Stundum þarf að kippa vinstri mönnum niður á jörðina. Sérstaklega þegar þeir telja sér og öðrum trú um að ríkisbankar séu óþrjótandi gullnáma. Því miður erum við ekki svo heppin. Annars hefði fátækt verið útrýmt með einföldum hætti.

Kolbeinn Óttarsson Proppé, þingmaður Vinstri grænna, fór mikinn á Sprengisandi á sunnudag. Hann er orðheppinn og það geislar af honum sjálfsöryggið. Þingmaðurinn taldi að þjóðin væri í einstakri stöðu því stærsti hluti bankakerfisins væri í ríkiseigu. Víkka ætti sjóndeildarhringinn og hugsa bankakerfið út frá loftslagsmálum. „Leyfum okkur að hugsa ekki allt út frá ströngum kapítalískum kröfum um arðsemi heldur þjóðarheill,“ sagði þingmaðurinn.

Það er mikilvægt að horfast í augu við loftslagsvána og leita leiða til að til að stemma stigu við hlýnun jarðar. Það er engu að síður ekki málstaðnum til framdráttar að nota hann sem yfirvarp til að knýja fram gamla pólitíska draumsýn um ríkisbanka.

Þeir stjórnmálamenn sem vilja að ríkið fjármagni umbótaverkefni í þágu loftslagsmála ættu einfaldlega að horfa til þess að nýta fjármuni ríkisins en ekki eiga bankakerfið. Bankar eru enda áhættusamir, mikið fé getur tapast á skömmum tíma. Það er óæskilegt að ríkið bindi verulegt fjármagn í þeim í stað þess að leggja fjármunina í skynsamlegri verkefni.

Það er raunar þjóðarheill að bankar víki ekki frá „ströngum“ kröfum um arðsemi. Horfa þarf til þeirra við lánveitingar. Þegar vikið er frá arðsemiskörfu er hætt við að eigið fé banka fari hratt þverrandi.

Kolbeinn, sem er sagnfræðingur, vildi læra af sögunni og benti á að ríkið hefði eignast banka við hrun þeirra árið 2008. Ef læra á af sögunni er rétt að rifja upp að þróun banka á Íslandi fékk skjótan endi árið 1930 með yfirtöku ríkisins á bankakerfinu og fjármagnshöftum ári síðar. Ríkisreksturinn gerði það að verkum að bankakerfið á Íslandi á tuttugu öldinni var vanþróað samanborið við önnur vestræn ríki. Það hafði ekki sömu burði og þekktist annars staðar til að þjónusta heimilin og fyrirtækin sem dró úr lífsgæðum í landinu.

Ríkisbankarnir sigldu ekki lygnan sjó heldur þurfti hið opinbera að koma þeim til bjargar á þessum árum. Það er óþarfi að endurtaka þann tíma. Ríkisbankar veita falskt öruggi og eru helsi.