„Það hljómar ábyggilega mjög skringilega þegar ég segi að listagyðjan hafi birst mér í draumi, eins og hún vildi hreinlega banka upp á og vekja mig af værum blundi. En hvað hún vildi var mjög skýrt. Hún sagði að ég fyndi hamingjuna með því að leika mér að litum. Mér fannst það heldur skrýtið, hlustaði samt á hana – en vissi ekki hvað ég ætti að gera við það. Svo kynntist ég nýrri ást, eftir skilnað við fyrra samband, og hann sá í mér listrænt eðli, hvatti mig til dáða og blés í mig hugrekki til að prófa að mála. Þannig á hann stóran þátt í að vekja mig inn í þá nýju vídd sem listsköpunin er mér.“

Þetta segir Andrea Ólafsdóttir, fyrrverandi forsetaframbjóðandi og núverandi listakona.

„Að elska og vera elskuð með þeim hætti sem ég upplifi nú er einstök gjöf. Það er eins og maður fái nýtt tækifæri í lífinu og það veitir mér innblástur. Þótt ég sé búin að ná þessum háa aldri upplifi ég nú djúpa, fallega, innilega og sterka ást, svolítið eins og að fljúga um á töfrateppi í fallegum heimi og þannig vil ég halda áfram að fljúga inn í eilífðina.“

Dreymandi sál með stórt hjarta

Andrea fæddist á Húsavík við Skjálfanda árið 1972, þar sem hún ólst upp við frelsið sem fylgir litlum bæjum úti á landi, sjómennsku föður síns og listræna takta blómakonunnar móður sinnar.

„Ég náði að klára fimmtugasta hringferðalagið mitt í kringum sólina 2. ágúst síðastliðinn. Mér fannst eins og það hlyti að verða eitthvað stórt, að hafa lifað í hálfa öld, en ég hef áttað mig á að maður stýrir ferðinni svolítið sjálfur, ef maður hefur heilsuna í liði með sér, upplifir þokkalega þroskað unglambið í sér eða hvort aldurinn leggist illa í mann. Þegar ég lít til baka finnst mér ég verða betri með hverjum áratug sem ég lifi,“ segir Andrea, og skilgreinir sjálfa sig betur.

„Ég er kærleiksrík, dreymandi sál með risastórt hjarta sem á hér leið um í skamman tíma, þessa stuttu jarðvist. Tíminn flýgur áfram á meðan hjartað slær í takt við lífið og tilveruna, listina, ástina, og allar sveiflurnar og hlutverkin sem því fylgja.“

Andrea með eitt abstrakt-verka sinna. Hún segir tilhugsunina um að hætt að mála vekja með sér djúpstæða sorg.

Hagsýn og nægjusöm húsmóðir

Andrea var formaður Hagsmunasamtaka heimilanna áður en hún bauð sig fram til forseta Íslands 2012. Þótt hún starfi ekki lengur á þeim vettvangi segir hún hagsmunamál heimila sér hugleikin.

„Á þeim rúma áratug sem liðinn er frá síðasta efnahagshruni lítur út fyrir að ekki hafi verið nóg gert og nú stefnir allt í hrun aftur, að því er mér virðist. Lánamál og lánskjör heimila og fyrirtækja eru enn risastórt mál í okkar samfélagi og nú er verðbólgan enn og aftur komin á mikið skrið. Það hefði verið ákaflega gott ef við, samfélag sem heild, hefðum tekið höndum saman um heimilin, þannig að þau stæðu ekki í sömu sporum og þau gerðu síðast í síðasta hruni, til að fyrirbyggja að sami leikur endurtaki sig með fjölda fjölskyldna sem missa heimili sín,“ segir Andrea.

Hún tekur fram að staðan á lánamarkaði hafi þó aðeins breyst.

„Sem betur fer eru fleiri komnir með óverðtryggð lán því með þeim er betur hægt að stýra hagkerfinu. Enn eru þó mjög margir með breytilega vexti og enn er ekkert þak á því hversu langt lánastofnanir geta gengið í því að innheimta með sínum marggötuðu beltum og endalaust teygjanlegu axlaböndum.“

Sjálf segist Andrea hafa valið að koma sér í það skjól sem hún getur fyrir komandi hrun með því að festa vexti á óverðtryggðum lánum.

