Markmið verkefnisins Endurofið er að gera handverkshefðinni og menningararfleifð vaðmálsins hátt undir höfði, á sama tíma og vakin er athygli á umhverfisvánni sem stafar af textíliðnaðinum.

Þær Álfrún og Ása Bríet fengu styrk til verkefnisins frá Nýsköpunarsjóði námsmanna en Álfrún er nemi í þjóðfræði í Háskóla Íslands og Ása Bríet er að læra fatahönnun í Central Saint Martins í London.

„Við erum báðar með bakgrunn í textíl og langaði að skeyta saman okkar áhersluefnum í þessu verkefni. Það gengur út á að endurnýta flíkur, sem við höfum fengið gefins frá einstaklingum og Rauða krossinum, með vefnaðartækni,“ útskýrir Álfrún.

Eitt af því sem Álfrún og Ása Bríet hafa gert er að vefa beint í sniðið til að minnka sóun. Þá þarf bara að sauma efnið saman en ekki klippa neitt til.

„Það er mikil hefð á Íslandi fyrir vefnaði en það er tækni sem er aðeins að týnast. Okkur langar í samhengi við hefðina og samtímann að vekja athygli á þessari hefð í samhengi við endurnýtingu.“

„Já, og líka sjálfbærni. Því textíliðnaðurinn er annar mest mengandi iðnaður í heiminum. Okkur fannst passandi að skeyta saman hefðinni á Íslandi og vekja athygli á handverkinu í samtímalegu samhengi með það fyrir augum hvernig það gæti gengið upp í nútímasamfélagi,“ bætir Ása Bríet við.

„Við heimsóttum textílmiðstöðina á Blönduósi þar sem hægt er að nálgast vefnaðararkíf, svo við gætum séð hver menningararfleifðin í vefnaði væri. Það er hægt að sjá það sem hefur verið varðveitt á Íslandi,“ segir Ása Bríet.

„Vaðmálið var lögfestur gjaldmiðill á víkingaöld. En eftir því sem tæknin þróaðist var vefstólum jafnvel bara hent. Þessi textílmiðstöð og heimilisiðnaðarsafnið á Blönduósi geyma gamlar prufur og söguna um þetta,“ segir Álfrún.

Ný efni eru ofin úr gömlum fötum.

Þær segjast þó ekki beint vefa eftir gömlu aðferðunum og þær hafi frekar nýtt efnisprufurnar sem þær sáu á Blönduósi til að fá hugmyndir um efnaval og áferð og til að hafa söguna til hliðsjónar.

Þær Álfrún og Ása auglýstu eftir flíkum á Facebook-hóp verkefnisins og fengið góðar undirtektir. Fjöldi fólks gaf þeim föt sem það var hætt að nota. Þær hafa svo rifið fötin niður í ræmur og ofið efni úr þeim sem hægt er að nýta í nýjar flíkur.

„Við erum að nota tækni sem ég hef notað áður, bæði í Myndlistarskólanum og skólanum í London, en það er að vefa flíkur beint í sniðið. Með þessari tækni minnkum við efnissóun því það eru engar afklippur. Við vefum bara akkúrat það sem þarf í sniðið,“ útskýrir Ása Bríet.

„Við erum líka að skrásetja tímann sem tekur að framleiða flíkurnar og setja hann í samhengi við virði fatnaðar í augum neytenda,“ segir Álfrún.

„Við göngum að því vísu að geta keypt okkur flík á svona og svona lítinn eða mikinn pening. Með því að skrá tímann erum við að setja í samhengi hvað þetta er tímafrek vinna og mikið lágtekjustarf.“

Gamlar skyrtur fá framhaldslíf eftir að Ása Bríet og Álfrún hafa ofið í þær mynstur úr rifnum notuðum fötum.

Best að vinna allt saman

Álfrún og Ása Bríet eru búnar að klára nokkrar skyrtur sem þær hafa endurnýtt og ofið en þær eru líka með nokkur verk í vinnslu.

„Stærsta og tímafrekasta verkið er kápa sem er ofin beint í snið. Við erum að vinna í henni eins og er,“ segir Álfrún.

„Við höfum líka verið að vinna með skyrtur og gefa þeim þannig nýtt virði, framhaldslíf. Við vefum beint í skyrturnar og náum þannig að heiðra vinnu þeirra sem komu að því að gera skyrtuna upprunalega,“ segir Ása Bríet.

Hönnunin, hugmyndavinnan og vefnaðurinn eru unnin í sameiningu en þannig segjast þær vinkonurnar vinna best.

„Við kynntumst á textílbrautinni í Myndlistarskólanum í Reykjavík svo við erum báðar með textílbakgrunn,“ segir Álfrún.

„Okkur finnst best að vinna þetta allt saman. Það er gott að vinna í teymi og vera ekki alltaf bara í samtali við sjálfa sig. Við erum tveir hausar að vinna í þessu og fjórar hendur og köstum á milli okkar hugmyndum allan daginn. Við vinnum mjög vel saman og náum að nýta styrkleika hvor annarrar.“

Lærdómsríkt ferli

„Við höfum lært mikið í þessu ferli sem við getum nýtt okkur áfram í okkar námi. Það er gott tækifæri að fá að vinna í þessu í sumar og stækka sjóndeildarhringinn enn meira fyrir komandi verkefni,“ segir hún, en í haust fer Ása Bríet til Parísar í starfsnám en Álfrún sem býr í Berlín er að flytja til Brussel í haust og er spennt að sjá hvaða tækifæri leynast þar.

„Ég er í fjarnámi í HÍ en búsett í Evrópu. Við búum báðar erlendis en erum á Íslandi í sumar til að sinna þessu verkefni,“ segir Álfrún.

„Við höfum báðar áhuga á að velta fyrir okkur sjálfbærnimöguleikum textíls í framtíðinni. Skoða hvaða skref þarf að taka og hvernig hægt verður að halda áfram með iðnaðinn. Því það er takmarkað hægt að halda áfram á sama hraða og sömu nótum og hefur verið,“ útskýrir hún og Ása Bríet bætir við:

„Við viljum líka skoða möguleikana á Íslandi, hvað hægt er að gera hér. Það er í raun mikið virði í öllum þessum fatnaði sem fólk er að hreinsa út í vorhreingerningunni. Hann verður að staðbundnum efniviði og það er leiðinlegt að þurfa að farga honum öllum.“

Eins og áður kom fram er verkefnið styrkt af Nýsköpunarsjóði námsmanna og njóta þær Álfrún og Ása Bríet leiðsagnar Ólafs Rastricks, dósents í þjóðfræði, við verkefnið.

„Hann er okkur til halds og trausts og svo er Ragna Fróðadóttir, sem var deildarstýran okkar í textíldeildinni í Myndlistarskólanum, okkar faglegi ráðgjafi,“ segir Álfrún.

Stefnan er að sýna afrakstur verkefnisins þann 12. ágúst en sýningarstaður er ekki kominn á hreint. Þær Álfrún og Ása Bríet hvetja fólk til að finna hópinn Endurofið á Facebook þar sem hægt er að fylgjast með framvindunni og fá allar upplýsingar um verkefnið. Einnig er hægt að fylgjast með þeim á Instagram. ■