Helgarblaðið

Tókst á við fíknina og ferillinn fór á flug

Ljósmyndaranum Þórsteini Sigurðssyni tókst ekki að fóta sig í skólakerfinu. Hann flosnaði upp úr menntaskóla og hefur glímt við fíknivanda frá því hann var unglingur. Þórsteinn náði loks stjórn á vandanum eftir innlögn á fíknigeðdeild Landspítalans árið 2015. Hann fékk inngöngu í Ljósmyndaskólann ári síðar og hefur vakið mikla athygli fyrir ljósmyndir sínar.

„Ég í raun skráði líf mitt og vina minna þegar við vorum unglingar. Ég var alltaf með myndavélina og stanslaust að taka myndir af því sem við vorum að gera.“ Fréttablaðið/Sigtryggur Ari

Ljósmyndarinn Þórsteinn Sigurðsson hefur vakið athygli síðustu ár fyrir ljósmyndir sem fanga íslenska jaðarmenningu. Þann 21. desem­ber heldur hann fögnuð í Núllinu, sem er nýtt sýningarrými í Bankastræti 0 á móti Pönksafninu, og gefur út bók sem ljósmyndir úr lífi unglingsstráka prýða, Juvenile Bliss. Bókin verður gefin út af Grazie Press og að auki mun frönsk útgáfa, Classic Paris, selja bókina í Frakklandi og Bandaríkjunum.

„Þetta eru strákar sem lifa ekki alveg eftir hefðbundnum gildum,“ segir Þórsteinn. Þetta er önnur ljósmyndabókin sem hann gefur út á árinu. Fyrri bók hans, Container Society, vakti verðskuldaða athygli. Í henni fjallaði hann um líf tveggja manna sem búa í gámum úti á Granda í Reykjavík: Úrræði Reykjavíkurborgar fyrir heimilislaust fólk sem stríðir við fíknivanda.


„Þetta eru strákar sem lifa ekki alveg eftir hefðbundnum gildum,“ segir Þórsteinn.

Ljósmyndirnar í bókinni Juv­enile Bliss eru teknar á löngu tímabili. Eða frá árinu 2006 til 2017. „Myndirnar gefa innsýn í daglegt líf tveggja kynslóða af unglingsstrákahópum í Reykjavík. Þær sýna ákveðna tegund af hópum. Bretta- og graffstráka sem flokkast undir jaðarhópa. Það er mikil orka í gangi,“ segir Þórsteinn.

Hann segir breyttan tíðaranda endurspeglast í myndunum en þó sé eitthvað óáþreifanlegt sem haldist eins.

„Myndirnar eru ótrúlega mismunandi enda teknar á löngum tíma, eða á 12 árum. Það var ótrúlega erfitt að setja þetta verk saman vegna þess hversu mismunandi myndirnar eru. En það sem kemur svo skemmtilega á óvart er hversu mikil líkindi eru með þessum tveimur hópum. Það er sama orkan í gangi,“ segir Þórsteinn.

Skráði líf sitt og vina sinna

Myndirnar sem Þórsteinn tók fyrir rúmum áratug eru af vinum hans. En nýrri myndirnar eru af hóp stráka sem hann kynntist árið 2017.

„Ég í raun skráði líf mitt og vina minna þegar við vorum unglingar. Ég var alltaf með myndavélina og stanslaust að taka myndir af því sem við vorum að gera. Seinni hópurinn var aðeins meira krefjandi því þeir eru talsvert yngri en ég svo ég kem inn sem ljósmyndari í þann hóp. Ég þurfti að koma oft og stoppa stutt og já í raun fylgjast með í ákveðið langan tíma. En við tölum sama tungumálið svo þetta var allt mjög áreynslulaust og skemmtilegt,“ segir Þórsteinn.

Myndirnar eru kraftmiklar. Það er svolítið pönk í þeim?

„Já, það er mikið pönk í þessum myndum, þetta eru strákar sem lifa kannski ekki alveg eftir hefðbundnum gildum og eiga kannski margir hverjir erfitt með nám og fá þá útrás og uppreisn í einhverju öðru,“ segir Þórsteinn.