„Það skjól er þó aðeins til skamms tíma. Við erum ekki komin lengra í lánakjörum en það. Nú eru verkalýðsfélögin að semja fyrir hönd stórs hluta samfélagsins og mér finnst að þau eigi að tala fyrir lánamálum og þeirri hlið á hagsmunum heimilanna líka. Lífskjör okkar snúast ekki bara um launakjör á vinnumarkaði; þau þurfa að hugsa á víðari grundvelli því þau ná líka til verðlags og lánakjara. En lífið og lífskjör okkar snúast ekki einungis um veraldlega hluti, heldur líka umhyggju, umsjá og kærleika til barnanna okkar sem koma til með að taka við keflinu.“

Andrea kveðst í senn vera nægjusöm og hagsýn húsmóðir.

„Ég tek ekki þátt í að hoppa á hamsturshjólið til að eltast við tískubylgjur, dýrasta dýrt eða flottasta flott. Ég kann vel að meta fallega hönnun og hluti, en heimilislífið snýst um annað og miklu meira. Ég vil að heimilið og heimilislífið sé þægilegt og afslappað. Mér finnst miklu skipta að heima sé gott flæði, sem og ást og virðing í samskiptum sem öllum getur liðið vel með. Með auknum þroska finn ég betur að kærleikur, hamingja og gleði er æðsti tilgangurinn og mesta ríkidæmið, og ég vil ganga svo langt að segja að það sé í raun svarið við öllum helstu vandamálum heimsins. Frumkvæði, hugrekki, sköpun og vit er auðvitað líka tilgangur mannskepnunnar, sem og þróun á þeim sviðum sem nauðsynleg eru, ásamt rækt við innri kjarna og mannsandann.“

Málverk Andreu eru glæsileg og innblásin af mörgu, en meðal annars ástinni og seinni tíma verkum Wassily Kandinsky, sem stundum er nefndur faðir abstrakt-listarinnar.

Að muna eftir að leika sér

Æskudraumar Andreu snerust um myndlist og nú þegar hún upplifir nýtt upphaf segist hún hafa hleypt skaparanum út úr skápnum.

„Það má segja að ég hafi kynnst nýrri hlið á sjálfri mér; eða viðbót við það sem fyrir var. Listin er ný leið til að njóta tilverunnar og þegar ég skapa er gleðin með mér; ég upplifi þakklæti og finnst gefandi að vera þeirrar gæfu aðnjótandi að geta sinnt listsköpun og hreinlega að hafa það í mér. Tími, rúm og umheimurinn víkur fyrir sköpunarflæðinu, og ég kalla það algleymi listsköpunar. Þar er gefandi og gott að vera,“ greinir Andrea frá.

Hún segir listsköpun sína velta mikið á því að vera í flæði og stilla sig inn á rétta bylgjulengd. Oftast komi eitthvað skemmtilegt út úr því.

„Stundum snýst það um að hlusta á listagyðjuna, þegar hún hvíslar að ég eigi alltaf að muna að leika mér. Og þótt leikurinn komi oft upp í mér held ég að ákveðin skerpa einkenni mig. Ég vonast til að koma til skila hugrekki, gleði og skerpu. Stundum raða ég kaos og reglu saman og úr verður einhvers konar „random“ regla sem ég held að sumir upplifi sem svolítil skemmtilegheit, á meðan aðrir sjá jafnvel sögu eða tengja formin við eitthvað ákveðið,“ útskýrir Andrea.

Hún fær mikið út úr því að nota sterka liti og hefur trú á að litir geti haft áhrif á sálarlíf og líðan.

„Á strigana mína fæðast oft skarpar línur og form í sterkum litum. Ég hef fyrir reglu að segja „don’t be too square“, og leik mér að því að skekkja leik sem verður of „square“. Það er svo persónubundið hvað hverjum og einum finnst og hvernig þeir upplifa listina. Mér finnst til dæmis áberandi með sjálfa mig hvað ég kann miklu betur að meta abstrakt myndlist í dag en ég gerði hér áður fyrr. Ég hef fengið mikinn innblástur af seinni tíma verkum Wassily Kandinsky. Áður hreifst ég mjög af fullkomleika í realisma, en realismi í myndlist hefur ekki stórt rými í því sem ég kann að meta í dag. Ég vil miklu frekar njóta realisma, sem getur verið ákaflega áhugaverður og fallegur, í formi ljósmynda. En það hvernig annað fólk upplifir listsköpun mína eða annarra er í raun þess eigið innra ferli.“

Andrea elskar listamannslífið og nýtur þess að vinna að myndlistinni í lítilli listasmiðju sem hún deilir með kærasta sínum.

Gríðarlegt vald fjölmiðla

Listamannslífið á vel við Andreu.

