Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri, segir að skilyrði fjárfestingarleiðar Seðlabanka Íslands á árunum 2011 til 2015 hafi verið strangari en skilyrði er áttu við annað fjármagnsinnflæði. Fullyrðingar um að fjárfestingaleiðin hafi verið opinber peningaþvættisleið standist ekki skoðun og Ísland sé ekki á gráum lista vegna hennar.

„Í sam­ræmi við óskrif­aðan prótókol hafði ég hugsað mér að eftir að ég léti af emb­ætti seðla­banka­stjóra myndi ég í nokkurn tíma taka sem minnstan þátt í umræðu um mál­efni Seðla­bank­ans. Ég tel mig hins vegar nauð­beygðan til að gera hér und­an­tekn­ingu vegna þess á hve miklum villi­götum umræðan er,“ skrifar Már í grein sem hann birti í Kjarnanum í dag.

Már segir að þeir sem tóku þátt í fjár­fest­ing­ar­leið­inni hafi gert það í gegnum fjár­mála­fyr­ir­tæki (að­al­lega inn­lenda við­skipta­banka) sem höfðu gert samn­ing við Seðla­bank­ann um slíka milli­göngu. Í útboðs­skil­málum og í milli­göngu­samn­ingum hafi verið skýrt tekið fram að fjár­mála­fyr­ir­tækin skyldu ann­ast könnun á umsækj­endum með til­liti mögu­legs pen­inga­þvætt­is. Það hafi verið ófrá­víkj­an­legt skil­yrði að umsókn fylgdi stað­fest­ing fjár­mála­fyr­ir­tækis að slík könnun hefði farið fram með jákvæðri nið­ur­stöðu.

„Ætla mætti að þetta hafi valdið því að fjár­mála­fyr­ir­tækin væru meir á varð­bergi en alla jafna. Þessu til við­bótar máttu umsækj­endur ekki hafa brotið gegn fjár­magns­höft­unum eða vera til rann­sóknar fyrir slík brot. Seðla­bank­inn kann­aði sjálfur þetta atriði," segir Már og tekur fram að skatt­rann­sókn­ar­stjóri hafi fengið allar upp­lýs­ingar um þá sem tóku þátt í fjár­fest­ing­ar­leið­inni.

„Þau sem ætl­uðu sér aðal­lega að flytja illa fengið fé til lands­ins voru því í betri stöðu til að fela slóð sína með því að fara eftir almennum leiðum sem opnar voru.“

„Af ofan­greindu má ljóst vera að fjár­fest­ing­ar­leiðin var háð strang­ari skil­yrðum en átti við um annað inn­streymi. Þau sem ætl­uðu sér aðal­lega að flytja illa fengið fé til lands­ins voru því í betri stöðu til að fela slóð sína með því að fara eftir almennum leiðum sem opnar voru,“ skrifar Már.

„Auð­vitað kann það að vera að ein­hver í slíkri stöðu hafi eigi að síður freist­ast til að nota fjár­fest­ing­ar­leið­ina þar sem krón­urnar voru ódýr­ari, en þá hefur við­kom­andi sett sig í hættu ef það fé tengd­ist skattsvikum eða öðrum afbrot­um. Þeir sem fjár­festu í gegnum fjár­fest­ing­ar­leið­ina þurftu að binda fjár­mun­ina í fimm ár, sem jók hættu fyrir við­kom­andi á mögu­legri fryst­ingu og yfir­töku fjár­muna sem tengd­ust glæp­sam­legu athæfi.“

Már segir að hlutverk banka sé að þekkja viðskiptavini sína enda búi þeir yfir miklum upplýsingum um þá. Hafi pen­inga­þvætt­is­at­hug­unum fjár­mála­fyr­ir­tækja í tengslum við fjár­fest­ing­ar­leið­ina verið ábóta­vant hafi það ekki staf­að af hönnun fjár­fest­ing­ar­leið­ar­innar sem slíkrar.

Grálistun hafi ekkert með fjárfestingarleiðina að gera

Þá segir hann að ef rétt sé að fjárfestingarleiðin hafi verið opinber peningaþvættisleið megi halda að gerð hafi verið athugasemd við hana í skýrslum FATF.

„Mér er kunn­ugt um að sendi­nefnd FATF hafi fengið kynn­ingu á fjár­fest­ing­ar­leið­inni og hafi verið afhentir skil­málar hennar á ensku í aðdrag­anda skýrslu FATF sem birt var á síð­asta ári. Engar athuga­semdir voru gerðar við fjár­fest­ing­ar­leið­ina í skýrsl­unni né síðar en FATF er ekki þekkt fyrir að sitja á sér varð­andi slíkt ef til­efni þykir til,“ skrifar Már.

„Reyndar er það svo að því er ekki haldið fram í skýrslum FATF að þær athug­anir sem eru fram­kvæmdar af hálfu bank­anna á mögu­legu pen­inga­þvætti séu gagns­lausar en eins og áður er fram komið var jákvætt vott­orð fjár­mála­fyr­ir­tækis um slíka könnun skil­yrði þess að fá að taka þátt í fjár­fest­ing­ar­leið­inni. Það er því alveg skýrt að grá­listun Íslands hjá FATF hefur ekk­ert með fjár­fest­ing­ar­leið­ina að ger­a.“