Hann segir vinnuferlið hafa stundum verið krefjandi. Á meðan hann skannaði inn gamlar myndir frá unglingsárum sínum helltust yfir hann gamlar tilfinningar.

„Erfiðasta ferlið var í raun að fara yfir allt gamla efnið sem var í misgóðu ástandi. Skanna inn gamlar filmur og fá fullt af gömlum tilfinningum yfir mig. Það var mikil vinna að púsla þessu öllu saman í bókaform. Ferlið við að ljósmynda þetta er eins og kemur fram mjög langt svo það hefur verið alls konar í gangi en það var auðvitað meira krefjandi að mynda nýju kynslóðina,“ segir Þórsteinn sem segist þakklátur fyrir það traust sem ungt fólk sýndi honum. „Traust er alltaf regla númer eitt hjá mér. Án trausts, þá er ekkert til að byggja ofan á. Bara svona eins og í öllu öðru. Ég er líka almennt þakklátur því trausti sem fólk er að sýna mér því ég held að það sé ekkert sérlega þægilegt að láta mynda sig svona í bak og fyrir vitandi að myndin gæti endað í bók.“


Fyrir mig skiptir það öllu máli að ég hafi einhverja tengingu við viðfangsefnið, það gerir þetta á einhvern hátt miklu sannara fyrir vikið og ég held að það hjálpi líka mikið að þekkja til þegar kemur að lífsstíl og viðhorfi fólks,“ segir hann.

Geri það sem hjartað segir mér

Heldur þú að þú veljir myndefnið út frá þér? Hver þú ert og saga þín er?

„Mér finnst mjög mikilvægt að verkefnin mín tengist mér á einhvern átt og allt sem ég hef gert hingað til hefur verið á einhvern hátt hluti af mér, minni fortíð eða minni upplifun af því sem er í gangi hverju sinni. Það þarf að vera einhver vinkill sem snertir mig tilfinningalega svo að ég hafi hreinlega úthald og vilja til að leggja í alla vinnuna sem fer í að skapa svona seríur. Fyrir mig skiptir það öllu máli að ég hafi einhverja tengingu við viðfangsefnið, það gerir þetta á einhvern hátt miklu sannara fyrir vikið og ég held að það hjálpi líka mikið að þekkja til þegar kemur að lífsstíl og viðhorfi fólks,“ segir hann.

Þórsteinn ætlaði sér aldrei að verða ljósmyndari og sá ekki möguleika sína þegar hann var unglingur. Honum gekk illa í skóla og segir sjálfsmyndina hafa verið brotna eftir að hafa reynt að þrauka í bóklegu námi.

„Ég ætlaði mér aldrei að verða ljósmyndari þegar ég var barn en þegar óvenjulegir hlutir fóru að gerast í kringum mig, þá tók ég upp myndavél, það er ekkert flóknara en það. Svo hefur þetta bara fengið að dafna og þroskast á sinn hátt. Ég er ekkert að reyna að stjórna þessu hjá mér, ég vil bara hafa gaman af lífinu og gera það sem hjartað segir mér að gera.

Ég var týpískur fótboltastrákur þegar ég var lítill og ætlaði alltaf að verða knattspyrnuhetja eins og margir aðrir. Ég bjó í Grafarvogi fyrstu árin, eða þar til ég varð 12 ára en þá flutti ég í Hlíðarnar, 105. Ég er greindur með ADHD og lesblindu og hef alltaf átt mjög erfitt með bóklegt nám. Ég útskrifaðist úr Hlíðaskóla og fór þaðan í Menntaskólann við Hamrahlíð.


„Mín leið til að kynnast fólki og skilja fólk er í gegnum linsu myndavélar. Og það sem er enn betra er að ég get gefið öðrum innsýn í heima og líf sem er ekki fyrir allra augum.“

Var mjög brotinn

Þar flosnaði ég fljótt upp úr námi. Var eiginlega mjög brotinn á þeim tímamótum því það er alls ekki neitt sérstaklega gott fyrir sálina að vera sautján ára og finnast maður ekki eiga heima á sömu hillu og allir aðrir. Félagslega tengingin verður líka önnur því þú hættir að vera í kringum jafnaldra þína og samferðafólk úr barnaskóla,“ segir Þórsteinn.