„Ég elska það! Það mætti alveg felast í því meira peningaflóð, en það tekur allt sinn tíma.“

Hún málar í listasmiðju sem hún deilir með ástinni sinni, Kristni Sturlusyni tónlistarmanni og hljóðtæknimanni.

„Við Kristinn eigum saman heimili og lögðum nánast allan bílskúrinn undir listasmiðju fyrir okkur tvö. Hann semur stundum tónlist og hvatti mig líka á sínum tíma til að semja texta. Við höfum samið töluvert marga texta saman við lögin hans. Kristinn skoraði á mig með handabandi að halda einkasýningu á þessu ári, þegar ég yrði fimmtug. Sömuleiðis skoraði ég á hann að gefa út lögin okkar og bæði erum við nú að standa við þetta. Hann gefur út undir nafninu Sturluson á Spotify þar sem fyrsta lagið er þegar komið út og von er á fleiri lögum á næstunni,“ upplýsir Andrea.

Spurð hvort hún hefði mögulega orðið málandi forseti svarar Andrea:

„Það er ómögulegt að segja til um hvernig lífið hefði þróast en við getum leikið okkur að því að fabúlera um það. Ætli Andrea sem forseti hefði ekki verið töluvert uppteknari af öðrum hlutum í þágu samfélagsins og lagt allt aðrar línur. Ég veit ekki hvort Andreu sem forseta hefði dreymt listagyðjuna og fengið svo skýra hvatningu til listsköpunar. Ég efast um það, en hvað veit maður?“

En gæti hún hugsað sér að fara aftur fram til forseta?

„Ég hef ekkert hugsað um að endurtaka það, enda kæri ég mig ekki um að vera forseti nema einmitt og einungis með þeim hætti og áherslu að nýta embættið til að koma á breytingum. Embætti forseta á ekki að vera eingöngu til skrauts; það á að nýta í þágu þjóðarinnar þegar á þarf að halda. Það eru augljósir varnaglar á því í stjórnarskránni sem gera að verkum að það verði ekki misnotað, enda ganga þeir varnaglar út á að hemja valdið og bæði þingið og þjóðin gegna því hlutverki gagnvart embættinu. Það sem stendur upp úr í minningunni er í raun hversu gríðarlegt vald fjölmiðlarnir hafa. Það getur reynst hverju samfélagi hættulegt þegar því er misbeitt.“

Andrea hefur í gegnum tíðina verið ötull talmaður íslenskrar náttúru. Hér sést hún faðma að sér tré.

Þegar hún nennir að vera prakkari

Andrea stóð áður í hagsmunabaráttu fyrir náttúru Íslands og sú barátta er henni enn hugleikin.
„Ég elska móður jörð og ber mikla virðingu fyrir náttúrunni. Ég tel að við þurfum ávallt að umgangast hana af virðingu og auðmýkt og þótt við viljum njóta gjafa hennar og krafta, þurfum við alltaf að nálgast hana af virðingu og nýta og njóta með skynsamlegum hætti. Að mínu mati er það ekki gert með því að styðja mengandi iðnað sem ýtir undir gríðarlega sóun auðlindanna. Ég held reyndar að við mannkynið séum óttalegir kjánar að mörgu leyti þegar kemur að bæði mennskunni og náttúrunni. Við teljum okkur vita svo margt en vitum í raun óskaplega lítið. Sumir vilja nálgast hlutina frá mörgum hliðum og reyna að skilja bæði hegðun mannsins, náttúrunnar og ýmsar breytur sem að þeim snúa, sem og vísindin frá öllum mögulegum sjónarhornum, á meðan aðrir eru að mínu mati ákaflega þröngsýnir, jafnvel þótt þeir starfi á sviði vísinda, og vilja einungis einblína á einhverja eina eða tvær hliðar og ekkert annað kemst að,“ segir Andrea.

Hún leikur sér stundum að því að kasta fram ólíkum sjónarhornum í umræðum fólks, þegar hún nennir að vera smá prakkari, eins og hún orðar það.

„Það þarf ekki endilega að vera eitthvað sem ég er fullkomlega sammála – heldur meira til að vekja til umhugsunar um að kannski sé ekki allt sem sýnist eða að við höfum ekki allar upplýsingar til að mynda okkur endanlega skoðun. Vísindin eiga að vera sífellt lifandi og spyrjandi, en ekki staðna í ákveðnu fari og neita jafnvel að horfa til nýrra upplýsinga sem breyta því sem við áður „vissum“ eða héldum.“

Hún spáir svolítið í pólskiptin sem við virðumst stefna í að mati NASA og ýmissa vísindamanna sem fylgjast með hreyfingum og veikingu á segulhjúp jarðar.

