Á­nægju­legt er til þess að vita að CO­VID-far­aldurinn hefur haft um­tals­vert minni á­hrif á líf­eyris­sjóða­kerfi lands­manna en óttast var. Eftir því sem næst verður komist er á­vöxtun eigna flestra sjóða vel við­unandi miðað við að­stæður það sem af er ári og örugg­lega betri en mörg okkar þorðu að vona þegar CO­VID-höggið mikla reið af með þeim af leiðingum að sam­fé­lags- og efna­hags­kerfi veraldar nötruðu. Nær­tækt er að rifja upp að líf­eyris­sjóða­kerfið okkar stóð af sér á­föll sem leiddu af banka­hruninu forðum og það mun standast sviptingar vegna veirufar­aldursins. Þetta eru mikil styrk­leika­merki og góð tíðindi fyrir lands­menn og þá sér­stak­lega sjóð­fé­lagana sem reiða sig á líf­eyris­sjóðina.

Líf­eyris­sjóða­kerfi lands­manna á­vaxtaði vel pund sitt á árinu 2019. Á­vöxtun eigna sam­tryggingar­deildanna var að jafnaði 11,6 prósent og munaði þar mest um gott gengi er­lendra fjár­festinga. Inn­lendar eignir skiluðu sömu­leiðis á­gætri á­vöxtun.

Þetta var eitt besta á­vöxtunar­ár í sögu líf­eyris­sjóðanna og engin teikn á lofti í upp­hafi árs um slakari af komu 2020, hvað þá heimskreppu. En svo vorum við ræki­lega minnt á að lífið er hverfult. Nýjar og skyndi­legar að­stæður kölluðu á að stjórnir og stjórn­endur líf­eyris­sjóða skipu­legðu varnar­bar­áttu til að verja eigur og réttindi sjóð­fé­laga og halda starf­seminni yfir­leitt gangandi, með skrif­stofur sjóðanna lokaðar og starfs­mennina vinnandi heima hjá sér! Öflugt fag­fólk líf­eyris­sjóðanna sýndi enn og aftur hvað í því býr, í þetta sinn við erfiðari að­stæður en fæstir gátu í­myndað sér fyrir fram að skapast gætu.

Veirufar­aldurinn geisar enn víða um heim. Hættan er því ekki liðin hjá á Ís­landi, langt í frá. Ljóst er að við verðum á­fram að gæta ýtrustu var­kárni í sam­skiptum manna á meðal og hafa í heiðri grunn­reglur um hrein­læti og sótt­varnir.

Erfitt er að hugsa til þess að nú séu tug­þúsundir manna án at­vinnu að hluta eða öllu leyti. Fjöldi fyrir­tækja glímir við mikinn og al­var­legan rekstrar­vanda. Líf­eyris­sjóðir og aðrar fjár­mála­stofnanir taka þátt í að­gerðum stjórn­valda til stuðnings fólki og fyrir­tækjum vegna sam­dráttar og tekju­falls. Það eru bráða­ráð­stafanir. Þegar til lengri tíma er litið skiptir lang­mestu máli að koma at­vinnu­lífinu í gang á öllum sviðum. Ræsa hjólin sem stöðvuðust en hlúa líka að nýjum sprotum. Á tímum sem þessum er nauð­syn­legt að horfa til fram­tíðar.

Stjórn­völd boða stór og mikil verk­efni í upp­byggingu inn­viða sam­fé­lagsins, annars vegar til að skapa fólki og fyrir­tækjum störf og tekjur en hins vegar til að bæta úr brýnni þörf á mörgum sviðum.

Við þurfum ný og betri at­vinnu- og þjónustu­mann­virki á sam­göngu­sviði, í orku­geiranum og ekki síst í starf­semi sem tengist úr­gangi, frá­veitum, vatns­veitum og fast­eignum af ýmsu tagi. Verk­efnin skortir ekki.

Ráð­herrar og fleiri tala um að sum verk­efnanna henti vel til að vinna í sam­vinnu hins opin­bera við til dæmis líf­eyris­sjóðina. Það má vel til sanns vegar færa. Á­stæða er til þess að stjórnir og stjórn­endur líf­eyris­sjóða í­hugi og kanni vand­lega hvort ekki geti farið saman að taka þátt í að fjár­magna ein­staka á­taks­verk­efni en auð­vitað á þeim for­sendum að þau skili sjóðunum við­unandi á­vöxtun. Hér er einkum horft til tæki­færa til inn­viða­upp­byggingar en sömu­leiðis til ný­sköpunar. Líf­eyris­sjóðir komi samt ekki að málum með því að slá af kröfum sínum og skil­yrðum til fjár­festinga yfir­leitt.

Er það hlut­verk líf­eyris­sjóða að koma að því að fjár­magna sam­fé­lagsinn­viði, kynni nú ein­hver að spyrja. Já, því ekki það? Við skulum rifja upp að líf­eyris­sjóðir héldu al­deilis ekki að sér höndum eftir banka­hrunið heldur höfðu frum­kvæði að því að mynda Fram­taks­sjóð Ís­lands í desember 2009 til að fjár­festa í ís­lensku at­vinnu­lífi og taka þátt í upp­byggingunni þá. Þessum sjóði var bein­línis ætlað að gegna hlut­verki sínu á nokkrum árum og síðan yrði hann lagður niður. Það gekk eftir. Veg­ferð Fram­taks­sjóðsins var árangurs­rík og merki­leg. Sú saga sýnir og sannar að vel og far­sæl­lega getur farið saman að á­vaxta eignir líf­eyris­sjóða og stuðla um leið að verð­mæta­sköpun í at­vinnu­lífinu með fjár­festingum.

Líf­eyris­sjóðir lands­manna skipta máli og hafa sýnt það í verki. Þeir eru ekki á hliðar­línunni heldur leik­endur á sjálfum vellinum, virkir bæði í sókn og vörn. Þannig á það líka að vera.