Ber er hver að baki nema sér al­manna­tengil eigi. Þannig er að minnsta kosti tíðar­andinn í ís­lensku stjórn­kerfi. Enginn er maður með mönnum nema með að minnsta kosti einn upp­lýsinga­full­trúa sér við hlið. Þannig voru fjórir blaða­full­trúar á hvern blaða­mann í Banda­ríkjunum árið 2012 og í fyrra voru þeir orðnir sex. Sama staða er uppi í Bret­landi þar sem um þrjú þúsund manns starfa við upp­lýsinga­gjöf með einum eða öðrum hætti fyrir ríkis­stjórnina þar í landi. Þótt engin sér­stök greining hafi farið fram hér á landi er ekki ó­lík­legt að svipað sé upp á teningnum hér.

Tregða stofnana við að upp­lýsa um brýn mál er orðin að sér­stakri mein­semd í ís­lensku sam­fé­lagi. Oft þurfa blaða­menn að gera hlé á frétta­flutningi vegna tregðunnar til að veita sjálf­sagðar upp­lýsingar. Fjöl­miðlar þurfa svo að ráð­stafa tíma og fjár­munum sem víða eru ekki til, til þess að stofna til mála­reksturs í þeim til­gangi að nálgast upp­lýsingar sem klár­lega eiga erindi við al­menning.

Upp­lýsinga­lög voru sett árið 1996 og síðar breytt árið 2012 með það að mark­miði að styrkja mögu­leika al­mennings til þátt­töku í lýð­ræðis­sam­fé­lagi, styrkja fjöl­miðla og al­menning til að veita stjórn­völdum að­hald og styrkja mögu­leika fjöl­miðla á að miðla upp­lýsingum um opin­ber mál­efni. Þrátt fyrir það hefur upp­lýsinga­flæði ekkert aukist, nema síður sé.

Það heyrir til undan­tekninga að fá við­töl við opin­bera starfs­menn vand­kvæða­laust, því helst vilja þeir allir fá spurningarnar skrif­legar, vita­skuld í gegnum fjöl­miðla­full­trúann, sem reynir að á­kveða hvað eigi erindi í fjöl­miðla og hvað ekki. Sam­hliða þessu hrúgast inn mál á borð úr­skurðar­nefndar upp­lýsinga­mála, svo mjög að það getur tekið allt að ár að fá úr­skurð frá nefndinni.

Þessi þróun er á­huga­verð og enn á­huga­verðara er að fylgjast með af­stöðu stofnana hverju sinni, eftir því hvaða PR-maður er við stjórn­völinn. Það kom til að mynda ný­verið í ljós þegar á­kveðin stofnun sem kennir sig við sam­kennd, en fer nú lík­lega að verða þekktust fyrir að kveða kyn­ferðis­brot í kútinn, sýndi loks sam­kennd þegar hún sendi fjöl­miðlum ó­um­beðna yfir­lýsingu þar sem hún sagðist iðrast gjörða sinna og baðst af­sökunar á að hafa ekki hlustað á fimm konur sem kærðu sóknar­prest fyrir kyn­ferðis­brot árið 2017.

Skemmst er frá því að segja að nýr sam­skipta­stjóri tók til starfa hjá stofnuninni í síðasta mánuði. Vonandi er kirkjan að læra, en senni­lega er nýr tals­maður farinn að leggja hæst­ráð­endum línurnar.