Sviðslistakonan Hrefna Lind Lárusdóttir hefur séð um Sögu listavinnusetur á Eyrarbakka ásamt fleira listafólki síðustu ár. Leikkonan Hera Fjord flutti í bæinn fyrir tveimur árum og þótti Hrefnu því kjörið að fá Heru með í teymið. Nú standa þær að undirbúningi sex vikna langs námskeiðs í listsköpun fyrir fanga á Litla-Hrauni. Þær vinna með Listasafni Árnesinga að verkefninu, en á námskeiðinu munu fangarnir kynnast mörgum ólíkum listgreinum. Afraksturinn verður svo kynntur, bæði innan sem utan veggja fangelsisins.

Vilja endurtaka leikinn

„Ég er með framhaldspróf í sviðslistum frá Naropa University í Boulder í Colorado og Listaháskóla Íslands. Dagsdaglega er ég nú aðallega að sækja um styrki sem er nánast full vinna, en ég kenni líka stundakennslu í Háskóla Íslands og Listaháskólanum,“ segir Hrefna.

Hera útskrifaðist sem leikkona árið 2015 og hefur að mestu starfað sjálfstætt við að setja upp sýningar og leikstýra leikhópum.

„Síðasta árið er ég búin að vera í fæðingarorlofi. Ég eignaðist dóttur mína Kríu í maí 2019, þannig að árið hefur verið viðburðaríkt og þetta er fyrsta verkefnið sem ég fer af stað með eftir barnsburð,“ segir Hera.

„Við fengum hugmyndina eftir að hafa farið inn á Litla-Hraun í febrúar með tveggja tíma listasmiðju á vegum Sögu listavinnuseturs. Það fór fram úr okkar björtustu vonum hvað gekk vel, vistmenn tóku mjög virkan þátt og voru ánægðir að fá eitthvað allt annað að gera en flesta daga,“ segir Hrefna.

Gluggi opnaðist

Hera segir að þær hafi lengi langað sérstaklega að vinna með föngum.

„Við höfðum alltaf verið að daðra við þá hugmynd að vinna með fangelsinu, því það er svo stór partur af Eyrarbakka, en svolítið eins og bleikur fíll. Allt lokað. Svo opnaðist gluggi,“ segir Hrefna.

Námskeiðið stendur yfir líkt og áður kom fram í sex vikur. Tíu fangar í hópi vistmanna Litla-Hrauns taka svo þátt í listavinnustofunni.

„Í henni ætlum við að vinna með þeim sýningu, sem verður sýnd bæði innan veggja fangelsisins en einnig á Listasafni Árnesinga. Það fer mjög eftir hópnum sem tekur þátt hvernig sýningin síðan verður, við ætlum að kynna fyrir þeim ýmsar aðferðir til sköpunar og sjá hvernig þeir vilja koma sínum röddum á framfæri. Við erum báðar menntaðar í sviðslistum, þannig að við munum nota þær mikið en einnig ætlum við að nota myndlist, ritlist og tónlist. Okkur langar að heyra hvað þeir hafa að segja, fá þeirra raddir og reynslu inn í ferlið. Við munum vinna með skapandi skrif og sjá hvert það leiðir okkur,“ segir Hrefna.

„Sýningin sem við vinnum síðan með þeim gæti því orðið leiksýning, myndlistarverk, hljóðverk eða jafnvel gjörningur. Það fer mjög eftir hópnum sem við munum vinna með. Við vonumst til að ná að fjármagna verkefnið það vel að við getum einnig boðið fleiri listamönnum að koma inn í vinnustofuna og veita vistmönnum innsýn í þeirra listræna ferli,“ segir Hera.

„Við erum svolítið að brjóta okkur leið inn. Við viljum brjóta leið fyrir þá út. Brjóta múra og byggja brú fyrir þá til að taka þátt í samfélaginu áður en þeir koma út sem frjálsir menn. Þess vegna nefndum við verkefnið Múrar brotnir,“ segir Hrefna,

Vonandi fastur liður

Þær segjast hafa trú á að námskeiðið muni á einhvern hátt styrkja þá sem taka þátt í því.

„Listrænt ferli krefst oftast mikillar sjálfsskoðunar og það eru margar rannsóknir sem hafa sýnt fram á jákvæð áhrif lista innan fangelsa. Við erum að fara inn og rannsaka hvort listasmiðja sem þessi geti haft áhrif á líðan og velferð vistmanna til lengri tíma litið,“ segir Hera.

„Það væri óskandi að vinnustofan yrði fastur liður í betrunarúrræðum Fangelsisstofnunar og jafnvel hluti af list- og verknámi fanganna. List og menning á að vera aðgengileg öllum samfélagsþegnum,“ segir Hrefna.