Þegar Styrmir heitinn Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóri Morgunblaðsins, kom fyrir rannsóknarnefnd Alþingis eftir hrun sagði hann: „Þetta er ógeðslegt þjóðfélag, þetta er allt ógeðslegt. Það eru engin prinsipp, það eru engar hugsjónir, það er ekki neitt. Það er bara tækifærismennska, valdabarátta.“

Þetta voru sláandi orð og eftirminnileg og koma því miður sterkt upp í hugann núna þegar við stöndum frammi fyrir einu mesta klúðri í íslensku samfélagi frá því fyrir hrun.

Því miður ber Íslandsbankaútboðið öll merki þeirra orða sem Styrmir lét falla eftir hrun. „Þar eru engin prinsipp, engar hugsjónir, ekki neitt.“ Nær allir falla á prófinu. Og „bestu vinir aðal“, eins og þeir hafa verið kallaðir á slangurmáli, eru mættir aftur.

Þessum svokölluðu „bestu vinum aðal“ hafa verið færð margs konar auðæfi á silfurfati. Þeir fengu líka aðvörun sem hvíslað var innan úr stjórn- og fjármálakerfinu fáeinum sólarhringum eða klukkutímum fyrir hrun svo að þeir gátu forðað háum fjárhæðum. Rétt áður en Geir Haarde kom fram í sjónvarpi og tilkynnti þjóðinni að bankarnir væru fallnir og bað Guð að blessa Ísland.

Á sama tíma stóðu venjulegir Íslendingar sem áttu fé í bönkunum frammi fyrir því að hafa tapað miklum peningum á meðan að ,,bestu vinir aðal“ gátu forðað sínu fé, að minnsta kosti góðum hluta.

Íslendingar eru upp til hópa heiðarlegt og sómakært fólk sem hefur engan áhuga á að hagnast á kostnað samfélagsins eða annarra. Enda leið hinum venjulega Íslendingi virkilega illa á sál og líkama lengi eftir hrun.

Ekki bara höfðu menn tapað sparifé sínu, arfi eftir foreldra eða sparifé barna- og barnabarna, heldur upplifðu menn líka sára skömm yfir því að vera Íslendingur og að þetta skyldi gerast í nafni okkar þjóðar. Þessi tilfinning var lengi að hverfa. Nú fjórtán árum eftir hrun gerir þessi skömm aftur vart við sig af fullum krafti.

Við felum kjörnum fulltrúum okkar mikla ábyrgð. Við gerum miklar kröfur til þessa sama fólks um að það beri fyrst og síðast almannahag fyrir brjósti. Þegar selja á eigur almennings verður það að gerast í gegnsæju og opnu söluferli. Það verður líka að vera hægt að grípa inn í og stöðva ferlið ef eitthvað fer úrskeiðis. Þetta virðist hafa mistekist algerlega í þessu máli og því verður ekki sópað undir teppi.