Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Travia, sem er markaðstorg fyrir ferðaskrifstofur, segir að vöxtur ferðaþjónustunnar á undanförnum mánuðum hafi verið ævintýralegur. Í júní hafi mátt sjá um 140 prósenta aukningu í sölu milli sumarsins 2021 og 2022 og herbergjanýting var sambærileg og fyrir heimsfaraldur.

„Júlí 2021 var í raun mjög góður mánuður, en það voru um 55 prósent fleiri nætur seldar árið 2022 miðað við sama mánuð í fyrra. Svipaða sögu má segja um ágúst, en það eru um 50 prósent fleiri nætur seldar í ágúst 2022 miðað við í ágúst 2021, og nýtingin er að sama skapi um 50 prósentum betri,“ segir Haukur og bætir við að áhugavert sé að bókunarglugginn, það er að segja sá tími sem ferðamaðurinn bókar gistingu, hafi verið að styttast verulega.

Haukur Birgisson, framkvæmdastjóri Travia
Aðsend mynd.

Tæplega 30 prósent af öllum bókunum séu bókuð með innan við 20 daga fyrirvara. Um 32 prósent eru bókuð með 20 til 90 daga fyrirvara og um 32 prósent með 90 til 365 daga fyrirvara. Restin er bókuð með meira en árs fyrirvara.

„Sjálfur hafði ég spáð því að á árinu 2022 myndi bókunarglugginn lengjast. Ég hélt að fólk myndi frekar bóka með lengri fyrirvara til þess að tryggja sig gagnvart heimsfaraldrinum og hafa í raun tíma til þess að afbóka og fá endurgreitt ef bakslag yrði og ferðafrelsi skerðast á nýjan leik.“

Bjarnheiður Hallsdóttir, formaður Samtaka ferðaþjónustunnar, segir að sumarið hafi gengið afar vel í ferðaþjónustunni.„Greinin hefur verið á gríðarlegri siglingu og í rauninni miklu hraðari siglingu heldur en reiknað var með,“ segir Bjarnheiður og bætir við að eftirspurnin hafi verið ótrúlega mikil.

„Það sá enginn greinandi fyrir að þetta færi svona rosalega hratt af stað. Þannig að það má kannski segja að það sé nánast of mikið að gera og við höfum ekki getað annað allri eftirspurn í rauninni.“

Aðspurð hvort eftirspurnin hafi nánast verið of mikil segir Bjarnheiður að það liggi við að hún svari því játandi.

„Við höfum ákveðna afkastagetu og erum með takmarkandi þætti sem eru sú þjónusta sem ferðamaðurinn þarf á að halda. Þar höfum við rekið okkur á veggi vegna þess að það er ekki nóg til. Hvorki gisting né bílaleigubílar né rúturnar og heldur ekki nóg til af leiðsögumönnum.“

Haukur segir að ljóst sé að ferðaþjónustan sé að koma til baka eftir erfið ár.

„Það var orðið nokkuð augljóst að ferðaþjónustan þurfti að fá ferðamenn til landsins. Það er ótrúlegt að mörg fyrirtæki hafi haldið dampi í gegnum faraldurinn. Það hefur verið mín tilfinning að þeir sem starfa í ferðaþjónustu hafi verið mjög jákvæðir gagnvart árinu 2022 og það hefur svo sannarlega ræst úr því, ef miðað er við fjölda ferðamanna.“

Haukur bætir við að á veturna sé ekki jafn mikil dreifing á ferðamönnum og á sumrin. Það er því búist við að ákveðnir landshlutar fái hlutfallslega færri ferðamenn yfir þann tíma.

„Suðurlandið og suðvesturhornið trekkja til sín flesta ferðamenn yfir vetrartímann. Það er gömul saga og ný í íslenskri ferðaþjónustu. En eins og staðan er í dag er að minnsta kosti tvöföldun á sölu fyrir komandi mánuði ef miðað er við árið í fyrra, sé miðað við allt landið.“

Bjarnheiður bætir við að sums staðar hafi ferðaþjónustufyrirtæki þurft að hafna bókunum og að þetta sé staða sem læra þurfi af.

„Markmið ferðaþjónustunnar er að vaxa meira og verða sterkari stoð í útflutningi heldur en hún er núna og þá verðum við að fara í ákveðna naflaskoðun, bæði greinin sjálf og stjórnvöld. Það er ýmislegt sem við þurfum að huga að sérstaklega því nú virðist sem fleiri gáttir séu að opnast og það verður flogið á fleiri staði úti á landi á næstu misserum.“

Bjarnheiður segir að í því ljósi þurfi að skoða þessi mál í stóru samhengi og huga að því hvernig hægt sé að anna þessari eftirspurn.

„Mín skoðun er sú að þörf sé á talsverðri uppbyggingu bæði í almennum innviðum og fjárfestingu í gistirými ef við viljum ekki koma að punkti þar sem við getum ekki vaxið meira.“

Hún bætir við að einnig sé þörf á því að mennta fólk í greininni.

„Við þurfum að leggja meiri áherslu á að mennta fólk í greininni. Bæði í veitingageiranum og leiðsögumenn. Það þarf að skoða.“

Spennandi vetur fram undan

Haukur kveðst vera spenntur fyrir árinu 2023 hvað ferðaþjónustuna varðar.

„Persónulega er ég spenntur fyrir árinu 2023 og tel að það eigi eftir að verða íslenskri ferðaþjónustu gott ár. Það verður sömuleiðis áhugavert að sjá hvernig verðbólguspá Seðlabankans ásamt viðræðum um nýja kjarasamninga mun hafa áhrif á ferðaþjónustuna á næsta ári, en það mun skila sér beint út í verðlag á afurðum ferðaþjónustunnar.“

Hann segir þó að í ljósi þess að bókunarglugginn sé alltaf að styttast sé erfitt að spá nákvæmlega fyrir um hvernig veturinn muni líta út.

„Síðustu árin hefur veturinn verið að koma sterkur inn, bæði vegna þess að við erum að ná til ferðamanna sem fá frídaga um vetur, auk þess að vel hefur tekist að auglýsa og markaðssetja Ísland sem áfangastað á veturna. Ég myndi telja að eldgosið muni trekkja ferðamenn til landsins ef gosið heldur áfram.“