Allar líkur eru á því að kísilmálmverksmiðjan á Bakka muni starfa til langrar framtíðar, enda eru langtímahorfur eftirspurnar málmsins óbreyttar, þrátt fyrir yfirstandandi erfiðleika. Ábyrgðir eru fyrir hendi vegna orkukaupasamnings PCC og Landsvirkjunar, sem tryggja hluta af tekjuflæði Landsvirkjunar þrátt fyrir rekstrarerfiðleika PCC, segir Hörður Arnarson forstjóri Landsvirkjunar.

Tilkynnt var í síðustu viku að PCC myndi drepa á kísilmálmverksmiðju sinni á Bakka. Stórum hluta starfsmanna var í kjölfarið sagt upp. Ekki er ljóst hvort eða hvenær verksmiðjan verður aftur gangsett, en forsvarsmenn fyrirtækisins hafa sagt að markaðsaðstæður muni ráða því.

„Það er mikill munur á þessari verksmiðju og þeirri í Helguvík. Hún er tæknilega fullkomnari og mikill vilji meðal heimamanna til að halda henni í rekstri. Þessi verksmiðja verður enn á sínum stað og mun að mínu mati starfa áfram í framtíðinni,“ segir Hörður.


Talsverður samdráttur eftirspurnar


Ásamt rekstrarerfiðleikum PCC er fjöldi annarra þátta sem verka með neikvæðum hætti á rekstur Landsvirkjunar um þessar mundir. Hrun orkuverðs á Nord Pool-raforkumarkaðnum í Evrópu, minni eftirspurn innan íslenska kerfisins og tímabundnir afslættir á orkuverði Landsvirkjunar, munu allir verka til töluverðrar tekjulækkunar fyrirtækisins á þessu ári.

„Þegar eftirspurn dregst saman nýtum við tímann til að ráðast í viðhald. Við drögum þá úr afköstum kostnaðarsömustu eininganna, sem eru jarðvarmavirkjanir. Svo fer orka til spillis ef miðlunarlón verða yfirfull og við þurfum að láta renna framhjá virkjunum,“ segir Hörður.

Í uppgjöri Landsvirkjunar fyrir fyrsta fjórðung ársins kom fram að 12 milljörðum króna yrði varið á næstu þremur árum til ýmis konar viðhaldsverkefna.

Að sögn Harðar áætlar Landsvirkjun að samdráttur eftirspurnar raforku muni nema að minnsta kosti einni teravattstund á þessu ári, eða á bilinu 6-8% frá síðasta ári.

„Tekjusamdráttur Landsvirkjunar á fyrsta fjórðungi nam um 10% milli ára, en við sögðum þá að annar fjórðungur yrði verri,“ segir hann.

Í uppgjöri fyrsta fjórðungs þessa árs kom fram að raforkusala Landsvirkjunar hefði dregist saman um 3.4 prósent samanborðið við sama tímabil í fyrra. Í skýringum með ársreikningi stendur að óvissa sé uppi um áhrif COVID-19 á rekstur fyrirtækisins en þó sé rekstur fyrirtækisins talinn traustur.

Landsvirkjun mun finna fyrir verri afkomu viðskiptavina, segir Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.

Þrátt fyrir að tekjusamdráttur Landsvirkjunar geti orðið töluverður á þessu ári er einnig vert að hafa í huga að árið 2019 var hið besta í sögu fyrirtækisins.


Hefur áhrif á arðgreiðslu


„Mörg orkufyrirtæki í Evrópu eru að horfa upp á fjórðungstekjusamdrátt eða meira á öðrum fjórðungi, en þetta mun allt koma í ljós í uppgjöri annars fjórðungs.

Almennt standa þau fyrirtæki sterkt sem missa fjórðung tekna sinna en skila samt hagnaði. Ég reikna ekki með öðru en að Landsvirkjun skili hagnaði á þessu ári þrátt fyrir allt saman, enda hafa skuldir verið lækkaðar um 150 milljarða króna á síðustu 10 árum,“ segir hann og bætir við: „Þetta hefur áhrif á arðgreiðslu til ríkissjóðs á þessu ári.“


Forsendubrestur


Mikil lækkun á Nord Pool-raforkumarkaðnum í Evrópu kemur illa við Landsvirkjun, en nýjasti raforkusamningur fyrirtækisins við Norðurál sem tók gildi í nóvember síðastliðnum, tekur mið að því verði. Meðalverð í nóvember síðastliðnum var um 42 evrur, en meðaltal í júní á þessu ári var ríflega 3 evrur. Landsvirkjun hefur ekki keypt neinar áhættuvarnir gegn sveiflum á Nord Pool-verðinu, sem hefur lækkað um meira en 90% síðastliðið hálft ár.

„Norðurál kaupir um það bil 1,6 teravattstund af okkur á hverju ári og eru því kaupandi um 11 prósenta af okkar framleiðslu, þó þeir hafi aldrei náð sama hlutfalli í okkar tekjum. En það hefur komið mjög á óvart hvernig Nord Pool hefur þróast.

Þarna er ákveðinn forsendubrestur sem hefur átt sér stað, sem tengist inngripum stjórnvalda með að loka mörkuðunum,“ segir Hörður.

Auk fullra miðlunarlóna, einkum í Svíþjóð og Noregi, hefur mikill samdráttur eftirspurnar rafmagns í Evrópu þrýst rafmagnsverði niður á við.


Samningaviðræðum hætt


Norðurál og Landsvirkjun áttu í samræðum um að breyta raforkusamningnum sem tók gildi síðasta haust, að frumkvæði Norðuráls. En eftir því sem leið á haustið og Nord Pool-verðið seig niður á við, þvarr áhugi Norðuráls á því að breyta samningnum, að sögn Harðar.

„Ástæða þess að við vörðum ekki samningana fyrir yfirstandandi ár, er að það lá í loftinu að við myndum endursemja við Norðurál, en sú varð svo ekki raunin,“ segir forstjóri Landsvirkjunar.

Núgildandi samningur Landsvirkjunar og Norðuráls gildir til loka ársins 2023, en framlengingin sem tók gildi í nóvember var undirrituð á árinu 2016. Landsvirkjun uppfyllir um það bil þriðjung af raforkuþörf álversins á Grundartanga.

Fyrri samningur Landsvirkjunar og Norðuráls var tengdur við álverð, en það hefur verið stefna Landsvirkjunar á undanförnum árum að aftengja raforkusamninga álverði og miða frekar við raforkuverð í Evrópu.