„Fyrsta pælingin var í rauninni bara þessi gamli draumur hjá okkur öllum í hópnum, sérstaklega Kormáki og Skildi, að búa aftur til íslenskt tweed“, segir Gunnar Hilmars, yfirhönnuður hjá framleiðsludeild Kormáks & Skjaldar, og bendir á að framleiðsla á vaðmáli hafi legið niðri á Íslandi í tæp 50 ár.

Kormákur & Skjöldur hafa um langt árabil verið leiðandi í tweed-tískunni á Íslandi og þá ekki síst í herrafatnaði. „Við höfum haft það markmið að snúa þróuninni við þegar kemur að vefnaði úr íslenskri ull,“ segir Gunnar um tilraun þeirra til að koma iðnaðarvefnaði úr íslenskri ull aftur á laggirnar hér á landi.

Sixpensarar og sófar

Kormákur & Skjöldur hafa hannað sínar eigin fatalínur frá 2010 og „þar sem viðtökur hafa verið frábærar teljum við að nú sé tímabært að fara skrefi lengra og hanna fatalínu úr íslenskri ull, íslensku tweedi.

Við viljum að fatalínan okkar verði ekki bara íslensk hönnun heldur einnig úr íslenskum efnivið. Það var upphafið að þessari vöruþróun okkar,“ heldur Gunnar áfram um framleiðsluna sem var aðeins hugsuð sem efni í jakkaföt, sixpensara og aðrar flíkur sem framleiddar eru undir merki Kormáks & Skjaldar.

Ullin spannst síðan í óvæntar áttir undir lok þróunarvinnunnar þegar „samstarfsmenn okkar í Austurríki segja bara við okkur að við eigum að átta okkur á því að þetta er náttúrlega tilvalið efni í húsgögn. Stóla og sófa og svoleiðis vegna þess að íslenska ullin er svo svakalega sterk og endingargóð. Og kemur svakalega vel út úr öllum prófunum,“ segir Gunnar um húsgagnagerðina sem bættist óvænt við klæðskurðinn.

„Þannig að við heyrðum í Epal og sá bolti byrjaði í rauninni bara að rúlla og framleiðsla hófst líka á þessu íslenska tweedi fyrir húsgögn. Það eru náttúrlega miklir möguleikar í því enda framleiddir sófar og stólar úti um allan heim á hverjum einasta degi úr alls konar efnum sem við getum alveg farið í smá slag við.“

Tweed-nördarnir

Þótt það sé hugur í íslenska tweed-genginu með tilheyrandi trú á efninu segir Gunnar þó að ekki sé hægt að tala um stórfengleg útrásaráform í þessum efnum. „Kannski ekki beint útrás en við myndum örugglega svara símanum. Hlutirnir gerast nú hægt í kjallaranum, eins og við segjum stundum, en sígandi lukka er best.

Íslenska tweedið nýtur sín betur á Erik Jörgensen sófanum þegar Skjöldur situr einn á honum.

Við erum búnir að nördast í þessu í einhver þrjú, fjögur ár núna og það er flókið mál að þróa þetta. Líka að ná svona góðri vöru í svona háum gæðum. Það var svo eiginlega bara óvæntur bónus að þetta hentaði vel fyrir húsgögn,“ segir Gunnar og viðurkennir að þeir félagar séu á mörkum einhvers konar þráhyggju í tweedinu.

Ull er gull

„Ull er gull, eins og Kormákur segir réttilega, og það er líka svo mikil rómantík í þessu. Við hittum einmitt iðnaðarráðherra um daginn og vorum að stinga upp á því við hana að við ættum bara að taka upp tweed-hagkerfið eins og við gerðum í gamla daga,“ segir Gunnar.

„Krónan er alveg jafn verðlaus núna og hún var 1550 og við notuðum sko tweed í gamla daga til þess að kaupa, þú veist, sykur og salt og allt það. Vaðmálið var í rauninni bara hagkerfið. Tweedið er líka alveg laust við verðtryggingu. Við ætlum ekki að blanda henni inn í tweedið. Það mætti náttúrlega upphefja á ný frasann um að „komast í álnir“ og fara að nota hann meira. Ef þú átt mikið af vaðmáli þá ertu náttúrlega ríkur maður og að komast í álnir er auðvitað bara að eiga ógeðslega mikið af tweedi. Það er bara svoleiðis.“

Fjölbreyttir sauðarlitir

Ullin í tweedinu kemur frá öllum hornum landsins og er í grunnlitunum fjórum: mórauðum, hvítum, gráum og svörtum. „Það er ótrúlegt hvað það er hægt að gera margt úr þeim fjórum litum þegar þeim er blandað saman í alls konar hlutföllum og mynstrum og dóti.“

Fullur sófi af tweed-fólki. Ragnar Kjartansson myndlistarmaður, klæðskerarnir Birna Sigurjónsdóttir og Rakel Ýr Leifsdóttir, Magnús Pétur Lýðsson, hjá Kormáki og Skildi, Skjöldur Sigurjónsson kaupmaður og Gunni Hilmarsson, hönnuður hjá Kormáki og Skildi o

Ístex í Mosfellsbæ spinnur ullarbandið sem Gunnar segir síðan ofið í tweed í einni af bestu millum í Evrópu, Seidra í Austurríki. „Draumurinn er að geta gert allt ferlið eingöngu hérlendis en til þess vantar enn tæki og þekkingu sem hefur með tímanum tapast að hluta.“

Nú hafið þið auðvitað langa reynslu og samanburð við annað tweed. Er það íslenska í alvörunni svona gott?

„Okkur finnst þetta vera pinkulítið betra heldur en Harris-Tweed,“ svarar Gunnar að bragði. „Aðeins betra. Gæðin eru svipuð og útlitið er það sama en við höfum náð einhvern veginn að gera ullina þannig að íslenska tweedið er pinkulítið mýkra heldur en Harris-Tweedið og þá auðvitað pinkulítið betra. Sjón er svolítið sögu ríkari,“ segir yfirhönnuðurinn, tilbúinn til þess að leggja íslenska vaðmálið í dóm neytenda.

Gunnar segir sauðalitina bjóða upp á ótal möguleika þegar þeim er blandað saman í ýmsum hlutföllum í alls konar mynstrum.

Íslenska tweedið

Kormákur og Skjöldur hafa í nokkur ár verið að undirbúa framleiðslu á tweedi, eða vaðmáli úr íslenskri ull, og fögnuðu verkefninu á HönnunarMars enda varan ekki verið framleidd hérlendis síðan á sjöunda áratug síðustu aldar. Sú var tíðin að íslenskt tweed-efni var framleitt hérlendis. Öll stig framleiðslunnar voru unnin hér. Allt frá því að bóndinn afhenti hráa ullina, ullin var hreinsuð og þvegin, kembd og spunnið úr henni ullarband. Bandið var svo ofið í tweed-efni sem var notað í fatnað, teppi, áklæði og margs konar aðra hluti. Gamla Álafoss-úlpan er gott dæmi um fatnað sem íslenskt tweed var nýtt í.

„Sumar aðferðir við vinnslu textílefna hafa þó viðhaldist betur hér á landi en aðrar,“ segir Gunnar. „Prjón og hekl eru aðal vinnsluaðferðir okkar. Vefnaðurinn er talinn gera textílefnið sterkara en við erum ekki að framleiða ofin textílefni lengur og hefur vefnaður úr íslensku ullinni horfið að mestu leyti. Sá tækjakostur og þekking sem var til hérlendis er því miður horfin og því enginn iðnaðarvefnaður til staðar lengur. Textílframleiðslan á ullinni er því frekar einhæf hér á landi.“