Hugmyndin um að skrifa óperu um þessa merkilegu konu og segja sögu hennar með þeim hætti kviknaði fyrir fjórum árum þegar ég hafði nýlokið við mína aðra óperu, Ævintýrið um norðurljósin,“ segir sópransöngkonan, tónskáldið og kennarinn Alexandra Chernysh­ova um sína þriðju óperu, Góðan daginn, frú forseti.

Óperan fjallar, eins og titillinn ber með sér, um ævi og störf Vigdísar Finnbogadóttur. „Óperan er í þremur þáttum, eitthvað í kringum tvær klukkustundir, sem er kannski ekki alveg nóg til þess að koma öllu sem mig langaði til skila,“ segir Alexandra sem hlaut nýlega Súluna, menningarverðlaun Reykjanesbæjar, fyrir framlag sitt til eflingar tónlistarlífs í Reykjanesbæ.

„Eitt er víst að frú Vigdís er okkur öllum kær og hennar saga þarf að heyrast sem víðast og verða öllum og þá sérstaklega konum hvatning til að trúa á sjálfa sig og rækta kærleikann, ástríðu og þor.“

Vigdís og La Traviata

Alexandra hverfur allnokkur ár aftur í tímann þegar hún er spurð hvað kveikti hjá henni hugmynd að óperu um fyrstu konuna sem var þjóðkjörin forseti. „Árið 2007 í Sæluviku Skagfirðinga frumsýndi Ópera Skagafjarðar La Traviata, með ógleymanlegum hætti íþróttahúsinu í Varmahlíð.

Alexandra heillaðist svo af Vigdísi Finnbogadóttur og sögu hennar að úr varð heil ópera með blessun forsetans fyrrverandi. Alexandra ætlar sjálf að syngja hlutverk Vigdísar og njóta þess.
Mynd/Jón Hilmarsson

Þetta var fyrir fullu húsi gesta, hátt í 700 manns og ég heyrði frá tengdaföður mínum heitnum, Hilmari Jónssyni, að í salnum hefði verið frú Vigdís Finnbogadóttir, fyrsti kvenforseti Íslands og í heiminum,“ segir Alexandra.

„Ég var orðlaus í fyrstu og vissi þá ekki, 27 ára að aldri, að hún hefði verið fyrsti kvenforseti í heiminum, íslensk kona. Þannig byrjaði þetta og kveikti áhuga minn á henni. Ég hef síðar einnig orðið fyrir áhrifum frá henni, einlægni hennar, kærleika og líka hversu klár og flott hún er í störfum sínum.“

Hefurðu verið í sambandi eða hitt Vigdísi?

„Já, við töluðum saman og höfum einnig skipst á tölvupóstum. Ég spurði hana formlega um leyfi til að skrifa óperuna sem hún gaf mér fúslega.“

Vonin sem varð að veruleika

Óperan um Vigdísi er sú þriðja sem Alexandra semur og hún gaf sér góðan tíma til verksins og leitaði víða fanga og nefnir sérstaklega bókina Kona verður forseti, eftir Pál Valsson, auk fjölda greina og annars efnis um Vigdísi.

„Þetta er stórt efni og mig langaði að segja sögu Vigdísar eins og hún er og ekki skálda neitt. Mig langar að segja eins og þetta var,“ segir Alexandra. „Óperan er um hennar líf og störf og byggir á sjálfsævisögu hennar.

Fjögur ár liðu frá því Alexandra fékk hugmyndina að óperunni um Vigdísi þangað til verkið var tilbúið til æfinga.

Í óperunni koma fyrir atburðir sem mörkuðu líf hennar og höfðu áhrif á hana. Eins og að ættleiða barn fyrst einstæðra mæðra á Íslandi, að vera hvött til að bjóða sig fram til embættis forseta og auðvitað kvenréttindabaráttuna og jafnrétti kynjanna.“

Alexandra segist í fyrstu hafa verið ákveðin í að semja óperuna á ensku og jafnvel frönsku þar sem hún vilji segja sem flestum konum um víða veröld sögu Vigdísar. „Svo fór ég bara að hugsa og spjalla við konur og þá sá ég hvað saga hennar Vigdísar Finnbogadóttur er stór hluti í lífi Íslendinga og bara kvenréttindasögunni. Þetta er vonin sem varð að veruleika og þá ákvað ég bara að skrifa óperuna á íslensku.“

Kraftur fjölbreytileikans

Alexandra er íslenskur ríkisborgari, fædd 1979 og ólst upp í Úkraínu og Rússlandi en flutti til Íslands árið 2003. Hún hefur tekið virkan þátt í íslensku tónlistarlífi og hefur rekið menningar- og fræðslufyrirtækið DreamVoices, ásamt eiginmanni sínum, Jóni R. Hilmarssyni, frá 2006.

Hjónin settust að í Reykjanesbæ 2016 og fyrr í þessum mánuði hlaut hún Súluna, menningarverðlaun Reykjanesbæjar 2020, fyrir framlag sitt til eflingar tónlistarlífs í Reykjanesbæ.

„Það er mér mikill heiður að fá þessa viðurkenningu,“ segir Alexandra en verðlaunin eru veitt þeim sem stutt hafa vel við menningarlíf sveitarfélagsins og þegar Kjartan Már Kjartansson, bæjarstjóri Reykjanesbæjar, afhenti Alexöndru verðlaunin og sagði hann meðal annars:

„Slagorð Reykjanesbæjar, í krafti fjölbreytileikans, á einstaklega vel við í tilfelli Alexöndru. Hún er frábært dæmi um það hversu mikið það auðgar samfélag okkar að hér búi fólk af ólíkum uppruna með fjölbreytta menningu í farteskinu sem við öll njótum góðs af.“

Syngur Vigdísi sjálf

Óperan Góðan daginn, frú forseti verður sem fyrr segir í þremur þáttum og er samin fyrir tólf einsöngvara, kóra og hljómsveit. Þótt Alexandra hafi ákveðið að semja óperuna á íslensku þá er hluti textans einnig á frönsku og ensku. Auk þess sem ljóð eftir Sigurð Ingólfsson, Hannes Hafstein, Ástu Björgu Sveinbjörnsdóttur, Elísabetu Þorgeirsdóttur og fleiri fléttast saman við texta Alexöndru.

„Ég ætla að syngja aðalhlutverkið að sjálfsögðu og bara hafa gaman af því,“ segir Alexandra og bætir við að gangi allt upp stefni hún á að sýna konsertuppfærslu af óperunni í Veröld – Húsi Vigdísar á kvennréttindadaginn 8. mars á næsta ári með fulltingi tónlistarfólks hvaðanæva af landinu, meðal annars kórum og söngvurum úr Reykjanesbæ.

Draumurinn er síðan vitaskuld að stóru leikhúsin eða Íslenska óperan setji verkið á svið. „Ég vona að Þjóðleikhúsið eða Íslenska óperan taki óperuna til sýninga. Kannski á Listahátíð. Ég held líka að það gæti verið svolítið gott fyrir menninguna á Íslandi að þessi ópera yrði sett upp í leikhúsi. Þetta er góð tónlist og sagan er um þessa merkilegu konu og það væri gaman ef hún gæti séð þetta á sviði.“