og styðja við unga vísindamenn til að viðhalda þekkingu, skapa ný tækifæri og tryggja hagvöxt til framtíðar.

Við undirrituð erum ungt vísindafólk, og við skorum á Alþingi að taka til baka fyrirhugaðan niðurskurð til rannsókna og vísinda á Íslandi og sýna í verki að raunverulegur vilji sé fyrir hendi til að byggja upp sterkt og fjölbreytt þekkingarsamfélag á Íslandi. Ennfremur skorum við á ríkistjórn Íslands að framfylgja eigin stefnumálum á sviði vísinda og tækni, og að marka sér metnaðarfulla stefnu til framtíðar í þessum mikilvæga málaflokki.

Niðurskurður til vísinda – Höfundar greinarinnar

Athugasemdir

Auglýsing
Auglýsing

Tengdar fréttir

Rannsóknir

For­viða á hug­myndum um niður­skurð til Rann­sókna­sjóðs

Vísindi

Vísindamenn mótmæla niðurskurði í gulum vestum

Skoðun

Góð verkfærakista fyrir frumkvöðla
Friðrik Friðriksson

Auglýsing

Nýjast

Fyrirtækjum gert skylt að upplýsa um meira en aðeins fjárhaginn
Soffía Sigurgeirsdóttir

Vöxtur rafíþrótta
Björn Berg Gunnarsson

Margþættur ávinningur af sölu bankanna
Páll Harðarson

Haldið að sér höndum
Kristrún Frostadóttir

Lestrarhestar
Kolbrún Bergþórsdóttir

Hug­leiðingar um brott­fall kjara­ráðs
Haukur Haraldsson

Auglýsing