Hækkun launa um­fram svig­rúm, á sama tíma og hag­kerfið fer kólnandi, er var­huga­verð að mati Guð­rúnar Haf­steins­dóttur, formanns Sam­taka iðnaðarins (SI). Í setningar­ræðu sinni á Iðn­þingi 2019, sem sett var í Hörpu klukkan 14, sagði hún ekki sé sjálf­gefið að hér á landi ríki öflugur iðnaður og blóm­legt efna­hags­líf. Hins vegar hafi farið hallandi fæti að undanförnu eftir góð undanfarin ár.

„Eftir for­dæma­lausa hag­sveiflu sjáum við skýr merki kólnunar í hag­kerfinu - í fyrsta sinn í sjö ár. Lamandi verk­föll beint ofan í þessa stöðu gætu valdið miklum skaða. Um það er ekki deilt. Því er jafn­vel hótað að skaða sem mest,“ sagði Guð­rún. „Staðan á vinnumarkaði er grafalvarleg.“

Fordæmir hækkanir kjararáðs

Krafan hljóði upp á hækkun launa „langt um­fram það svig­rúm sem efna­hags­lífið veitir okkur“. Slíkt gangi hrein­lega ekki upp. Í kja­ra­um­ræðunni sé verka­lýðs­hreyfingunni iðu­lega í mun að minnast á hækkanir kjara­ráðs á launum stjórn­mála- og em­bættis­manna. Hún sé sam­mála því að þar hafi laun hækkað um­tals­vert um­fram svig­rúm. 

„Launa­hækkanir stjórn­mála­manna og em­bættis­manna á einu bretti um rúm 40% voru al­gjör­lega út úr korti. Opin­berir starfs­menn ættu aldrei að leiða launa­þróunina í sam­fé­laginu,“ segir hún og minnir á að hún hafi for­dæmt þessar hækkanir, skömmu eftir að úr­skurður kjara­ráðs var birtur, í ræðu sinni á Iðn­þingi fyrir tveimur árum. 

Bjarg hafi sniðgengið íslenska framleiðslu

„Þær voru frá­leitar. At­vinnu­lífið í landinu, undir­staðan muniði, verður að sjá um að leggja línur um launa­þróunina. Það verður aldrei meiri vel­sæld í þessu landi en verð­mæta­sköpunin gefur til­efni til. Allt annað er skamm­góður vermir.“ 

Það sé þó ekki bara við kjara­ráð að sakast því staðan á hús­næðis­markaði segi sitt. „Ljóst er að rof hefur orðið á milli hús­næðis­kostnaðar og launa­þróunar vegna þess að of lítið hefur verið byggt. Þar skipta út­spil ríkis og sveitar­fé­laga miklu máli.“ 

Þá sagði hún að það hafi valdið ólgu á meðal fé­lags­manna SI að hús­næðis­sjálfs­eigna­stofnun ASÍ og BSRB, Bjarg í­búða­fé­lag, hafi á­kveðið að nýta sér ekki ís­lenskra fram­leiðslu „fram­leiðslu á sama tíma og verka­lýðs­hreyfingin kallar eftir hærri launum til sinna launa­manna“. Félagið greindi frá því í nóvember að það hygðist reisa 33 íbúðir á Akranesi með einingahúsum sem framleidd eru og flutt inn frá Lettlandi.

Nú reyni á samtakamáttinn

„Hver á að versla við traust ís­lensk fyrir­tæki sem greiða starfs­fólki sínu góð laun ef verka­lýðs­fé­lögin treysta sér ekki til þess? Vilja þau ekki að við getum á­fram greitt góð laun? Og hærri laun? Já, því miður fylgjast orð og at­hafnir ekki alltaf að á þeim bænum. “ 

Nú reyni hins vegar á sam­taka­máttinn svo hægt sé að leysa þá stöðu sem upp er komin. At­vinnu­rek­endur beri þar ríka á­byrgð og þeir ætli sér „leysa þetta“. 

„Við getum aldrei slitið vinnu­markaðinn í sundur. Það er sam­eigin­legt verk­efni okkar, laun­þega og at­vinnu­rek­enda, að sjá til þess að hér sé heil­brigt og gott at­vinnu­líf.“

Guðrún var endurkjörin formaður SI að nýju á aðalfundi samtakanna í morgun. Hlaut hún 95,9 prósent greiddra atkvæða.

Hér má fylgjast með Iðnþingi 2019.