Nýlega kom út bókin Sjalaseiður eftir Bergrós Kjartansdóttur prjónahönnuð. Bókin inniheldur níu prjónauppskriftir sem henta öllu prjónafólki, bæði byrjendum sem lengra komnum, að sögn Bergrósar.

„Fyrir vikið er bókin tilvalin í kennslu fyrir alla aldurshópa. Á milli uppskriftanna er skyldleiki sem kemur í ljós við nánari kynni. Hvert og eitt sjal á sér tvíburasystur því hvert sjal er sýnt í annarri útfærslu hvað band og liti snertir. Samtals eru því myndir af átján sjölum í bókinni.“

Sjölin í bókinni hafa hlotið nöfn sem tengjast fornum fyrirbærum sem Bergrós hefur verið að stúdera í gegnum tíðina og í meistaranámi sínu, núna í íslenskum bókmenntum og menningarfræðum. „Mér finnst gaman að segja sögur og miðla gömlum fræðum, þá bæði bókmenntalegri þekkingu og handverksþekkingu, sögurnar eru þá sagðar bæði með hug og hönd.“

Þetta sjal heitir Seiður en í gömlum kvæðum segir að gyðjum hafi í upphafi verið kenndur seiðurinn.

Hverju sjali fylgir saga eða ljóð

Bergrós segir hvert sjal hafa sitt form og lögun og síðan eiga þau líka mismunandi upphaf og endi. „Sum byrja frá hálsakoti, önnur frá neðri kanti, enn önnur á miðju baki eða frá vængenda. Sum eru prjónuð í einu lagi og önnur í tvennu lagi. Hverju sjali fylgir saga eða ljóð sem túlkar útlit sjalsins og tilurð. Von mín er sú að þegar prjónari er búinn að prjóna eitt sjal langi hann til að prjóna fleiri og jafnvel allan Sjalaseiðinn, en þá fer galdurinn að gera sig.“

Fæðing Sjalaseiðs hefur tekið góðan tíma. Bergrós hefur þekkt prjónaheiminn vel og lengi og smátt og smátt mótaðist sú hugmynd að hún vildi að bókin sem hún skrifaði yrði ein heild, að allar uppskriftirnar myndu tengjast og hverfast um áhuga hennar á bókmenntum og ljóðum annars vegar og svo handverki og hönnun hins vegar.

„Ég er líka bókmenntafræðingur og gullsmiður og hef alla tíð haft mikinn áhuga á að tengja akademísk fræði og handverkið saman. Síðan er það áhugi minn á heimilisiðnaði sem kemur til kastanna og að bæta heiminn með því að hvetja fólk til að læra einfalda tækni og búa sjálft til heima hjá sér með eigin höndum það sem það langar í. Fá fólk til átta sig á hve mikil heilun og ró felst í þessari vinnu. Með allt þetta að leiðarljósi kviknaði hugmyndin mín að þessari bók, Sjalaseið.“

Sjalaseiður kemur út á bæði íslensku og ensku og fæst í öllum betri bókabúðum, prjónabúðum og á vef útgefanda hennar, Bókabeitunni, á bokabeitan.is.

Byrjaði ung að prjóna

Bergrós segist hafa lært að prjóna mjög ung og hafi hún heillast strax af þessari tækni. „Ég byrjaði svo að hanna flíkur í handprjóni í kringum tvítugsaldurinn. Fyrst fyrir sjálfa mig og mitt fólk en svo fór ég að hanna fyrir norskt fyrirtæki sem framleiddi ullarband. Síðan fór ég líka að hanna vélprjónaðar flíkur sem voru seldar í verslanir á Íslandi.“

Vafurloginn úr Völsunga sögu.

Fyrir meira en áratug var hún ráðin til að hanna flíkur fyrir Ístex og starfaði þar í því í nokkur ár. „Meðfram því var ég líka alltaf að hanna flíkur í handprjóni fyrir sjálfa mig og setti á laggirnar síðuna mína Tíbrá.is en þar er hægt að skoða og kaupa hönnun mína. Einnig er hægt að kaupa stakar uppskriftir eftir mig á Ravelry.com. Fljótlega fór svo að bera á löngun til að gera mína eigin bók. Með alla þessa reynslu á bakinu kom það dálítið af sjálfu sér, eins og eðlilegt skref í mínum ferli, að gefa út bók. Það var hins vegar ekki gert á einni nóttu og miklu meira mál en ég hélt í fyrstu, en með aðstoð góðra kvenna tókst að leggja lokahönd á þá hugmynd nýverið.“

Ásynja heitir þetta sjal en Snorri Sturluson segir í Eddu sinni að ásynjur séu jafn heilagar og mikils ráðandi og æsir.

Bergrós er hálfnuð í meistaranámi sínu í íslenskum bókmenntum við Háskóla Íslands og er farin að huga að lokaritgerð.

„Næsti seiður er einnig í smíðum sem mun tengjast ritgerðinni á fleiri en einn veg en það kemur í ljós síðar hvernig þeir vegir munu liggja saman. Eitt er þó öruggt að í næsta seið verða líka sögur og tengingar sem hægt er að segja frá með hug og hönd.“

Ritstjóri uppskrifta er Hulda Hákonardóttir. Sjalaseiður kemur út á bæði íslensku og ensku og fæst í öllum betri bókabúðum, prjónabúðum og á vef útgefanda hennar, Bókabeitunni, á bokabeitan.is.

Nótt og nift er nafnið á þessu sjali. Nift þýðir afkomendur og þá sérstaklega kvenkynið. Út frá þessu sjali fæddist ættbálkurinn Sjalaseiður.