Í Forn-Egyptalandi mökuðu konur og karlar af öllum stéttum á sig dágóðu magni af augnlínum, augnskugga, varalit og kinnalit. Það hvernig við ímyndum okkur lokkandi útlit Fornegypta litast mjög af því hvernig tvær frægustu drottningar tímabilsins, þær Kleópatra og Nefertítí, hafa verið túlkaðar gegnum tíðina. Árið 1963 negldi Elizabeth Taylor niður hið steríótýpíska egypska útlit í kvikmyndinni Cleopatra. Rihanna gerði slíkt hið sama þegar hún túlkaði drottninguna Nefertítí á forsíðu Vogue Arabia árið 2017. Í báðum tilfellum voru blár augnskuggi og skýrar augnlínur í forgrunni.

Striginn var mikilvægur

Fornegyptar máluðu sig samt ekki eingöngu til þess að skerpa á andlitsdráttum, líkt og venjan er í dag. Förðunarvörur bjuggu líka yfir hagnýtri og táknfræðilegri virkni og oft var farði notaður í helgisiðum. Daglega fegurðarrútínu tóku þeir þó gífurlega alvarlega. Myndleturstáknið fyrir snyrtifræðing er upprunnið úr orðinu „sesh“ sem merkir að skrifa eða rista, sem bendir til þess að það að farða með kohl og varalit hafi krafist mikillar færni.

Fáguðustu fegurðarserimóníurnar fóru fram á snyrtingum auðugra egypskra kvenna. Dæmigerð fegurðarrútína hjá konu á Miðríkistímabilinu (2030-1650 f.Kr.) hefur verið íburðarmikil.

Fyrst þurfti að undirbúa húðina vel áður en nokkur farði var settur á. Húðin hefur líklega verið skrúbbuð með salti úr Dauðahafinu eða böðuð upp úr mjólk. Mjólkur- og hunangsmaskar voru vinsælar húðmeðferðir. Ilmkúlum hefur konan nuddað undir hendurnar sem svitalyktareyði og borið á sig olíur með blóma- og kryddilmi til að mýkja húðina. Egyptar fundu upp náttúrulega vaxmeðferð með notkun blöndu úr hunangi og sykri. Í dag hefur þessi meðferð gengið í endurnýjun lífdaga og kallast „sugaring“ og þykir mildari fyrir húðina en heitt vax.

Flókin förðunarserimónía

Næst mætti þjónninn með ýmis hráefni og tól til að blanda farðann og mála á andlitið. Þessi tæki, dollur og förðunarburstar voru ríkulega skreyttir listmunir, sem bentu til að eigandinn væri úr yfirstétt. Kalsítkrukkur innihéldu förðunarliti, smyrsl eða ilmefni og ílát fyrir augnmálningu og olíur voru gerð úr dýrum efnum eins og gleri eða gulli og skreytt glitrandi steinum.

Pallettur úr siltsteini voru notaðar til að mylja hráefni í kohl og augnskugga. Palletturnar voru útskornar til að líkjast dýrum, gyðjum eða ungum konum sem tákna endurfæðingu og endurmyndun. Sú iðja að mylja litarefni á dýrapallettu átti að veita þeim sem bar litarefnin sérstaka getu til þess að sigrast á dýrinu. En lægri stéttin notaði einfaldari og hófsamari tæki við förðun.

Þjónn yfirstéttarkonunnar hefur blandað augnskugga úr möluðu malakíti, dýrafitu og jurtaolíu. Konan sat fyrir framan pússaðan spegil úr bronsi og þjónninn notaði langt fílabeinsprik, mögulega útskorið með mynd af gyðjunni Haþor, til að skófla upp djúpgrænt litarefnið og farðaði augnsvæðið. Líkt og í dag rammaði þykk svört lína inn augun.

Íburðarmikið og skreytt ílát fyrir kohl sem líkist pálmatrjástofni. Fannst í uppgreftri frá Miðríkistímabilinu. Fréttablaðið/Getty

Ekki bara fyrir fegurðina

Þessi hluti rútínunnar var ekki bara til fegrunar. Konur og karlar af öllum stéttum notuðu kohl til þess að vernda augun gegn björtum geislum eyðimerkursólarinnar. Egypska orðið fyrir förðunarpallettu kemur upprunalega frá orði sem merkir „að vernda“ sem vísar til verndareiginleika gegn sterku sólarljósi, eða hinu illa auga. Að auki bjó hið eitraða blý, sem málningin var búin til úr, yfir sótthreinsandi eiginleikum þegar það blandaðist raka frá augunum.

Rúsínan í pylsuendanum var svo rauður varalitur. Okkri, sem er afbrigði af járnsteini, var vanalega blandað saman við dýrafitu eða jurtaolíu, til að búa til litinn. Kleópatra átti það til að kremja bjöllur til þess að fullkomna rauða litatóninn. Þessum eitruðu efnum var oft blandað saman við litarefni úr joði og brómi og gátu orsakað skæða sjúkdóma og stundum leitt fólk til dauða. Mögulega er það þaðan sem orðatiltækið „koss dauðans“ kemur.

Alabastursílát sem innihélt ilmolíur. Frá síðtímabili Egyptalands (664-332 fyrir Krist). Fréttablaðið/Getty

Fram í rauðan kohlaðan dauðann

Útlitið var egyptum einnig mikilvægt í dauðanum. Fornleifauppgreftir hafa sýnt fram á að Egyptar á öllum aldri, kynjum og stéttum létu grafa sig með hversdagslega hluti eins og hárgreiður, ilmsmyrsl, skart og förðunarvörur.

Við tengjum mörg egypska útlitið við dramatískar útgáfur sem sjá má á dauðagrímum og múmíum. En í stað þess að líkjast útliti hins látna fylgdu grímurnar og múmíukisturnar ímynd fullkomnunar þar sem ung og slétt húð var í forgrunni og augun voru römmuð inn með þykkri kohlrönd. Líksmurningin líktist að mörgu leyti daglegum fegrunarserimóníum Egypta. Húðsmyrsl fengu trúarlega merkingu þegar líkaminn var smurður og lík voru oft förðuð.