Á árinu söfnuðu íslenskir vísisjóðir rúmum 40 milljörðum króna, að sögn Sigurðar Arnljótssonar, fjárfestingastjóri hjá Brunni Ventures. „Samkvæmt greiningarfyrirtækinu Pitchbook hafa á fyrstu þremur ársfjórðungum ársins 2021 526 vísisjóðir safnað 96 milljörðum dollara, sem er meira en allt árið í fyrra þegar vísisjóðir söfnuðu tæpum 86 milljörðum dollara. Víst er að bandarískir vísisjóðir munu safna yfir 100 milljörðum dollara árið 2021, sem samsvarar um 13.000 milljörðum króna á núverandi gengi,“ segir Sigurður og bætir við að það hefði þótt óhugsandi fyrir nokkrum árum.

Hann bætir jafnframt við að erlendar fjárfestingar í nýsköpun hafi aukist og orðið meira áberandi, líka hér á landi.

Sigurður Arnljótsson, fjárfestingastjóri hjá Brunni Ventures.
Aðsend mynd

„Það er ekkert nýtt að það sé að koma erlent fjármagn í nýsköpun til Íslands. Núna er það orðið algengara en líka meira áberandi, enda hefur umræðan um nýsköpun orðið fyrirferðarmeiri en áður. Nýsköpun þótti til dæmis ekkert sérstaklega spennandi umfjöllunarefni þegar ég var að byggja upp CCP fyrir 20 árum. Það var enda enginn vísisjóður sem fjárfesti í félaginu fyrstu árin,“ segir Sigurður og bætir við að erlendir vísisjóðir vilji frekar fjárfesta með íslenskum sjóðum.

„Þegar fjárfest er í íslenskum fyrirtækjum vilja erlendir vísisjóðir frekar fjárfesta með íslenskum sjóðum. Það dregur úr áhættu að vinna með innlendum aðilum sem þekkja umhverfið á Íslandi og þá sem standa að félögunum. Nálgun Brunns byggir á því að erlendir sérhæfðir vísisjóðir fjárfesti í þeim félögum sem Brunnur I og II fjárfesta í. Það hefur gengið vel hjá okkur að fá sjóði til að fjárfesta í félögum í eignasafni Brunns, til dæmis hefur Oculis fengið tæplega 100 milljónir dollara frá sérhæfðum erlendum lyfjasjóðum eftir að við fjárfestum í félaginu.“

Svana Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri Frumtaks Ventures, segir að hjá Frumtaki leitist þau eftir því að fá erlenda fjárfesta með í fjárfestingar.

Svana Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri Frumtak Ventures.
Fréttablaðið/Anton Brink

„Við leitum eftir fjárfestum sem eru sérhæfðir á því sviði sem fyrirtækið starfar á, til dæmis fjármálatækni, heilsutækni, menntatækni og svo framvegis. Þannig að þessir fjárfestar koma með djúpa þekkingu bæði á vöru og markaði, sem og sterkt tengslanet samhliða fjármagni. Þetta hefur reynst mjög vel í fjárfestingum Frumtakssjóðanna. Það eru fyrst og fremst frumkvöðlarnir sem eru að búa til áhugaverð alþjóðleg fyrirtæki sem vekja áhuga fjárfesta.“

Sigurður segir að helsta ástæðan fyrir því að fjármagn hafi verið að streyma í vísisjóði í heiminum sé að vextir séu sögulega lágir. „Lágir vextir hafa flýtt fyrir að fjárfestar dreifi eignasafninu sínu enn meira, og auk þess hefur gott gengi vísisjóða verið hvatning fyrir fjárfesta að leggja meira í þann eignarflokk á árinu,“ segir hann og bætir við að Covid-19 faraldurinn hafi einnig sett strik í reikninginn.

„Covid-19 faraldurinn hefur haft mikil áhrif á fyrirtæki með breyttri neytendahegðun. Stærstu fjárfestingar vísisjóða í dag eru í hugbúnaði, vefverslun, stafrænni heilsutækni og fjármálatækni, þar sem faraldurinn hefur haft mest áhrif. Það mætti segja að Covid-19 hafi beint augum fjárfesta meira að þekkingariðnaðinum og stimplað vísisjóði betur inn sem álitlegan eignaflokk. Það eru ekki bara hinir dæmigerðu vísisjóðir sem eru að stækka og þeim að fjölga heldur hefur líka orðið aukning í að stór fyrirtæki stofni sinn eigin vísisjóð. Þetta eru ekki einu ástæðurnar fyrir auknu fjármagni í íslenska vísisjóði, því hér á landi eru nýsköpunarfyrirtæki að verða fleiri og betri.“

Svana segir að mikil virðisaukning á skömmum tíma hjá tæknifyrirtækjum hafi laðað að fjárfesta í nýsköpun.„Viðskiptamódel hafa einnig gjörbreyst á síðustu 5-10 árum, fyrirtæki geta vaxið miklu hraðar en áður með gott aðgengi að fjármagni, starfsfólki og markaði. Nú er miklu meira horft á tækifærið, fram á við, hvað hægt er að gera, heldur en til fortíðar,“ segir hún og bætir við að stærstu fjárfestar í vísisjóðum á Íslandi séu lífeyrissjóðirnir.

„Þeir gegna mikilvægu hlutverki því það er nánast ógerlegt að safna í sjóð án þeirra þátttöku. Það má þakka þeim fyrir hugrekkið að stíga skrefið með þátttöku í Frumtaki 1 eftir hrunið í lok 2008 og í aðra vísisjóði í framhaldi af því. Hagvaxtarskeið þar sem vexti eru lágir og framboð af fjárfestingum takmarkað stuðlar einnig að því að fjármagn leitar neðar (e. downstream) í virðiskeðjuna þar sem möguleg ávöxtun er meiri en vissulega meira áhætta.“

Aðspurður hvað aukið fjármagn í nýsköpun leiði af sér segir Sigurður að meira fjármagn í nýsköpun í umferð þýði ekki endilega að það verði fleiri nýsköpunarfyrirtæki sem fái fjármögnun. „Það er allavega það sem samstarfssjóðir okkar erlendis eru að upplifa. Nýsköpunarfyrirtæki með lélega hugmynd eða veikt teymi verður áfram óspennandi fjárfestingarkostur og mun eiga í vandræðum með að fjármagna sig, en meirihluti nýsköpunarfyrirtækja í heiminum er þannig.“

Svana segir að aukið fjármagn þýði að mörg frábær fyrirtæki verði til. „Ein meginfyrirstaða nýsköpunarfyrirtækja til vaxtar hefur verið takmarkað aðgengi að fjármagni á fyrstu stigum vaxtar. Fjárfestingar í nýsköpunarfyrirtækjum eru áhættusamar og krefjast þolinmæði en þær eru að sama skapi uppspretta nýrra vel launaðra sérfræðistarfa. Það eru komnir faglegir vísisjóðir á Íslandi með sérþekkingu á þessum eignaflokki og burði til að fjárfesta í honum. Þessar fjárfestingar, hugvitsdrifnar fjárfestingar, geta orðið grunnstoð í okkar hagkerfi á næstu áratugum með þessu framhaldi. Nýsköpun er grunnforsenda verðmætasköpunar, samkeppnishæfni og gjaldeyrisöflunar fyrirtækja og þjóða. Nú er hægt að leggja miklu meiri áherslu á að virkja hugvitið í nýsköpun til að skapa nýjar atvinnugreinar og fjölbreyttari störf til framtíðar.“