Ég lít ekki beint á mig sem hljóðfæraleikara en hef verið í tónlist síðan upp úr 1990. Þá var ég í þungarokki og pönki. Á tímabili var ég til dæmis í hljómsveit sem hét Punk Harmony Park og við gáfum út smáskífu, sem var jafnframt það fyrsta sem ég gaf út. Ég keypti líka notaðar græjur og byrjaði að fikta í „samplörum“ og prófa mig áfram að búa til eigin hljóðheim. Ég hef alltaf verið mjög virk og tilraunakennd og fann mig knúna til að finna eigið „sánd“,“ segir Skaði.

Lífið í Hollandi

Á árunum 2009-15 voru Skaði Þórðardóttir og María Magnúsdóttir, eða Minra, par og unnu saman í tónlist. Þær gáfu út undir nöfnunum Cult and the Secret Samurai og Early Twenties en í upphafi tímabilsins var Skaði enn í skápnum. „Við bjuggum báðar í Hollandi. Ég var í námi í Konunglega listaháskólanum í gagnvirkri miðlahönnun sem er eins konar fjöltæknideild. Ég lærði ótrúlega margt í ýmsum geirum listarinnar. Lokaverkefnið mitt var teiknimynd sem var sýnd í hollenska ríkissjónvarpinu 2015, ári eftir að ég útskrifaðist. Svo hættum við María saman.“

Tímabilið 2014-2017 var strembið tímabil í lífi Skaða. „Ég var að ganga í gegnum skilnað, flutti heim 2015 og var að takast á við það að ég væri transmanneskja. Meðal annars glímdi ég við tabú og ótta við þær staðalímyndir sem fylgdu því að vera trans.“ Skaði segist hafa fundið það frá 12 ára aldri að hún væri ekki strákur.

Það er smá bleikur bondage Sollu stirðu-fílingur í þessum hælum.

Það var ekki fyrr en árið 2016 sem hún kom fram í fyrsta sinn undir nafninu Skaði á Dragsúgskvöldi á Gauknum. „Þetta var í upphafi sviðslistanafn en er nú orðið mitt eiginnafn. Nafnið er úr norrænni goðafræði og tengist þannig gamla nafninu mínu, en Skaði var af kyni jötna og bjó í Þrymheimi. Hún giftist guðinum Nirði og varð að gyðju. Fyrst bjuggu þau í Þrymheimi, en vegna svefnörðugleika Njarðar komust þau að samkomulagi um að búa níu nætur í Þrymheimi og níu í Nóatúni í goðheimum. Skaði er bæði jötunn og gyðja og því fannst og finnst mér nafnið eiginlega fullkomið fyrir transkonu eins og mig sjálfa.“

Innra líf, betra líf

„Ég spila á gítar, bassa og hljómborð. Einnig teikna ég og mála og bý til mín eigin tónlistarmyndbönd. En ég er fyrst og fremst listakona og tónlist er eitt af tjáningarformum mínum. Með allri listsköpun minni kafa ég inn á við og tjái mig með tónum, tali og myndum. Listin mín er spegill á mitt innra líf. Þetta er allt mjög loðið og margþætt því það er svo margt sem tengist því að vera manneskja, persóna og performer. Ég hugsa mikið um það í sköpun minni hvaða hlutverki performansinn gegnir í lífinu. Þetta kemur inn á klæðaburð og tísku. Við klæðum okkur mismunandi eftir því hvort við erum að fara í vinnu, jarðarför eða brúðkaup. Við tjáum mismunandi tilfinningar og strúktúrinn sem okkur er gefinn í kringum athafnirnar auðveldar okkur að takast á við tilfinningarnar og hlutverkin sem við tjáum.

Bolurinn sem Skaði fann við tiltekt í geymslunni og endurbætti.

Þó að við tökumst á við ósviknar tilfinningar göngumst við alltaf undir ákveðinn strúktúr. Við notum strúktúrinn og performansinn til þess að komast í gegnum viss tímabil í lífinu.“

Drifkraftur

Skaði segist eiga erfitt með að vera kyrr. „Það er drifkraftur í mér sem ég get ekki stöðvað. Mér var farið að leiðast að vinna tónlist í tölvunni og langaði í skítuga putta. Ég var að taka til í geymslunni heima og fann bol sem ég hafði byrjað að mála á fyrir tónlistarmyndband með Minru, en kláraði aldrei. Ég sá strax að þarna leyndust möguleikar.“ Skaði hefur vakið athygli fyrir djarfan og áhugaverðan klæðaburð þegar kemur að sviðsframkomu.

