Andrés Magnússon, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu (SVÞ), man tímana tvenna í íslenskri verslun og hefur fylgst vel með þeim miklu breytingum sem hafa átt sér stað í umhverfi hennar hérlendis undanfarna áratugi. Hann tók við embætti framkvæmdastjóra SVÞ árið 2008 en hafði áður gegnt stöðu framkvæmdastjóra Félags íslenskra stórkaupmanna um nokkurt skeið.

Black Friday, og um leið stórir verslunardagar á borð við Cyber Monday og Singles’ Day, eru meðal þeirra stóru nýjunga sem hann hefur orðið vitni að. „Eins og allir hafa tekið eftir hefur orðið gífurleg breyting á á öllu umhverfi í verslun á undanförnum árum, ekki síst nú allra síðustu árin. Sú breyting sem orðið hefur samhliða hinni stafrænu byltingu sem er að verða í verslun eins og öðrum atvinnugreinum er risastökk og heimsfaraldurinn hefur flýtt þeirri þróun gífurlega. Breytingar sem áður var búist við að gengju í gegn á fimm árum, ganga nú í gegn á einu til tveimur árum. Sjálfsafgreiðsla í verslunum og öll öppin sem eru í boði eru skýrasta dæmið um þetta. Þróun í þessa átt mun tvímælalaust verða enn hraðari á komandi árum.“

Ekki litið til baka

Þótt Black Friday hafi fyrir löngu fest sig í sessi Bandaríkjunum eru fáein ár síðan Íslendingar tóku upp þennan sið, ásamt Cyber Monday og Singles’ Day. „Það er ekki fyrr en 2016 og 2017 sem verslun hérlendis tekur Black Friday upp á sína arma ef svo má að orði komast og síðan hefur ekki verið litið til baka. Singles’ Day og Cyber Monday komu aðeins seinna. Nú eru þessir dagar allir orðnir einir allra stærstu dagar í verslun hér á landi og í fyrra var algert met slegið hvað þetta varðar. Þá fór saman verulegar samkomutakmarkanir og þessir stóru dagar með sínum freistandi tilboðum. Enda fór það svo að 17 prósent af allri veltu í smásölu í nóvember 2020 voru í formi netverslunar, sem er hærra hlutfall en nokkurn tíma hefur sést hér á landi.“

„Eins og allir hafa tekið eftir hefur orðið gífurleg breyting á á öllu umhverfi í verslun á undanförnum árum, ekki síst nú allra síðustu árin," segir Andrés Magnússon, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI

Jólaverslun yfir lengra tímabil

Black Friday og aðrir fyrrnefndir dagar hafa eðlilega haft mikil áhrif á hegðun neytenda og þar með verslun innanlands, segir Andrés. „Þessir stóru verslunardagar hafa haft meðal annars þau áhrif að hin hefðbundna jólaverslun dreifist yfir lengra tímabil, þar sem stór hluti af innkaupum fólks fyrir jólin fer fram á þessum dögum. Þá er ég eindregið þeirrar skoðunar að hin hagstæðu innkaup sem fólk getur gert á þessum dögum hafi stórlega dregið úr áhuga á verslunarferðum til útlanda.“

Að sama skapi eru þessir stóru verslunardagar orðnir fyrirferðarmiklir í nágrannalöndunum og því alls ekki um eitthvert séríslenskt brjálæði að ræða. „Allir þessir dagar eru mjög stórir í nágrannalöndum okkar og leggja verslanir og fyrirtæki almennt mikið upp úr þeim eins og hér á landi.“

En ætlar Andrés sjálfur að nýta sér spennandi tilboð næstu daga? „Ég heyri ekki betur en að það séu allir í fjölskyldunni mjög gíraðir fyrir þessa stóru daga. Þannig að það er aldrei að vita hvað ég geri.“