30. nóvember var viðtal við Hrönn Ólafíu Jörundsdóttur, forstjóra MAST, á Hringbraut, þar sem farið var ofan í saumana á blóðmerahaldinu og hinum hryllilegu hliðum þess, en þetta dýraníð Ísteka og fjölmargra bænda var loks komið svo skýrlega upp á yfirborðið - þökk sé erlendum dýraverndunarsamtökum - , að MAST gat ekki lengur leitt það hjá sér.

Þekkingarleysi eða bágborin dómgreind?

M.a. sagði fortjórinn, að það væri mat MAST, að hægt væri að framkvæma blóðtöku af fylfullum merum – reka blóðmerahald – án þess, að ógna velferð dýranna.

Þetta mat vakti furðu mína. Skorti forstjórann hér nauðsynlega þekkingu eða góða dómgreind?

Hvernig á að vera hægt, með góðu, að koma ótömdum, hálfvilltum hryssum, úr útigangi, sem búið er að rífa folaldið frá, inn í þröngan blóðtökubás, þar sem hryssan er njörvuð niður og höfuð strengt upp með reipum – staða dýrsins negld – til að hægt sé að opna slagæð á hálsi og tappa þar af blóði í 15 langar mínútur!? Heila eilífð fyrir dýrið.

Hvernig getur forstjórinn ímyndað sér, að þessi fjötrun ótaminnar hryssu og það ofbeldi, sem beita þarf dýrið, til að koma nál í háls og tappa 5 lítrum af blóði af því, geti farið fram með friði og spekt!?

Hræðsla og æsingur hryssunnar byrjar vitaskuld þá strax, þegar 2-3ja mánaða folaldið er rekið frá henni, og má ætla, að skelfingin

stigmagnist, þegar bóðtökumenn höggva aftur og aftur í sama knérunn, beita sama ofbeldinu, viku efir viku, í 8-9 vikur, ár eftir ár.

Árétta skal, að hér er langmest um hálfvilltar, ótamdar merar að ræða, sem eru í útigangi.

Auðvitað ætti fortjóranum að vera ljóst, að mannúðlegt og dýravænt blóðmerahald í þessu formi er ekki til!

Vafasamt framlag dýralækna

Þá vildi forstjóri MAST gera nokkuð með það, að dýralæknar væru alltaf við, við hverja einustu blóðtöku, eins og hún orðaði það.

Þeir voru þá líka við í öllum þeim tilfellum, þar sem gögn AWF og TSB dýraverndunarsamtakanna sýna misþyrmingar og ofbeldi við dýrin!

Þessi athugasemd sýnir því fremur, að ekkert er á þetta dýralæknakerfi að treysta, heldur en hitt, að viðvera og meint eftirlit og handleiðsla dýralækna komi hér að nokkru gagni.

Úrvinnsla MAST vandræðaleg og ófagleg

Þá segir forstjórinn þetta: „MAST er búið að hafa samband við (erlendu) dýraverndunarsamtökin, sem birtu umrætt myndefni, til að fá myndefnið, á hvaða bæjum þessar myndir voru teknar. Verið er að fara yfir, hvort tilkynningar (hverra?) um slæma meðferð hafi borizt MAST og hvernig hafi verið brugðist við þeim“.

Fyrir mér er það allt annað en uppbyggilegt, að MAST skuli þurfa að nýta sér rannsóknir erlendra aðila til að átta sig á dýrahaldi, sem MAST sjálft á að hafa eftirlit með og bera ábyrgð á, að fari fram af mannúð, á grundvelli dýravelferðar og standist lög.

Aðkoma Fagráðs því til lítis sóma

Þann 25. apríl 2016 fór fram fudnur í Fagráði um velferð dýra. Fundarboðandi var Þóra J. Jónasdóttir, dýralæknir gæludýra og dýravelferðar. Fundarstjóri var Sigurborg Daðadóttir, yfirdýralæknir. Aðrir fundarmenn voru m.a. Katrín Andrésdóttir, fulltrúi Dýralæknafélagsins, dr. Sigríður Björnsdóttir, dýralæknir hrossajúkdóma og Jón Kalmann, fulltrúi Siðafræðistofnunar Háskóla Íslands.

