Samtals voru 207.100 einstaklingar á aldrinum 16-74 ára að jafnaði á vinnumarkaði í september en það jafngildir 79,2% atvinnuþátttöku.

Af vinnuaflinu er áætlað að 198.500 hafi verið starfandi og 8.500 án atvinnu og í atvinnuleit. Áætlað hlutfall starfandi af mannfjölda var 76,0% og hlutfall atvinnulausra af vinnuafli 4,1% . Áætlað er að 54.300 einstaklingar hafi verið utan vinnumarkaðar í september 2020 eða 20,8% af mannfjölda. Þetta kemur fram í mælingu vinnumarkaðsrannsóknar Hagstofu Íslands.

Atvinnuþáttaka dregst saman milli ára

Samanburður við september 2019 sýnir að atvinnuþátttaka hefur dregist saman um 0,9 prósentustig á milli ára og atvinnuleysi aukist um 0,8 prósentustig. Hlutfall starfandi hefur lækkað um 1,5 prósentustig á milli ára og hlutfall utan vinnumarkaðar aukist um 0,8 prósentustig.

Samkvæmt árstíðarleiðréttum tölum Hagstofunnar voru 9.900 einstaklingar atvinnulausir í september 2020 eða um 4,9% af vinnuaflinu. Árstíðarleiðrétt atvinnuþátttaka var 80,2% og árstíðarleiðrétt hlutfall starfandi 75,7%. Borið saman við ágúst 2020 dróst árstíðarleiðrétt atvinnuþátttaka og hlutfall starfandi hvort um sig saman um 0,6 prósentustig um leið og atvinnuleysi dróst saman um 1,1 prósentustig.

Faraldurinn haft mikil áhrif á vinnumarkað


Ljóst er að kórónuveirufaraldurinn hefur haft mikil áhrif á íslenskan vinnumarkað árið 2020. Vinnustöðum hefur verið lokað vegna samkomubanns, fjöldi fólks hefur misst vinnu eða ekki fengið ráðningarsamning endurnýjaðan og aðrir hafa misst af tækifæri til þess að hefja starf í nýrri vinnu. Síðan áhrifa faraldursins fór að gæta hefur vinnumarkaðurinn tekið miklum breytingum og óvissan sem fylgir breytingunum haft áhrif á mælingar vinnumarkaðsrannsóknar Hagstofunnar. Áhrif breyttra aðstæðna má sjá í mismunandi mælingum sem tengjast ólíkum skilgreiningum á hugtakinu atvinnuleysi.

Almennt atvinnuleysi fer vaxandi

Samkvæmt Vinnumálastofnun var almennt atvinnuleysi 9,0% í september sem er nokkur aukning frá fyrri mánuðum. Atvinnuleysið var 8,5% í ágúst, 7,9% í júlí og 7,5% í júní. Vinnumálastofnun spáir því að almennt atvinnuleysi aukist nokkuð í október og nóvember í ljósi þeirrar erfiðu stöðu sem er á vinnumarkaði vegna Covid-19.

Alls voru 18.443 einstaklingar atvinnulausir í almenna bótakerfinu í lok septembermánaðar og 3.319 í minnkaða starfshlutfallinu, eða samtals 21.762 manns. Samanlagt atvinnuleysi í almenna bótakerfinu og minnkaða starfshlutfallinu er 9,8% í september

Alls bárust 9 tilkynningar um hópuppsagnir í september, þar sem 324 starfsmönnum var sagt upp störfum. Fyrstu 9 mánuði ársins hefur 8.542 starfsmönnum verið sagt upp störfum í 134 tilkynningum um hópuppsagnir, þar af langflestum í ferðatengdri starfsemi eða um 7.300 manns.

Mesti slaki á íslenskum vinnumarkaði í fimm ár

Slaki á vinnumarkaði (e. labour market slack) endurspeglar ómætta þörf fyrir atvinnu, umfram atvinnuleysi, bæði hjá þeim sem eru á vinnumarkaði og hjá þeim sem eru utan hans. Til að teljast til vinnuaflsins samkvæmt skilgreiningu Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) þarf viðkomandi að vera starfandi eða atvinnulaus en skilgreiningin á atvinnuleysi í vinnumarkaðsrannsókn Hagstofunnar hefur verið sú sama frá upphafi og byggir á skilgreiningu ILO. Ómætt þörf fyrir atvinnu endurspeglar atvinnulausa og hlutastarfsfólk sem vill vinna meira en einnig þá sem ekki teljast til vinnuaflsins þar sem þeir uppfylla ekki eitt af þremur skilyrðum atvinnuleysis; það er einstaklingar án vinnu en ekki að leita eða einstaklingar án vinnu sem geta ekki hafið störf innan skamms. Í þeim sérstöku aðstæðum sem nú eru á vinnumarkaði má ætla að þessar aðstæður eigi við um marga enda hefur slaki á íslenskum vinnumarkaði ekki mælst hærri síðan árið 2015 samkvæmt mánaðarlegum tölum vinnumarkaðsrannsóknarinnar, samanber mynd 1. Allar fjöldatölur eru vigtaðar eftir aldri og kyni og námundaðar að næsta hundraði.

Niðurstöður vinnumarkaðsrannsóknar fyrir september 2020 ná til fjögurra vikna eða frá 31. ágúst til 27. september. Í úrtak völdust af handahófi 1.539 einstaklingar á aldrinum 16-74 ára sem höfðu lögheimili á Íslandi. Þegar frá eru taldir þeir sem voru látnir eða búsettir erlendis var nettóúrtakið 1.497 einstaklingar. Alls fengust nothæf svör frá 986 einstaklingum sem jafngildir 65,9% svarhlutfalli.