„Síðan þá hef ég verið að skapa eigin föt fyrir myndbönd og svið. Ég vil að tónleikar mínir séu gjörningur þar sem allt í kring; fötin, skórnir og allt hið sjónræna er mitt eigið sköpunarverk. Ég hef framleitt um tíu tónlistarmyndbönd og er alltaf að toppa sjálfa mig. Þótt ég sé alltaf stolt af útkomunni sé ég alltaf hvað mætti betur fara. Það er fín jafnvægislína á milli uppbyggjandi sjálfsgagnrýni og niðurrífandi gagnrýni. Ég þarf að vera óánægð með sjálfa mig, innan ákveðinna marka, til þess gera betur næst.“

Óþekkur undirtónn

Skaði vinnur að framleiðslu á nýju tónlistarmyndbandi með nýju lagi. „Ég held ég sé haldin samskynjun. Þegar ég hlusta á tónlist sé ég liti, arkitektúr og landslag. Ég hef lært að það þarf ekki allt að „meika fullkominn sens“ því stundum mega hlutirnir bara vera tilfinning.

Skaði er heillandi og hæfileikarík listakona sem er óhrædd við að tjá innra líf með listsköpun sinni. Fréttablaðið/Valli

Nýja lagið finnst mér vera hvítt, bleikt og fjólublátt, með smá svona óþekkum undirtón. Eins og ef Solla stirða yxi úr grasi og spryngi út sem kynvera, en héldi í litapallettuna og yfirlýst sakleysið. Þetta verður bleikur fílingur með korsiletti, pin up og glimmeri. Ég hlakka mikið til þess að fá að koma fram aftur og að koma þessum hluta sköpunarkraftsins upp á svið fyrir áhorfendur.“

Það þarf bara að gera

Skaði segist þrífast á viðbrögðum við list sinni. „Að berjast við að fá hlustun, spilun og athygli felst í því að vera jaðarlistamanneskja og í 90% tilfella fæ ég neikvætt svar þegar ég sæki um að koma fram. Það er mjög auðvelt að detta inn í þá ranghugmynd að listin manns sé ömurleg, og þá kemur að því að það þarf að framkvæma og velja.

Þetta er pínu eins og að fara á djammið. Þú getur mátað hverja flík í skápnum þínum hundrað sinnum en það kemur svo að því að það þarf að velja, fara út og skemmta sér. Ég á orðið tryggan aðdáendahóp og það er ekkert betra en að vita til þess að listin manns framkalli tilfinningaleg viðbrögð.“

Ef Solla stirða myndi kaupa sér korsilett þá myndi það líklega líta einhvern veginn svona út.

Trúir ekki á sjálfa sig

Skaði á í erfiðu sambandi við orðið trú, og sjálfstrú. „Ég trúi ekki á neitt, hvað þá á sjálfa mig. Fólk segist öfunda mig af drifkraftinum og þorið, en allt sem ég geri hefur ekkert með trú að gera. Trú er blekking: að hver sem er geti orðið það sem hann eða hana langar til, bara ef hann eða hún trúir. Raunveruleikinn er ekki þannig. Það eina sem hægt er að gera er að framkvæma. Síðan kemur niðurstaðan í ljós. Það þarf ekki að hafa trú á sjálfa sig til þess að gera það sem mann langar til að gera.“

Loðið flæði og kassar

„Það fyrsta sem ég hugsa um þegar ég heyri orðið „tíska“ er „hverfulleiki“. Tíska er flæði eða á, hún er síbreytileg en samt alltaf þarna. Hún fer í hringi og líkist því sem var áður en er alltaf endurbætt og breytt. Tíska er að mörgu leyti sjálfstjáning og leyfi til þess að vera maður sjálfur. Hversu margir ætli hafi valið sér vini út frá klæðaburði? Þú hittir einhvern í hljómsveitarbol sem þú fílar sjálf og þar með er kominn grundvöllur fyrir vinskap.

Tíska getur líka verið þröngvandi. Sama á við um strúktúra samfélagsins. Þeir geta verið mjög heftandi. Ég eyddi til dæmis allt of löngum tíma í lífi mínu í skápnum því ég var hrædd við að koma út. Ég óttaðist steríótýpuna af því sem ég var og vildi ekki vera föst í þeim kassa. Við megum ekki gleyma því að samfélagið og tískan býður ekki bara upp á kassa heldur líka val. Það má nefnilega alltaf stíga út úr kassanum og taka með sér það sem maður vill.

Mér leið ekki vel í eigin skinni fyrr en ég kom sjálf út úr skápnum og fór að gera það sem ég vildi gera, án þess að spá í hvort það passaði inn í kynnormin eða kassana sem voru til staðar í samfélaginu. Ég þurfti aldrei að hafa trú á mér. Ég þurfti bara að leyfa mér að vera til í augnablikinu og vera á þeim stað sem ég var stödd á hverju sinni. Það þarf enginn að finna sig, þetta er allt spurning um að gera sig að þeirri manneskju sem maður er á hverri stundu fyrir sig, því sjálfið er flæði, alveg eins og tískan.

Það er svo margt í samfélaginu okkar og menningu þar sem eitthvað rennur saman við annað og mörkin verða óljós. Hvar eru til dæmis landamæri tísku og tónlistar í pönki? Pönktískan er jafnstór partur af pönkinu og tónlistin eða stælarnir. Hvenær verður svo pönkið að nýbylgju? Tíska, tónlist, sjálfstjáning. Þetta rennur allt saman í eina stóra gómsæta kássu.“

Finndu Skaða á Facebook, Instagram og Spotify.