Í síðast­liðinni viku sat ég og las mér til skemmtunar og fróð­leiks, dag­skrá Evrópskrar sam­göngu­viku, sem nú stendur yfir um alla Evrópu, í þeim löndum sem við viljum bera okkur saman við. 

Þar gladdi mig að sjá að þar er öllum tegundum sam­gangna gert jafn hátt undir höfði, sama hvort fólk notar strætó eða bif­hjól, eða eitt­hvað annað. Sam­kvæmt rann­sóknum og prófunum sem gerðar hafa verið í nokkrum borgum á megin­landi Evrópu, hefur komið í ljós að einn fljót­legasti og um­hverfis­vænsti kostur í borgar­um­ferð er mótor­hjólið; þar eru allar gerðir mótor­hjóla með­taldar, allt frá Vespum upp í stór ferða­hjól. 

Við erum lík­lega flest sam­mála um að Strætó væri besti kosturinn ef ekki kæmi til sú stað­reynd að strætó­kerfið er ekki vel skipu­lagt og myndi að öllum líkindum kosta flest sem það myndu nota, þre­falt lengri ferða­tíma en í einka­bíl, eða á bif­hjóli. Strætó væri samt hægt að nota alla daga ársins, sama hvort ferðinni er heitið til vinnu, eða að hitta vinina á kaffi­húsi í mið­bæ borgarinnar. Það er bara eitt sem kemur í veg fyrir að fólk noti al­menningss­sam­göngur og það er skil­virkni þess kerfis, eða öllu heldur skortur á skil­virkni. Gleymum ekki að tími kostar líka peninga. 

Gerum öllum sam­göngu­mátum jafn hátt undir höfði 

Góðar sam­göngur í borgum gera öllum veg­far­endum jafn hátt undir höfði, sama hvort þeir nota strætó, reið­hjól, postula­hestana eða önnur úr­ræði til að komast til og frá vinnu, með börnin í leik­skóla eða á í­þrótta­æfingar, nú eða bara mið­aldra karlar sem þurfa að keyra ofan af Kjalar­nesi í Mos­fells­bæ til að mæta á kór­æfingu, konur sem vilja hitta aðrar konur og eiga leið frá Norð­linga­holti niður í mið­bæ borgarinnar, eða unga fólkið að skreppa í bíó, hvaðan sem það svo kemur. 

Þess vegna hryggir það mig þegar ég les stefnu og dag­skrá Reykja­víkur­borgar á Sam­evrópskri Sam­göngu­viku: Þar er ekki gert ráð fyrir neinu öðru en reið­hjólum og strætó... 

Ég hef ekkert á móti hvorugum sam­göngu­mátanum, en við verðum ein­fald­lega að vera í sam­bandi við raun­veru­leikann þegar kemur að sam­göngum, ekki bara á höfuð­borgar­svæðinu, heldur líka um allt land. Skil­virkni sam­gangna er höfuð­málið, ekki hvaða fara­tæki er notað. Marga daga ársins viðrar vel fyrir reið­hjól, en er það skil­virkt ef maður þarf að sinna fleiri erindum en að fara til og frá vinnu ? Ef við skoðum hverning það er að fara með barn til dag­mömmu, barn í skóla, koma sér til vinnu og taka svo sömu sveiflu á leiðinni heim; er eitt­hvað sam­göngu­tæki sem skarar fram­úr? 

Er betra að sitja fastur í strætis­vagna­röð frá Höfða­bakka niður undir Háa­leitis­braut?

Ef við gefum okkur að allir sem fara til vinnu á hverjum morgni frá út­hverfum höfuð­borgar­svæðisins (Kjalar­nes, Mos­fells­bær, Grafar­holt, Grafa­vogur, Ár­túns­holt, Ár­bær, Norð­linga­holt, Sel­foss) og færu niður Ár­túns­brekku, myndu sleppa bílnum og fara með strætó til vinnu sinnar þá gæti vagna­röðin náð frá Höfða­bakka niður undir Háa­leitis­braut, á öllum 3 ak­reinum og helmingur fólksins væri að fara í öfuga átt, vegna þess að kerfið býður ekki upp á aðra kosti, miðað við nú­verandi stöðu. 

Ef við skoðum svo manninn sem býr á Kjalar­nesi og vinnur í Hafnar­firði; hvernig gengur honum að komast til og frá vinnu ? Hann getur tekið fyrsta vagn í Grunda­hverfi rétt eftir klukkan 7 að morgni. 

Hann væri svo í mið­bæ Hafnar­fjarðar um klukkan 9:00 og þaðan gæti hann gengið, eða beðið eftrir vagni til vinnu­staðar og með smá lagni væri hann mættur til vinnu um klukkan 9:30 ár­degis. Þá á við­komandi eftir að skila af sér 9 klukku­stunda vinnu­degi. Við skulum segja að hann sleppi út um klukkan 19. Ef allt gengur upp, og við gerum alltaf ráð fyrir því, er við­komandi kominn heim um klukkan 21. Þá er hann ekki búinn að skjótast með dótturina í ballett, eða soninn á körfu­bolta­æfingu, hvað þá að hann hafi komist í Bónus, en það getur hann alltaf gert um helgina, þá er opið í búðunum. 

Það er ljóst að bif­hjól sem ber 2 (öku­mann og far­þega) tekur minna pláss en bíll, meira að segja minna pláss en smá­bíll. Ef helmingur þeirra sem væru á leið til vinnu notuðu bif­hjól, væri hægt að stytta ferða­tímann, minnka mengun og létta mörgum veg­farandanum lundina. Það sama má segja um reið­hjólin; með skipu­lagðri aukningu reið­hjóla­stíga um allt höfuð­borgar­svæðið væri hægt að gera mörgum fleirum kleift að nota reið­hjól til og frá vinnu. Að hjóla á um­ferðar­götu þar sem hraðinn er 50 kíló­metrar, eða hærri, er ekki boð­legt þegar kemur að öryggi reið­hjóla­manna og á­byrgðar öku­manna bif­reiða. 

Er ekki tíma­bært að borgar­yfir­völd sinni bættum sam­göngum og hætti að ein­blína á sam­göngu­mátann?