Þetta kemur fram í Korni Íslandsbanka í dag. Verðbólga hefur ekki mælst svo mikil frá því í október 2009. Hækkandi íbúðaverð og innflutt verðbólga skýra hækkunina í mánuðinum að mestu en sumarútsölur vega á móti. Hagfræðingar Íslandsbanka gera ráð fyrir að verðbólga nái toppi síðsumars og taki svo að hjaðna hægt og bítandi. Hagstofan birtir vísitölu neysluverðs fyrir mánuðinn þann 22.júlí næstkomandi.

Hvenær hægir á hækkun íbúðaverðs?

Hækkandi íbúðaverð hefur heldur betur sett svip sinn á þróun vísitölu neysluverðs síðustu misseri. Reiknaða húsaleigan í vísitölunni hækkaði um 2,9 prósent í júnímánuði sem er jafnframt mesta mánaðarhækkun frá september 2016. Íslandsbanki spáir því að reiknaða húsaleigan hækki um 2,2 prósent í júlí á milli mánaða (0,42 prósent áhrif á vísitöluna). Hagstofan miðar við þriggja mánaða hlaupandi meðaltal á íbúðaverði í mati sínu og mun júlímælingin því samanstanda af verðbreytingum í apríl, maí og júní. Íslandsbanki býst því við að júnímánuður verði rólegri en hinir tveir sem á undan koma og binda hagfræðingar bankans vonir um að það sé vísbending um að farið sé að hægja á verðhækkunum á íbúðamarkaði.

Sumarútsölur vega á móti innfluttri verðbólgu

Á þessum tíma árs eru sumarútsölur komnar á fullt skrið í mörgum verslunum og vega til tímabundinnar lækkunar á vísitölunni. Bankinn býst við að liðurinn föt og skór vega þyngst til lækkunar í mánuðinum og lækki um 6,9 prósent (-0,24 prósent áhrif á vísitöluna) milli mánaða. Einnig er gert ráð fyrir að verð á húsgögnum og heimilisbúnaði lækki í sumarútsölunum í mánuðinum um 0,9 prósent (-0,06 prósenta áhrif á vísitöluna).

Bankinn segir þetta munu duga skammt vegna verðhækkana á öðrum liðum. Að húsnæðisliðnum undanskildum sé það liðurinn ferðir og flutningar sem vegi þyngst til hækkunar en samkvæmt spá bankans hækkar hann um 2,2 prósent á milli mánaða (0,34 prósenta áhrif á vísitöluna). Flugfargjöld vega þar þungt en þau hækka gjarnan í júlímánuði og spáir bankinn því að þau hækki um 14 prósent (0,30 prósenta áhrif á vísitöluna).

Auk þess er gert ráð fyrir að eldsneytisverð hækki um 2 prósent (0,07 prósenta áhrif á vísitöluna) á milli mánaða. Eldsneyti hefur hækkað í verði um 26,5 prósent frá áramótum samkvæmt mælingu Hagstofu í kjölfar mikillar verðhækkunar á jarðefnaeldsneyti á heimsmarkaði. Eldsneytisverð hefur þó lækkað nokkuð að nýju á heimsmarkaði síðustu vikurnar, en enn sem komið er hefur það ekki skilað sér hingað til lands samkvæmt mælingu hagfræðinga Íslandsbanka.

Aðrir helstu liðir sem hækka í verði á milli mánaða eru matar- og drykkjarvörur um 0,5 prósent (0,08 prósenta áhrif á vísitöluna) og hótel og veitingastaðir um 0,9 prósent (0,04 prósenta áhrif á vísitöluna).

Mikil verðbólga áfram í kortunum en þó bjartari horfur

Eins og áður sagði hefur verðbólga ekki mælst meiri frá því í október 2009. Húsnæðisliður og innfluttar vörur eru þessa dagana helstu hækkunarvaldar í vísitölunni. Af 8,8 júní ársverðbólgu í júní skýrir húsnæðisliðurinn 3,6 prósent, innfluttar vörur 2,4 prósent, innlend þjónusta 1,6 prósent og innlendar vörur 1,2 prósent.

Samkvæmt skammtímaspá Íslandsbankar eru horfur á að áframhaldandi hækkun íbúðaverðs og frekari verðhækkun á innfluttum vörum. Gert er ráð fyrir 0,6 prósent hækkun í ágúst, 0,4 prósent í september og 0,5 prósent hækkun á milli mánaða í október. Gangi sú spá eftir mælist verðbólga 9,3 prósent í október.

Bjartari horfur gætu þó verið fram undan að mati hagfræðinga bankans. Til að mynda hafi hrávöruverð erlendis lækkað talvert á undanförnum vikum. Haldi þessi þróun áfram gætu orðið verðlækkanir erlendis og innflutta verðbólguna þar af leiðandi hjaðnað allhratt. Bankinn telurþó líklegt að á allra næstu mánuðum haldi innflutt verðbólga áfram að aukast en þó hægar en áður. Skili verðlækkanir erlendis sér hratt hingað til lands muni verðbólga á allra næstu mánuðum eflaust mælast lægri enbankinn spáir nú.

Sömuleiðis gæti hægt hratt á hækkun íbúðaverðs næsta kastið. Það er jafnframt ein helsta forsenda í langtímaspá bankans að íbúðaverð hækki hægar eftir því sem líður á seinni helming ársins. Langtímaspá bankans hljóðar nú upp á 8,2 prósent verðbólgu að meðaltali á þessu ári, 6,5 prósent árið 2023 og 4,1 prósent verðbólgu að jafnaði árið 2024. Tekið er fram að önnur mikilvæg forsenda í spá bankans sé að launahækkanir fari ekki fram úr öllu hófi þegar kjarasamningar losna undir lok ársins, það sé einn helsti óvissuþáttinn hvað langtímaspána varðar.