„Málið er að við vitum svo lítið um áhrifin sem þetta hefur á til dæmis veðurfar og ég held því ekki fram að ég viti það, en ég velti fyrir mér hvort þarna sé margt enn ókannað og óvitað sem muni hjálpa okkur að þróa þekkingu okkar á jörðinni. Pólskipti eru fastur partur af gangverki jarðarinnar, en þau gerast svo sjaldan að við höfum nánast enga þekkingu á þeim.“

Andrea nefnir að Íslands sé komið í flokk með menguðustu landsvæðum jarðar.

„Það er vegna þess að misvitrum stjórnmálamönnum fannst rosalega sniðug hugmynd að búa til kvótakerfi fyrir mengun og selja á milli landa þannig að það væri hægt að halda áfram að menga, en fiffa það svo með plástrakerfi. Þetta er eitt af því vitlausara sem þeim hefur dottið í hug – en ætli við þurfum ekki að vinda ofan af því á næstu áratugum. Ætli það sem stendur upp úr núna sé ekki einna helst að passa okkur á að hafa nægilega orku og orkugjafa og að vera sjálfbær með matvælaframleiðslu innanlands á komandi árum. Það virðist stefna í skort erlendis. Hvað varðar orkunýtingu ættum við líklega að vonast til að andi Nikolas Tesla banki í hausinn á einhverjum sem getur skilið hugmyndir hans og komið þeim í framkvæmd.“

Listaverk Andreu eru abstrakt verk, gjarnan með sterkum litum og skörpum línum.

Hamingjan er skrýtið fyrirbæri

Einkasýning Andreu verður opnuð klukkan 14 í Gallerí Grásteini á Skólavörðustíg 4 á Menningarnótt.

„Ég get ekkert sagt til um hverju gestir og gangandi eiga von á, nema þeirra eigin upplifun. Það er svo misjafnt hvað fólk vill sjá og upplifa með list. Sumir vilja einfalda fegurð, aðrir mjúka liti eða sterka. Sumir vilja eitthvað órætt á meðan aðrir vilja ákveðin form og skerpu, eða jafnvel fullkominn realisma. Margir vilja fá að vekja eigið ímyndunarafl og aðrir að það hreyfi við þeim með spyrjandi hætti – enn aðrir vilja eitthvað krassandi sem er bæði krefjandi og ögrandi, og jafnvel þannig að það kollvarpi hugmyndum þeirra um heiminn. Ég tefli fram listsköpun sem ég vona að fólk muni njóta, hvert með sínum hætti.“

Andrea greinir frá að listsköpun hafi vakið með henni einlæga, barnslega gleði og hamingju sem hún vissi ekki að hún ætti til.

„Hamingjan er skrýtið fyrirbæri og öll leitum við að henni. Við upplifum hana auðvitað mörg í gegnum ást og kærleika. Svo erum við svo misjöfn að hamingja og gleði er ekki fólgin í því sama hjá öllum. Ég held að þeim sem tekst að finna gott flæði í því sem þeir gera, flæði sem virkar svolítið eins og algleymi, finni hamingjuna, en það er ekki öllum sem tekst það, því miður. Þess vegna þarf að hafa þakklætið með sér, þegar maður finnur þetta ástand, og næra sálina með því.“

Andrea er ástfangin og segist þakklát fyrir að hafa fundið ástina á ný í örmum Kristins Sturlusonar, tónlistarmanns og hljóðtæknimanns.

Hún segir tilfinningaþrungna tilveru að hafa hleypt skaparanum á stökk, en hvað á hún við?

„Líf mitt tók stórum stakkaskiptum í kjölfar erfiðleikatímabils sem ég gekk í gegnum, eins af þessum lífsins djúpu öldudölum sem við mörg hver þurfum að ganga í gegnum. Því fylgdu flutningar, skilnaður, innri ólga og djúpstæð sorg vegna barnanna minna, og við tók heilunarferli sem var mér bæði hollt og reyndist örlagaríkt. Ég upplifði það því sem gríðarlega stóra og magnaða gjöf að fá að kynnast ástinni sem ég gerði og öðlast innsýn í minn eigin sköpunarheim. Að fá tækifæri til að elska og skapa og njóta þess eins innilega mikið og ég geri. Það krafðist þó hugrekkis sem ég vona að lifi alltaf með mér. En ef það læðist að mér sú tilhugsun að lífið myndi breytast með einhverjum hætti þannig að ég gæti bara alls ekki málað, þá vekur það með mér djúpstæða sorg. Ég á því ekki von á að ég muni hætta því svo lengi sem ég mögulega get það.“