Það varð honum til gæfu að fá vinnu hjá Hans Petersen á þessum árum. „Á svipuðum tíma kynntist ég nýjum og framandi hóp af strákum sem allir áttu það sameiginlegt með mér að hafa flosnað upp úr námi. Þeir voru búnar að þekkjast í einhvern tíma og höfðu stofnað graffiti crew sem þeir kölluðu MHB eða Money Hungry Bitches,“ segir Þórsteinn og skellir upp úr. „Mér fannst þetta nýja líf ansi spennandi og framandi svo ég ákvað að byrja að mynda þennan nýja lífsstíl í bak og fyrir. Ég framkallaði að sjálfsögðu allar filmurnar í nýju vinnunni. Þarna var ég þegar ég lít til baka þegar búinn að skapa mér ákveðna rödd sem ég hef þróað út í þau verkefni sem ég vinn að í dag. Mín leið til að kynnast fólki og skilja fólk er í gegnum linsu myndavélar. Og það sem er enn betra er að ég get gefið öðrum innsýn í heima og líf sem er ekki fyrir allra augum. Aukið skilning og jafnvel skapað umræðu og vonandi betrumbætur í sumum tilfellum, eða það er alla vega markmiðið,“ segir Þórsteinn.


Bók Þórsteins verður gefin út í Bretlandi, Bandaríkjunum og á Íslandi.

Innlögn á fíknigeðdeild

Þórsteinn fór að nota fíkniefni á unglingsárunum og þróaði með sér alvarlegan fíknivanda. Hann náði tökum á vandanum fyrir um þremur árum. Frá þeirri stundu hefur hann nýtt tímann til hins ýtrasta og fengið góðan meðbyr.

„Ég hef glímt við fíknivanda alveg frá þeim tíma og ég flosnaði upp úr námi en náði loks stjórn á fíkninni eftir innlögn á fíknigeðdeild Landspítalans árið 2015, en fyrir það hafði ég farið á Vog og í aðrar meðferðir án árangurs. Haustið 2016 fór svo boltinn að rúlla og ég fékk inngöngu í Ljósmyndaskólann. Þar breyttist allt hjá mér og ég hef stækkað mikið bæði sem listamaður og manneskja, fengið ótrúlega góðan meðbyr á verkefni mín frá samfélaginu en bókin mín Container Society seldist til dæmis upp í tveimur útgáfum nú í sumar og ég sýndi á samsýningunni Blurring the lines í París nú í nóvember,“ segir Þórsteinn.

Hvað ertu svo að fást við núna?

„Þetta er önnur bókin sem ég gef út á árinu. Mikil vinna hefur farið í að stýra og koma þessum tveimur verkefnum í bókarform. En nú mun ég hafa tíma með komandi ári til að gera eitthvað alveg glænýtt og mun byrja að mynda nýtt verkefni í febrúar. Það verkefni tengist skemmtanalífi Íslendinga. Ég vinn allt í þemum og finnst mikilvægt að prenta ljósmyndirnar og setja þær fram heildstætt í bók. Og í leiðinni skapa menningarleg verðmæti fyrir framtíðina, ef svo má að orði komast.“

Athugasemdir

Auglýsing
Auglýsing

Tengdar fréttir

Helgarblaðið

Google-leitir ársins 2018

Tækni

Þrjú góð ráð um lykilorð

Helgarblaðið

Hera Hilmars: Konur dæmdar eftir útlitinu

Auglýsing

Nýjast

Jóla­hryllings­fjöl­skyldan snýr aftur

Eins og fætur toga – líka fyrir golfara

Bóka­­dómur: Ómót­­stæði­­legur stíl­g­aldur

Kalla inn jólin með ýmsum perlum tón­bók­menntanna

Á­fengi hjálpar manni að tala er­lend tungu­mál

Fegurðar­sam­keppni bóka er tíma­skekkja

Auglýsing