Jóhann Gunnar, eða Jói, eins og hann er oftast kallaður, á skemmtilegan feril að baki á ýmsum sviðum. Hann var í upphafi danskennari með mikinn áhuga á matargerð. Það varð til þess að hann fór að starfa sem staðarhaldari eða bötler, meðal annars á Bessastöðum í tæp tíu ár í tíð Ólafs Ragnars Grímssonar og Dorritar. Eiginkona hans, Kristín Ólafsdóttir, Kiddý, starfaði með honum á Bessastöðum og vinnur þar núna í afleysingum sem ráðsmaður. Þau hjónin starfa mikið saman, meðal annars í veiðihúsum á sumrin. Þau eiga þrjár uppkomnar dætur, fimm barnabörn og bíða eftir því sjötta sem á að koma í heiminn á hverri stundu. „Það verður jólabarnið,“ segir Jói.

Hefðirnar á jólum

Jói og Kiddý halda fast í hefðir þegar kemur að jólum þótt hann hafi gaman af því að prófa ýmsar nýjungar í matargerðinni fyrir laxveiðimenn. Þau horfa til gamalla daga þegar jólamaturinn er borinn á borð.

„Við erum alltaf með möndlugraut með karamellusósu í forrétt, rjúpur í aðalrétt og ís að hætti mömmu Kiddýjar í eftirrétt. Sumir í fjölskyldunni hafa viljað færa möndlugrautinn til hádegis þar sem hann er saðsamur. Ég hef hins vegar viljað halda í hefðina. Líklegast var grauturinn hafður í forrétt í gamla daga vegna þess að það var ekki nægur matur á heimilinu,“ segir Jói.

Jói og Kiddý steiktu um 260 laufabrauðskökur með fjölskyldunni. Það er árlegur viðburður hjá þeim.

Rjúpurnar eru komnar í hús en Jói segist ekki veiða þær þótt hann hafi oft langað til þess. „Við Kiddý höfum alveg rætt um að fara á skotnámskeið en það hefur ekki orðið úr því enn,“ bætir hann við.

„Þar sem við erum að vinna í veiðihúsunum í Selá og Hofsá sjáum við oft bæði gæsir og rjúpur. Það væri gaman að lengja tímabilið okkar og fara í skotveiði.“

Einfaldleiki er bestur

Eldamennska er aðaláhugamálið hans og hefur alltaf verið.

„Ég legg yfirleitt mikið upp úr meðlæti þegar ég er með veislur. Hjá okkur á jólunum er hins vegar allt einfalt. Við búum til rauðkál, einnig gerum við jólasalat með eplum, þeyttum rjóma og heimagerðum rauðbeðum. Móðir mín býr til rauðbeður frá grunni sem eru mjög góðar og við notum í salatið. Við Kiddý vinnum saman í eldhúsinu allan aðfangadag, dekkum fallega upp jólaborðið og dúllum okkur við matargerðina. Síðan förum við í messu í Bessastaðakirkju kl. 17.“

Jói segir að amma hans hafi ávallt verið með möndlugraut og möndlugjöfin var alltaf konfektkassi.

Jóhann Gunnar hefur vakið mikla athygli fyrir glæsilegan fatnað og skemmtilega framkomu í þáttunum, Allir geta dansað. Skórnir hans hafa vakið sérstaka athygli enda á hann líklegast flottasta skósafn landsins.

„Við höfum valið að vera með spil þótt ég hafi verið alinn upp við að það væri bannað að spila á jólum og á föstudaginn langa. Reyndar vorum við stundum með DVD bíómyndir á meðan þær voru vinsælar en höfum tekið spilið upp aftur,“ segir hann. Þau hjónin voru búin að skreyta allt heimilið fyrsta sunnudag í aðventu og hafa notið daganna síðan. „Það er svo gott að fá fallegu ljósin í skammdeginu. Svo er mikil laufabrauðshefð hjá okkur og fjölskyldan er búin að gera og steikja um 260 kökur. Við gerum kökurnar frá grunni eftir gamalli uppskrift frá langömmu minni, sem amma og mamma, löguðu aðeins til. Það er mikil fjölskyldustemming yfir þessu.“

Aðkast vegna klæðnaðar

Það er ekki bara nóg að gera í jólastússi hjá Jóa þessa dagana því þættirnir Allir geta dansað eru nú í beinni útsendingu á föstudagskvöldum.

„Það er alltaf eitthvert stúss í kringum fatnað og skó fyrir þættina. Lífið væri svo leiðinlegt ef maður væri alltaf í svörtum skóm. Það er erfitt að finna líflegan og skemmtilegan fatnað hér á landi svo ég hef augun opin þegar ég fer til New York sem ég geri árlega. Ég tek mér alltaf góðan tíma í að velja réttu dressin,“ segir hann.

