Á ferðalagi mínu innanhúss á pálmasunnudagsmorgni hef ég viðkomu í stólnum við gluggann og slaka á með kólumbískt kaffi og horfi út í íslensku snjómugguna. Ég er á leið inn í búr. Þar ríkir mikið ófremdarástand sem þarfnast skipulagningar. Að þeirri vinnuferð lokinni, ef af verður – en hún hefur staðið til í nokkra daga – verður stefnan tekin á sjónvarpssófann þar sem við fjölskyldan ætlum í frí.

Konan mín kemur við hjá mér á ferðalagi sínu frá baðherberginu að eldhúseyjunni og sýnir mér nýtt innlegg á samfélagsmiðlum frá NRK Kultur, þar sem norskir hljóðfæraleikarar – hver og einn heima hjá sér á náttfötunum – spila kórónaútgáfu á Zoom af bandarísku ballöðunni All By Myself. Giska skemmtilegt. Frá Noregi liggur leiðin aftur heim. Ég sé frostbitið fólk bisa við að hlýða Víði og ganga með tveggja metra millibili með fram sjónum kappklætt í rokinu. Getur maður smitast í skafrenningi? Á sænska tónlistarappinu Spotify spilar Víkingur Heiðar franska píanótónlist. Ég skottast í tölvunni inn á breska netmiðla.

Engin án annarra

Kólumbía, Noregur, Bretland, Ísland, Bandaríkin, Svíþjóð, Frakkland. Um þessar lendur ferðast ég innanhúss á andartaki. Ég býst við að allir tímar séu þversagnarkenndir en á tímum sem þessum geta þversagnirnar orðið æpandi. Ein er þessi: Ár og dagur er síðan að við höfum séð landamærum lokað í Evrópu. Leit er að þeim sem bjóst á nokkurn hátt við því að mannkynið myndi upplifa þjóðir draga sig svona rosalega inn í skeljar sínar eins og nú, þótt suma hafi vissulega dreymt um það. Ástandinu er líkt við stríð. Óprúttnir stjórnmálamenn sums staðar nýta sér kringumstæðurnar til þess að auka völd sín og blása til einræðis. Það væri auðvelt að spá því að upp úr þessu öllu saman risi sundraður heimur. Þjóðir gegn þjóðum.

En svo er það hitt. Agnarstutt íhugunarstund í stólnum, á ferðalagi innanhúss, færir manni heiminn allan inn í stofu, samofinn og landamæralausan. Þótt sérhagsmunaöfl, innblásin af þjóðerniskennd, vilji gjarnan finna einhvern flöt á þessu ástandi sem réttlætir upphrópun með hástöfum á öllum síðum samfélagsmiðla samtímis um að þau hafi nú aldeilis sagt okkur öllum fyrir fram að við yrðum að styðja við íslenska lambakjötið að eilífu, út af mikilvægi innlendra kótilettna í heimsfaraldri, þá blasir samt við að um allir þjóðir gildir hið fornkveðna, nú sem endranær, að engin er eyland. Ekki einu sinni Íslendingar. Engin þjóð getur án annarra verið.

Kraftaverkaveröld

Menningin er eitt. Á pálmasunnudagsmorgni breytist ég heima hjá mér í reglulegan Frímann Gunnarsson, lesandi breska pressu með, gott ef ekki, indverskan silkiklút um háls. Þótt maður sæki vissulega kraft til þjóðar sinnar, sögu hennar og menningar, og njóti hæfileika Helga Bjöss og Bubba, þá er auðvelt að ímynda sér hvernig maður myndi smám saman mygla í sjálfskipaðri sóttkví ef maður hefði ekki aðgang úr lófanum að svo til allri menningu heimsins. Tígurtemjarinn í Flórída hefur ekki enn lagt leið sína inn á heimilið okkar, þótt við finnum hann nálgast, en Frú Maisel nokkur, grínisti í New York, er hér daglegur gestur. Apple TV er ferðaskrifstofa innanhúss.

Betra dæmi eru þó vísindin. Sumir þjóðarleiðtogar hafa reynt að segja þegnum sínum þá sögu að lausnin við krísunni muni verða sú að mögnuð innlend lyfjaþróunarfyrirtæki muni finna bóluefni á grunni innlendrar yfirburðaþekkingar. Reynt er að hólfa vísindin í þjóðir í þágu annarlegra stjórnmálamarkmiða. Trump talar svona. Freistingin er til staðar hér líka.

En svona virka einmitt vísindin alls ekki. Magnaður vitnisburður birtist heimsbyggðinni um þessar mundir um það hvernig vísindin þekkja engin landamæri. Vísindamenn í öllum skúmaskotum ferðast nú um heiminn innanhúss og deila þekkingu sinni í ótrúlegu alheimsátaki. Allir leggjast á eitt. Þjóðerni skiptir engu. Vísindafólk við Pittsburghháskóla, í samstarfi við Pasteur stofnunina í París og ástralska líftæknifyrirtækið Themis setur niðurstöður sínar um mögulegt bólefni við COVID beint á netið fyrir alla aðra – Breta, Japani, Kínverja – að nýta sér í sínum rannsóknum. Og Íslensk erfðagreining okkar er dótturfyrirtæki fjölþjóðlega lyfjafyrirtækisins Amgen sem er staðsett í Kaliforníu og Kári er í bandarísku vísindaakademíunni.

Heimurinn innanhúss er landamæralaus kraftaverkaveröld iðandi af menningu og vísindum. Sama hvað þjóðernishyggjulið hyggst belgja sig mikið að kórónavánni yfirstaðinni, þá verður enginn múr reistur þarna. Þessum lendum verður ekki lokað. Þarna verður mannkyni bjargað.

Ekki af mér samt. Nú hef ég hugsað mér að færa mig úr stólnum við gluggann og fara að eldhúseyjunni. Þaðan inn á bað. Kannski. Svo í sófann.

Ég ætla að sleppa búrinu.