Ljóðasafn Jóns Kalmans er komið út og hefur að geyma þrjár bækur: Með byssuleyfi á eilífðina, Úr þotuhreyf lum guða og Hún spurði hvað ég tæki með mér á eyðieyju. Nokkur áður óbirt ljóð eru einnig í bókinni sem hefur titilinn Þetta voru bestu ár ævi minnar, enda man ég ekkert eftir þeim. Í lok safnsins er 40 síðna eftirmáli þar sem Jón Kalman rekur það hvernig hann byrjaði að skrifa og lýsir bókmenntalífi í Reykjavík og Sandgerði undir lok níunda áratugarins.

Ljóðabækurnar komu út 1988, 1989 og 1993. Þær hafa ekki orðið f leiri og Jón Kalman er spurður hvernig standi á því. „Sagnaskáldskapurinn tók einfaldlega yfir. Þegar á leið var ég ekki alveg sáttur við sjálfan mig sem ljóðskáld. Mér fannst ég ekki koma öllu því til skila í ljóðunum sem ég fann fyrir innra með mér, fannst ég rekast á einhverjar innri hindranir. Þetta var svolítið erfitt tímabil sem stóð í sirka þrjú ár. Erfið krísa. Ég leit á mig sem ljóðskáld, hafði engan áhuga á að skrifa skáldsögu, og hvarf laði ekki að mér að ég ætti það eftir. En smám saman tók prósinn samt yfir, og ég var byrjaður að skrifa skáldsögur, nánast án þess að taka ákvörðun um það. Það bara gerðist. Ljóðið hefur þó aldrei yfirgefið mig. Það andar í skáldsögum mínum, og hefur mikil áhrif á hvernig ég skrifa þær, hvernig ég hugsa þær.“

Langaði að breytast í Morgan

Hann segist hafa byrjað fremur seint að yrkja. „Ég var seinþroska, var barn fram eftir öllum aldri og með annan fótinn í einhverjum draumheimum. Lifði stundum frekar þar. En ég var rétt rúmlega tvítugur þegar ég byrjaði að yrkja.

Mín meginveröld var alltaf í bókum. Ég las strax mjög mikið sem barn, fyrst barnabækur og svo tóku spennubækur við. Lá sem unglingur í Morgan Kane, langaði að breytast í hann. En svo breyttist þetta allt, eins og ég rek í eftirmálanum, og ljóðið tók yfir.“

Spurður hvaða ljóðskáld hafi haft mest áhrif á hann segir Jón Kalman: „Þau eru svo mörg. Fyrsta skáldið sem hreif mig var Jóhann Sigurjónsson en síðan tóku atómskáldin við, Gyrðir, Einar Már, Ísak Harðarson. Þegar sjóndeildarhringurinn fór að víkka komu erlendu skáldin, Majakovskí og fleiri.“

Sóun á pappír

Hann segist sjaldan velta fyrir sér sínum eigin viðfangsefnum. „Ég er svo á kafi í þeim sjálfur að ég sé bara saumana, ekki yfirborðið. En fyrsta ljóðið í fyrstu bókinni er ádeiluljóð á lífsmynstur okkar hér á Vesturlöndum. Ég var, og er enn, ádeiluskáld í aðra röndina. Mig langaði að breyta heiminum og fannst ljóðið prýðis vopn til þess. En síðan orti maður auðvitað um hvað ina; Krist, Tom Waits, næturlífið, einsemdina, ástina. Öll þessi vinsælu lög.“

Ljóð eftir hann birtist í nýjasta hefti Tímarits Máls og menningar. „Það er fyrsta ljóðið sem ég birti á þessari öld,“ segir hann og bætir við: „Ég vona að ég geti gefið út ljóðabók á næsta ári.“

Spurður um viðtökur við ljóðabókunum þremur á sínum tíma segir Jón Kalman: „Þær fengu fína dóma, það voru allir voða góðir við mig. Þetta voru sumpart dýrðartímar til að gefa út, sex blöð starfandi og dómar birtust í þeim öllum. Þeir voru allir jákvæðir, þótt að sjálfsögðu væri sett út á sitthvað. Þótt þetta væri seint á 20. öldinni þá kvartaði ritdómari Tímans undan því að lítið væri væri um rím og stuðla hjá mér.“

„Af hverju þessi sóun á pappír?“ var setning sem Jón Kalman fékk að heyra þegar hann sýndi samstarfskonu sinni fyrstu ljóðabókina, Með byssuleyfi á eilífðina. „Ég gaf þá bók út sjálfur og var svo vonlaus sölumaður að ég þurfti að fara aftur að vinna í saltfiski og skreið í Sandgerði til að geta borgað prentkostnaðinn. Gömul samstarfskona mín sem vann þar enn þá f letti bókinni, fannst lítið vera á síðunum og spurði: „Af hverju þessi sóun á pappír?“ Orðin voru sett fram af umhyggju. Hún vildi að ég nýtti síðurnar betur.“