Í nýrri íbúðatalningu Samtaka iðnaðarins og Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS) kemur fram að framkvæmdir séu hafnar við byggingu 7.260 íbúða á landinu öllu en um er að ræða fjölgun frá síðustu talningu sem framkvæmd var í september síðastliðnum.

Á höfuðborgarsvæðinu eru 5.149 íbúðir í byggingu eða 71 prósent af heildarfjölda íbúða í byggingu á landinu öllu. Í nágrannasveitarfélögum höfuðborgarsvæðisins eru 1.456 íbúðir í byggingu eða 20 prósent af heild. Á öðrum landsvæðum eru 655 íbúðir í byggingu eða 9 prósent af heild.

Ingólfur Bender, aðalhagfræðingur Samtaka iðnaðarins, segir að þó svo það sé jákvætt að íbúðum í bygginu fari fjölgandi sé framboðsskortur enn til staðar.

„Helstu niðurstöður í þessari nýju talningu eru þær að íbúðum í byggingu er að fjölga og þeim hefur fjölgað frá síðustu talningu okkar eða um 21 prósent. Það er mjög jákvæð tíðindi en engu að síður er sá framboðsskortur sem er nú til staðar á markaðnum ekki leystur með þessu,“ segir hann og bætir við að margar af þessum íbúðum séu á fyrstu byggingarstigum og því sé eitthvað í að þær komi inn á markaðinn.

Ingólfur Bender, aðalhagfræðingur Samtaka iðnaðarins.

„Þó að við sjáum vöxt þá er hann ekki nægur til að mæta þörfinni en að mati HMS er þörf fyrir 3.500 til 4.000 nýjar íbúðir á ári. Við búumst við að á þessu ári komi um 2.500 íbúðir á markaðinn og 3.100 íbúðir á því næsta.“Ingólfur segir að vandi íbúðamarkaðarins í dag sé fyrst og fremst framboðsskortur.

„Það er þessi framboðsskortur sem knýr verðið upp og knýr líka verðbólguna upp. Seðlabankinn hefur brugðist við þessari stöðu með vaxtahækkun en það leysir ekki framboðsskortinn og þetta ójafnvægi.“

„Þessi skortur var farinn að sýna sig í talningu árið 2019 en það var ekkert brugðist við því á þeim tíma."

Ingólfur segir jafnframt að Samtök iðnaðarins hafi bent á ójafnvægi á markaðnum árið 2019 en stjórnvöld hafi ekki brugðist við.

„Þessi skortur var farinn að sýna sig í talningu árið 2019 en það var ekkert brugðist við því á þeim tíma. Staðan í dag er þannig að við þurfum stöðuga húsnæðisuppbyggingu sem mætir þörf og við þurfum að draga úr sveiflum á íbúðamarkaði. Til þess þurfum við að tryggja að það sé nægt lóðaframboð.“

Ingólfur segir að það þurfi þó að taka tillit til þess að staða sveitarfélaganna sé misjöfn þegar kemur að framboði á lóðum.

„Staða sveitarfélaganna er misjöfn varðandi hvort þau geti brotið nýtt land eða ekki. En við þurfum að tryggja að fjölbreytt lóðaframboð sé í boði og síðan þarf skipulagsferlið að vera skjótvirkara. Við erum með alltof hægt ferli sem er of þungt í vöfum og hindrar að við getum með snöggum hætti leyst úr stöðunni sem er uppi á íbúðamarkaði nú. Ferlið er þungt og kostnaðarsamt og því þarf að breyta.“