Sumir bregðast aldrei vitlausum málstað. Talsmenn Samfylkingarinnar í efnahagsmálum, ásamt ýmsum fylgihnöttum þeirra í róttækari armi verkalýðshreyfingarinnar, leggja sig fram þessa dagana um að gera það tortryggilegt að til standi að hefja sölu á hlut í Íslandsbanka með hlutafjárútboði og skráningu í Kauphöll. Röksemdirnar, sem eru fátæklegar, hverfast um að tímasetningin sé óheppileg og að ríkið fari árlega á mis við tugmilljarða arðgreiðslur með því að draga úr eignarhaldi sínu. Ekkert er gert með þá staðreynd að önnur evrópsk ríki, meðal annars Bretland, Holland og Írland, hafa fyrir margt löngu talið réttast – jafnvel þótt eignarhlutur þeirra sé hverfandi í samanburði við íslenska ríkið – að hefja þá vegferð að losa um hluti sína í áhættusömum bankarekstri. Samfylkingin er á öðru máli og telur skynsamlegt að ríkið eigi áfram að vera með yfir 400 milljarða bundna sem eigið fé í tveimur bönkum.

Það er með eindæmum ósvífið þegar því er haldið fram, aðeins til að blekkja og rugla, að arðgreiðslur bankanna til ríkisins á sínum tíma – yfir 200 milljarðar 2014 til 2018 – gefi fyrirheit um það sem koma skal í rekstri þeirra. Mikill hagnaður, sem safnaðist upp sem eigið fé þegar fjármagnshöft hindruðu arðgreiðslur í krónum til þáverandi eigenda, stafaði þá einkum af einskiptistekjum vegna uppfærslu á virði fyrirtækjalána. Í dag er staðan allt önnur. Arðsemin hefur farið hratt minnkandi – verið litlu meiri en af áhættulausum ríkisskuldabréfum – og það mun reynast mikil áskorun að skila þeirri lágmarkskröfu sem Bankasýslan setur þeim í umhverfi sem einkennist af harðnandi samkeppni og byltingu í fjármálaþjónustu. Að vera með ríkið í bílstjórasætinu við þær aðstæður sem eiganda alls hlutafjár bankanna er í senn heimskulegt og áhættusamt.

Takmarkaðir fjárfestingakostir, hækkandi hlutabréfaverð og lágvaxtaumhverfi skapar kjöraðstæður til að selja hlut í bankanum.

Bankakerfið í dag á ekkert sameiginlegt með því sem féll 2008. Stundum mætti samt halda annað ef marka má þá sem láta eins og ekkert hafi breyst á liðlega tveimur áratugum. Þannig sá efnahagsráðgjafi VR ástæðu til þess í vikunni að láta að því liggja að hættan nú væri á að bankinn kæmist í hendur aðþrengdra stórra fjárfesta sem þyrftu á aukinni lánafyrirgreiðslu að halda, eins og gerst hefði í aðdraganda bankahrunsins. Þessi málflutningur, komandi frá fyrrverandi stjórnarmanni í Arion til margra ára, stenst enga skoðun enda hefur allt regluverk um virka eigendur – þeir sem fara með 10 prósent eða meira – og hvað þeir mega eiga í miklum viðskiptum við banka verið hert til muna. Það er því ekki eftirsótt fyrir fyrirtækjasamsteypur og efnameiri fjárfesta að vera stór eigandi í banka af því að það beinlínis hamlar viðskiptaumsvifum þeirra.

Stjórnvöld eiga ekki að leyfa slíkum dragbítum að aftra því að stigin séu varfærin skref í að minnka umsvif ríkisins á bankamarkaði. Ákvörðun um að hefja söluferlið grundvallast á vandaðri og ítarlegri greiningarvinnu, einkum Bankasýslunnar, yfir margra ára skeið. Ráðist var í útgáfu hvítbókar um framtíðarskipan fjármálakerfisins, salan hefur margsinnis verið rædd í ráðherranefnd um efnahagsmál og eigendastefna ríkisins fyrir fjármálafyrirtæki var uppfærð á liðnu ári. Takmarkaðir fjárfestingakostir, hækkandi hlutabréfaverð og lágvaxtaumhverfi skapar kjöraðstæður til að selja hlut í bankanum á ásættanlegu verði. Við eigum að raungera stöðugleikaframlagið frá því fyrir um fimm árum, þegar kröfuhafar framseldu Íslandsbanka til ríkisins endurgjaldslaust, með því að breyta þeirri eign í reiðufé á tímum sem ríkið þarf á því að halda.