Góð og uppbyggjandi samskipti innan fjölskyldu og samfélags eru nauðsynleg öllum, ávísun á meiri lífsgæði, skipta máli fyrir sjálfsmynd og félagslega aðlögun. Þeir sem venjast góðum tengslum sýna meira frumkvæði og finna síður fyrir kvíða og streitu.

Að viðhalda jafnvægi í lífinu krefst þrautseigju. Miklar kröfur eru um að standa sig við að sinna störfum, fjölskyldu, vinum, aðstandendum og áhugamálum. Oft geta orðið erfiðleikar við að samræma verkefni. Við skiptum með okkur ábyrgð á umönnun og uppeldi, aðstoð við eldra fólk, heimilisverkum, öflun tekna og skipulag fjármála. Í fjölmiðlum koma fram ýmsar kröfur … útlit, tíska og samanburður o.fl. Við ættum að hlusta betur á eigið innsæi og læra að flokka og aðgreina.

Vinnustaðamenning hefur áhrif á fjölskyldulíf sem getur haft áhrif á vinnustað. Auknar kröfur hafa ýtt undir streitu sem getur leitt til kulnunar í starfi. Að sinna heimilinu þegar maður er í vinnunni, skreppa og redda og sinna vinnunni þegar maður er heima. Það getur valdið mikilli streitu að ná ekki að skilja að þessa þætti og getur valdið slíku álagi að það leiði til örmögnunar. Streita getur framkallað ástand sem felur í sér vanlíðan á sál og álag á líkama. Orsakir slíkrar streitu má oft og tíðum rekja til erfiðra samskipta í vinnu, sem getur valdið erfiðleikum í lífinu. Hvað veldur streitu og álagi? Er það vinna, fjölskylda, vinir, eða samfélagsmiðlar, eða eitthvað annað? Getum við sjálf tekið stjórnina? Hvað er í húfi? Heilsan, fjölskyldan, atvinnan.

Erfiðleikar í samskiptum geta birst með ýmsum hætti og geta haft áhrif á félagslega og líkamlega heilsu. Formið getur tekið á sig ýmsar myndir, svipbrigði, viðmót, aðfinnslur, klögumál, rógburður, kaldhæðni o.fl.

Eftirfarandi dæmi varpar að nokkru ljósi á afleiðingar erfiðleika í samskiptum á vinnustað.

A og B

„Mér finnst B gera mannamun og vera kaldur í viðmóti, tekur ekki undir kveðjur, sýnir mér sérstök svipbrigði, er með ýmsar athugasemdir við klæðaburð minn, gerir grín að mér þegar aðrir heyra og er með hæðnisglósur um hvernig ég vinn. Ég veit að það er erfitt heima hjá honum og hann sagði mér að hann ætlaði að skilja.“

A tekur þessu viðmóti B mjög illa og segir þetta ástand, sem hefur verið viðloðandi í nokkur ár valda sér vaxandi streitu. Samskiptin hafa slæm áhrif á líðan A.

„Ég er gráti nær, með stöðugan kvíða um hvað dagurinn beri í skauti sér í þessum efnum. Þetta er farið að hafa áhrif í fjölskyldu minni.“

Hér er um yfirfærslu tilfinninga að ræða. B yfirfærir erfiðleika að heiman yfir á vinnustaðinn, með neikvæðu viðmóti. A yfirfærir neikvætt viðmót B yfir á fjölskyldu sína.

Forvarnir

Nauðsynlegt er að skilja hvaða streituvaldar hafa áhrif og reyna að verja sig fyrir þeim með skynsamlegum viðbrögðum. Skoða betur aðstæður þegar fram koma einkenni kvíða eða annars vanda. Þá þarf að eiga samtöl við fagfólk. Við getum upplifað streitu og vitum ekki hvaðan hún kemur. Æskilegt er að fá hjálp við að þekkja streituvalda þannig að hægt sé að grípa inn í áður en vanlíðan kemst á alvarlegt stig. Skilgreina þarf ógnanir og fækka þeim og finna tækifæri og tileinka sér þau, taka frumkvæði og ná stjórn á eigin samskiptum í vinnu og einkalífi.

Mikilvægt er að átta sig á hvort og hvaða breytingar er mögulegt að gera til þess að draga úr álagi. Skilgreina, skilja og draga úr áhrifum hindrana. Finna sín mörk og læra að setja öðrum mörk og koma auga á tækifæri við breyttar aðstæður. Að finna leiðir til þess að fara eftir með það í huga að ná markmiðum sínum og fá tíma til þess sem er mikilvægt fyrir okkur hvert og eitt. Reyna að hafa áhrif þannig að ekki séu gerðar meiri kröfur til okkar en við getum með góðu móti staðið undir, þannig að við ráðum vel við verkefnin. Það sem við viljum gera og það sem við þurfum að gera. Þá er mikilvægt að fá tækifæri til þess að auka þekkingu sína. Að hafa sjálfsforræði og finnast lífið tilgangsríkt. Þróa með sér jákvætt hugarfar, vanda samskipti, hreyfa sig reglulega og hvíla. Við erum öll mannleg, reynum að hlúa að því sem mestu skiptir, heill okkar, vellíðan og hamingju.

Lokaorð

Félagslegur vandi getur verið merki um frekari erfiðleika ef ekkert er að gert. Mikilvægt er að fá tækifæri til umræðna, athuga hvar skórinn kreppir. Grípa inn í sem fyrst ef upp koma vandamál. Orða hugsanir – tjá aðstæður. Ábyrgðin hvílir á öllum. Við þurfum sjálf að hlusta og þola gagnrýni annarra og læra að nýta tækifæri sem í henni felast til þess að bæta okkur, þroskast og vaxa í starfi, fjölskyldulífi og frítíma. Við erum sjálf hluti af heildinni, ekki yfir gagnrýni hafin og erum oft gagnrýniverð eins og „hinir“. Við erum líka hinir.