Skýr skilaboð um að ríkið muni fjármagna hallarekstur að hluta til með lántöku í erlendri mynt getur hjálpað til að sefa áhyggjur markaðarins af fjármagnsþörf ríkissjóðs. Skilyrði fyrir erlendri lántöku eru hagstæð og með því að skipta hluta af erlendu lánunum yfir í krónur myndi ríkissjóður styðja við gengi krónunnar.

„Í sem stystu máli væri líklega skynsamlegt að stilla slíkri erlendri fjármögnun í hóf á heildina litið, en huga að henni fljótlega,“ segir Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka.

Fram kom í umfjöllun Markaðarins í gær að fá samanburðarlönd hefðu horft upp á álíka vaxtahækkun ríkisskuldabréfa og Ísland. Vaxtahækkunina, sem olli því að Íslandsbanki ákvað að hækka vexti á íbúðalánum, má meðal annars rekja til óvissu um hvernig ríkið ætli að fjármagna gífurlegan hallarekstur næstu árin.

Seðlabankinn boðaði kaup á ríkisskuldabréfum, svokallaða magnbundna íhlutun, fyrir allt að 150 milljarða í mars, en þannig vildi bankinn tryggja að fjármagnsþörf ríkisins þrýsti ekki upp vöxtum. Frá þeim tíma hefur bankinn aðeins keypt ríkisbréf fyrir um 900 milljónir.

Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka.

„Það vekur nokkra furðu að Seðlabankinn hafi hingað til haldið magnbundinni íhlutun sinni á skuldabréfamarkaði nær alfarið í orði en ekki á borði. Hækkun langtíma ávöxtunarkröfu ríkisbréfa ætti að vera bankanum áhyggjuefni þar sem hún er farin að smita út í önnur lánskjör,“ segir Jón Bjarki sem bendir jafnframt á að lánsfjárþörf ríkissjóðs til næstu fimm ára verði ríflega 900 milljarðar króna. Skiljanlegt sé að markaðurinn hafi áhyggjur af því hvernig náð verði í allt það fé.

Fram hefur komið í máli seðlabankastjóra opinberlega að ein af þeim leiðum sem ríkissjóður gæti farið til að fjármagna umtalsverðan hallarekstur væri að skoða skuldabréfaútgáfu erlendis. Markaðurinn greindi frá því í gær að Seðlabankastjóri hefði á síðustu vikum talað fyrir því innan stjórnkerfisins og í samtölum við ráðherra að ríkið réðist í slíka erlenda fjármögnun þar sem horft væri til þess að sækja vel á annað hundrað milljarða.

Í fjármálaáætlun til næstu fimm ára var opnað á þann möguleika að fjármagna halla ríkissjóðs með lántöku í erlendri mynt. Erlendar innstæður ríkissjóðs í Seðlabanka nema nú um 220 milljörðum króna en andvirði erlendrar lántöku hefur á síðustu árum verið lagt inn í Seðlabanka sem hluta af gjaldeyrisforða en ekki verið nýtt til að fjármagna rekstur ríkissjóðs.

„Miðað við það sem hefur komið fram opinberlega og í fjölmiðlum virðist vera umræða um þennan valkost innan stjórnkerfisins og ég held að væntingar markaðarins séu farnar að endurspegla það að einhverju leyti. Engu að síður myndi það létta verulega á markaðinum að fá staðfest að ríkið ætli að fjármagna sig að hluta til með erlendum lánum,“ segir Valdimar Ármann, sérfræðingur í markaðsviðskiptum hjá Arctica Finance.

„Með þessu væru send skilaboð inn á innlendan markað um að ríkið hefði í fleiri vasa að sækja en þá innlendu með að fjármagna halla komandi missera“

Jón Bjarki hjá Íslandsbanka segir heppilegt að ráðast í skuldabréfaútgáfu í erlendri mynt fyrr en seinna. „Þau lánskjör sem ríkissjóður nýtur erlendis eru býsna hagstæð þessa dagana. Þá myndi sala ríkissjóðs á gjaldeyri líklega styðja við gengi krónu, sem stjórnvöld virðast sammála um að sé í veikara lagi um þessar mundir. Í þriðja lagi væru með þessu send skilaboð inn á innlendan markað um að ríkið hefði í fleiri vasa að sækja en þá innlendu með að fjármagna halla komandi missera.“

Síðasta erlenda fjármögnun ríkissjóðs var í maí þegar gefið var út skuldabréf að fjárhæð 500 milljónir evra, jafnvirði um 76 milljarða króna á þáverandi gengi, í lok maí. Nam eftirspurn um 3,4 milljörðum evra eða nærri sjöfaldri fjárhæð útgáfunnar. Fjárfestahópurinn samanstóð af seðlabönkum og öðrum fagfjárfestum, aðallega frá Evrópu.

Ávöxtunarkrafan á lengsta útistandandi skuldabréf ríkissjóðs í evrum er í kringum 0,2 prósent á markaði samanborið við 2,5 til 3,0 prósent á álíka skuldabréf í íslenskum krónum.

„Ríkissjóður getur gefið út skuldabréf á sögulega lágum vöxtum erlendis og á sama tíma er krónan metin veik. Það hafa sjaldan verið betri skilyrði fyrir erlendri lántöku,“ segir Valdimar. Hann bætir við að erlend staða þjóðarbúsins sé sterk og enn sé til staðar viðskiptaafgangur. Þjóðarbúið hafi því burði til að taka erlent lán og greiða af því, sérstaklega í ljósi þess að væntingar eru um að ferðaþjónustan komist aftur á skrið á næstu árum og viðskiptaafgangur taki að aukast aftur.

Valdimar Ármann, sérfræðingur í markaðsviðskiptum hjá Arctica Finance.

Þótt kjör ríkissjóðs til skuldabréfaútgáfu í erlendri mynt virðist hagstæð um þessar mundir þarf hins vegar að fara varlega í að fjármagna rekstrarhalla innanlands með erlendum lánum að sögn Jóns Bjarka.

„Sporin frá fyrsta áratug aldarinnar hræða hvað það varðar, en ríkið ætti þó að geta farið þá leið í nokkrum mæli án þess að taka óhóflega gjaldeyrisáhættu. Einnig mætti losa um eitthvað af þeim gjaldeyrisinnstæðum sem ríkissjóður á í Seðlabankanum, sem hefði í mörgum skilningi sambærileg áhrif,“ segir Jón Bjarki.