Bandaríska listakonan Elizabeth Peyton hefur notið heimsfrægðar frá því um miðjan tíunda áratuginn en hún opnar einkasýningu í galleríi Kling og Bang í Marshallhúsinu í dag. Þekktust er hún fyrir portrettmyndir sínar sem eru oft af fjölskyldumeðlimum, vinum og kunningjum en einnig þekktum andlitum á borð við bresku konungsfjölskylduna, listhlaupara, poppstjörnu, þekkt andlit úr mannkynssögunni og þannig mætti áfram telja.

Markús og Wagner

Listakonan Ingibjörg Sigurjónsdóttir hefur haft veg og vanda af því að fá Elizabeth Peyton til þess að sýna í Kling og Bang en Ragnar Kjartansson, eiginmaður Ingibjargar, hefur einnig verið þeim innan handar. Þau voru öll í óðaönn við að hengja upp sýninguna þegar blaðamann bar að garði en þrátt fyrir annir gáfu þau sér stund til þess að tylla sér í gluggasyllu og spjalla. Sýningin ber yfirskriftina The Universe of the World-Breath. Þessi orð eru sótt í verk þýsku skáldkonunnar Mathilde Wesendonck og tónskáldsins Richards Wagner, sótt í óperuna Tristan og Ísold.

En hvað skyldi það vera sem dregur Elizabeth Peyton að tónlist og hugarheimi Richards Wagner? „Það var reyndar aldrei ætlunin að Wagner­ yrði viðfangið enda er hann það í raun ekki, en ég bað Markús Þór Andrésson sýningarstjóra að skrifa fyrir þessa sýningu og merkilegt nokk, þá mætti hann með ritgerð um Tristan og Ísold,“ segir listakonan, hlær og hugsar sig um góða stund. „En ég held að það sem heillar mig sé hvernig Wagner nær að tjá tilfinningar án orða. Það heillar mig og ég tengi við það vegna þess að ég vil að mín verk séu annað og meira en lýsingar. Þess vegna hlusta ég á þessa tónlist og hún hjálpar mér til þess að finna leiðir að því að stækka mín eigin verk – minn eigin heim.“

Fólk felur í sér sinn tíma

Ragnar hafði haft á orði að eitt af því sem heilli við verk hennar sé hvernig heimurinn og eitt andartak séu undir í einni og sömu andránni. Elizabeth Peyton tekur undir þetta og segist leiða hugann að því hversu magnað það er að það sem gerist í andartakinu, hér og nú, endurómi út í alheiminn. „Þannig getur það verið með stórar hugmyndir, þær geta ómað frá eldhúsborðinu eða náð þangað, þetta vinnur í báðar áttir. Eins og að draga að sér andann í alheiminum eins og hjá Wagner, en sú hugsun var líka tilviljun – hugsun sem kom með Markúsi til mín,“ segir hún og hlær glaðlega. Ragnar bendir á að kvöldið áður hafi þau líka farið á tónleika hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands og þar hafi einmitt Wagner verið á efnisskránni. „Þetta er allt endurómun á þessu eina og sama ástarævintýri, eins og Wagners og Mathilde Wesendonck og Tristans og Ísoldar,“ segir Elizabeth sposk.

En hvað skyldi hafa dregið hana að því að mála andlit? Hvers vegna varð portrettið fyrir valinu? „Ég veit það ekki. Ég hef alltaf verið heilluð af því að gera myndir af fólki. Þegar ég var barn þá var ég alltaf að teikna myndir af listhlaupurum og ég geri það enn vegna þess að það heillar mig. Eftir því sem maður eldist þá fer fólk að spyrja hvers vegna og þá fór ég að vera meðvitaðri. Ég held að svarið sé fólgið í því að fólk felur í sér sinn tíma. Í andlitinu, í hreyfingunum og öllu sem einkennir okkur. Það sést af því að það er þarna og er mótað af tímanum – lífinu. Fyrir mig eru þetta því ákveðin viðbrögð, að sækja það sem er þarna nú þegar og framkalla það.

Treysti innsæinu

Aðspurð um það hvernig hún hafi ákveðið hvaða verk hún tæki með fyrir þessa sýningu segir Elizabeth að það sé erfitt að svara því. „Ég hef komið hingað oft áður og ég kom sérstaklega til þess að skoða þetta rými en svo ákvað ég að treysta því að þetta ætti við hér og nú. Þetta er ekki merkilegt svar en svona var þetta.“ Ingibjörg tekur undir þetta og segir að það hafi einmitt verið mikilvægt að treysta þessu innsæi. „Þannig náði hún að skapa þessari sýningu rétta andrúmsloftið,“ bætir hún við og svo gleyma þau sér við að velta því fyrir sér hvernig myndirnar á sýningunni tengjast saman. „Þetta er listin í andartakinu eins og listhlauparinn sem hún málar og það gengur upp,“ bætir Ragnar við. „Hún málar bæði það sem er í andartakinu og það sem er goðsögulegt og lifir um alla tíð. Það er svo heillandi.“

Ingibjörg tekur undir þetta og minnir á hversu stolt og glöð þau í Kling og Bang séu að fá þessa sýningu hingað handa Íslendingum. „Þetta er draumur sem við höfum beðið þess að rættist í nokkur ár og nú er loksins komið að því. Takk, Elizabeth.“