Fagráðið gerði sér lítið fyrir og gaf grænt ljós á þann ófögnuð og það dýraníð, sem sannast hefur, að blóðmerahaldið er, og allt þetta fólk hefði átt að vita, að svo sé, hefði það viljað eða reynt að kynna sér það.

Í raun hefði almenn skynsemi átt að duga við slíkt mat.

Bókunin var stutt og einföld: „Fagráðið er jákvætt gagnvart nýju leyfi með þeim fyrirvörum sem fram komu í umræðum, sbr. texta“.

Hér voru 4 dýralæknar og sérstakur fulltrúi Siðafræðistofnunar Háskóla Íslands að verki! Hver hefði trúað svona vinnubrögðum upp á þetta mæta fólk, sem maður hefði haldið, að svo væri.

Lagagrundvöllur fyrir leyfisveitingu líka út í hött

20. júní 2016 gaf MAST svo út „Leyfi til blóðsöfnunar úr hryssum...“ til Ísteka. Byggði MAST þetta leyfi á reglugerð nr. 279/2002, en sá galli er á gjöf Njarðar, að þessi reglugerð nær eingöngu til dýratilrauna.

Það vekur athygli, að það var Þóra J. Jónasdóttir, dýralæknir gæludýra og dýravelferðar, sem gaf út leyfið, en hún var líka fundarboðandi, þegar Fagráðið gaf grænt ljós á þessa óiðju.

Í 1. gr. reglugerðar 279/2002 stendur: „Markmið reglugerðarinnar er að tryggja velferð dýra sem notuð eru í tilrauna- eða vísindaskyni eða alin í þeim tilgangi“.

Hvernig í ósköpunum er hægt að tengja saman dýratilraunir við stórframleiðslu á blóði, 170 tonn, 170.000 lítra, á ári!?

Hér reyndi virkilega á frjótt ímyndunarafl, sveigjanleika afstöðu og meðvirkni stjórnvalda, að mati undirritaðs.

Undirritaður spurði yfirlögfræðing MAST, hvort hann hefði veitt stjórn MAST leiðsögn, hvað varðar notkun þessarar reglugerðar við leyfisveitingu. Hann sagðist ekki minnast þess. Vildi að því er virtist hverki að þessari lagatúlkun koma.

Önnur lög, nr. 55/2013, hefðu átt að koma með öllu í veg fyrir þessa leyfisveitingu, þessa óiðju, en 1. gr. þeirra hljóðar: „Markmið laga þessarra er að stuðla að velferð dýra, þ.e. að þau séu laus við vanlíðan, hungur og þorsta, ótta og þjáningu, sársauka, meiðsli og sjúkdóma, í ljósi þess, að dýr eru skyni gæddar verur“.

Og, hver á að sjá um framkvæmd þessara laga!? Sú stofnun heitir einmitt Matvælastofnun; MAST!

Ráðherra, sem brást, en nú er kominn nýr

Í febrúar 2020, fyrir tæpum tveimur árum, veltum við, Jarðarvinir, upp þeim ófögnuði, sem blóðmerahaldið er, og skoruðum á yfirdýralækni, stjórnendur MAST og ekki sízt á þáverandi landbúnaðarráðherra, Kristján Þór Júlíusson, að þessi óiðja yrði stöðvuð, m.a. annars út af því, að hún bryti í bága við lög.

Ráðherra gerði ekkert með málið, frekar en fjölmörg önnur dýraverndunar- og dýravelferðarmál. Var meira í öðru mis gæfulegu.

Verður nú spennandi að sjá, hvernig nýr ráðherra tekur á þessu stórfellda dýraníðs- og hneykslismáli, sem varpar skugga á okkur öll, víða um lönd, þessa dagana.