Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að lækka vexti bankans um 0,75 prósentur. Meginvextir bankans, vextir á sjö daga bundnum innlánum, verða því 1 prósent.

Þetta kemur fram í tilkynningu á vef Seðlabanka Íslands. Þar kemur fram að nefndin hafi einnig ákveðið að hætta að bjóða upp 30 daga bundin innlán.

„Felur það í sér að meginvextir bankans verða virkari og vaxtaskilaboð bankans skýrari. Aðgerðin ætti að öðru óbreyttu að auka laust fé í umferð og styrkja miðlun peningastefnunnar enn frekar,“ segir í tilkynningunni.

Samkvæmt nýrri þjóðhagsspá Seðlabankans sem birt er í maíhefti Peningamála eru horfur á 8 prósenta samdrætti landsframleiðslu í ár. Þar vegur þyngst yfir 80 prósenta fækkun í komum ferðamanna til landsins. Útlit er fyrir að atvinnuleysi aukist mikið og fari í um 12 prósent á þriðja fjórðungi ársins en verði tæplega 9 prósent á árinu öllu.

Samkvæmt spá bankans taka efnahagsumsvif smám saman að færast í eðlilegt horf á seinni hluta þessa árs og spáð er tæplega 5 prósenta hagvexti á næsta ári. Óvissan er hins vegar óvenju mikil og þróun efnahagsmála mun ráðast af framvindu farsóttarinnar og því hvernig tekst til við að vinda ofan af sóttvarnaraðgerðum.

„Lægri vextir og aðrar aðgerðir bankans munu styðja við efnahagsbata og stuðla að því að hann verði hraðari en ella.“

Verðbólga mældist 2,2 prósent í apríl og hefur verið undir verðbólgumarkmiði Seðlabankans frá því í desember. Gengi krónunnar hefur lækkað frá því að farsóttin barst til landsins en á móti vega mikil lækkun olíuverðs og lækkun matvæla- og hrávöruverðs.

Þá hafa verðbólguvæntingar lítið breyst og „kjölfesta þeirra í verðbólgumarkmiði bankans virðist traust“. Samkvæmt spá Seðlabankans eykst verðbólga lítillega á næstu mánuðum vegna áhrifa gengislækkunar krónunnar. Aukinn slaki í þjóðarbúinu mun hins vegar vega þyngra þegar líða tekur á þetta ár og horfur eru á að verðbólga verði undir 2 prósentum á seinni hluta spátímans. 

„Traustari kjölfesta verðbólguvæntinga hefur gert peningastefnunefnd kleift að bregðast við versnandi efnahagshorfum með afgerandi hætti. Lægri vextir og aðrar aðgerðir bankans munu styðja við efnahagsbata og stuðla að því að hann verði hraðari en ella. Þá hafa aðgerðir í ríkisfjármálum lagst á sömu sveif,“ segir í tilkynningu bankans.

„Peningastefnunefnd mun áfram fylgjast grannt með framvindu efnahagsmála og nota þau tæki sem nefndin hefur yfir að ráða til að styðja við þjóðarbúskapinn og tryggja að lausara taumhald peningastefnunnar miðlist með eðlilegum hætti til heimila og fyrirtækja.“

Viðskiptaráð Íslands og Samtök atvinnulífsins birtu nýlega sviðsmyndagreiningu sem sýndu að samdráttur landsframleiðslu á þessu ári gæti numið 13 prósentum.

Ásdís Kristjánsdóttir, forstöðumaður efnahagssviðs SA, ssagði að hagstjórnin þyrfti að vera undir það búin að verstu spár gætu orðið að veruleika, en svigrúm stjórnvalda væri takmarkað. Ónýtt svigrúm væri hins vegar hjá Seðlabanka Íslands sem þyrfti að grípa til afgerandi aðgerða.

„Það hefur lítið heyrst frá Seðlabankanum. Mikilvægt er að bankinn virki enn frekar stjórntæki sín og þær aðgerðir sem hafa verið boðaðar á meðan ein dýpsta kreppa í íslenskri hagsögu gengur yfir. Frekari vaxtalækkanir eru dæmi um almenna aðgerð sem nær til bæði heimila og fyrirtækja,“ segir Ásdís

Seðlabanki Íslands lækkaði stýrivexti í tvígang í mars ásamt því að lækka bindiskyldu niður í núll og afnema sveiflujöfnunarauka. Seðlabankinn beitti ekki hagstjórnartækjum sínum í apríl en í nýlega hófust kaup bankans á skuldabréfum ríkissjóðs á eftirmarkaði.