„Þetta eru eiginlega svona nammibúðir fyrir mig í New York því úrvalið er svo fjölbreytt. Því miður hafa íslenskir karlmenn verið hálfhræddir við skrautleg eða litrík föt. Ég vona að það sé að breytast smátt og smátt. Ég er farinn að sjá fleiri karlmenn í skemmtilegum jökkum,“ segir Jói sem hefur orðið fyrir aðkasti vegna fatavals.

„Það virðast ekki allir hafa umburðarlyndi fyrir því að aðrir séu óhræddir að klæðast öðru en svörtu og fólk stimplað hitt og þetta, allt eftir því hvernig það klæðir sig. En ég hef fengið frábær viðbrögð við þáttunum og fólk hefur gengið að mér út í búð og þakkað fyrir. Það er ánægjulegt,“ segir hann.

Kiddý og Jói ætla að halda upp á tuttugu ára brúðkaupsafmæli sitt á nýársdag. Í mars ætla þau að skella sér til Dúbaí með vinafólki en sú ferð hefur verið lengi á dagskrá.

Bóndadóttir með blæju er gamaldags eftirréttur með rúgbrauði sem Jói ólst upp við hjá ömmu sinni. Þessi réttur var vinsæll um aldamótin 1900 og er sagður koma frá Danmörku. Jói gefur lesendum uppskriftina að réttinum.

Bóndadóttir með blæju

„Mig langar að gefa lesendum uppskrift að eftirrétti sem hefur fylgt fjölskyldunni, ég fékk hana frá ömmu minni, Halldóru Ingimarsdóttur sem var fædd árið 1920 en hún fékk hana frá móður sinni, Oddnýju Friðrikku Árnadóttur frá Þórshöfn. Ég held að þessi réttur hafi verið mikið gerður á N-Austurlandi. Hann nefnist Bóndadóttir með blæju og var vinsæll hér á landi um aldamótin 1900 og er sennilega upprunninn Danmörku. Í réttinum er rúgbrauð og þeyttur rjómi. Bóndadóttir með blæju var alltaf borinn fram á jólum hjá ömmum mínum,“ útskýrir Jói.

„Ég hef ekki verið með þennan rétt á jólum en geri hann oft þegar ég er með veislur,“ segir hann.

  • 500 g rifið rúgbrauð
  • 50 g smjör
  • 50 g sykur
  • 200 g þurrkuð epli
  • ½ l rjómi

Rúgbrauðið er rifið og jafnvel þurrkað í ofni (ekki nauðsynlegt en verður stökkara). Smjörið brætt á pönnu, brauðið og sykurinn sett út á pönnuna og brúnað. Þetta er svo sett á fat eða í skál og kælt. Mjög mikilvægt er að hræra í brauðmolunum á meðan þeir kólna til að þetta verði ekki að köggli.

Ef notuð eru þurrkuð epli eru þau látin liggja í svolitlu vatni yfir nótt, passa að hafa það ekki of mikið. Síðan er sykri bætt út í og þetta soðið, þar til úr verður næstum mauk sem á að vera svolítið þykkt. Ef fólk er að flýta sér, þá er vel hægt að kaupa gott eplamauk í krukku og bæta út í það svolitlum kanil eða vanillu og sykri ef þurfa þykir.

Á botninn setjum við fyrst rúgbrauð, síðan lag af eplamaukinu, svo aftur rúgbrauð og eplamauk, og jafnvel einu sinni enn, allt eftir því hvað eftirrétturinn á að vera stór. Ofan á þetta er svo settur þeyttur rjómi og rifsberjahlaup. Amma raspaði líka stundum súkkulaði yfir rjómann og setti svo rifsberjahlaup ofan á það.

Þegar ég geri þennan eftirrétt, þá nota ég ekki þurrkuð epli í dag, heldur græn epli sem ég afhýði og sker í bita. Steiki þau svo á pönnu, upp úr smjöri, sykri og kanel. Það þarf að minnsta kosti eitt epli á mann í þennan eftirrétt. Ég leyfi þessu að malla svolítið lengi þannig að úr verði nánast mauk, en vil þó mjög gjarnan hafa einhverja smá bita í þessu. Það er líka gott að setja smá möndluflögur út í eplin ef sá gállinn er á manni.

„Ömmur mínar notuðu þurrkuð epli líklegast vegna þess hversu erfitt var að fá ferska ávexti á þessum tíma,“ segir Jói en þetta er skemmtilegur gamall eftirréttur sem allir verða að prófa.

Bóndadóttir með blæju er glæsilegur réttur.