Tæplega er hægt að hugsa sér álitlegri stað til sýningar á myndlist hér í Reykjavík heldur en Berg Contemporary, gallerí þeirra hjóna Ingibjargar Jónsdóttur og Friðriks Kristjánssonar við Klapparstíg. Hér leggst allt á eitt, staðsetning gallerísins í miðbænum, útlit, umfang og innbyrðis hlutföll sýningarsalanna, birtuskilyrði og ótal frágangsatriði sem bera jafnt arkitektum sem eigendum fagurt vitni.

Eins og stendur er sýningarstefna Bergs sennilega ekki jafn frágengin og húsnæðið, því inn á milli markverðra sýninga slæðist stundum myndlist sem gerir sig ekki alveg innan þessara veggja. Ætla má að stefnan fái á sig endanlega mynd um það leyti sem ný álma gallerísins verður tekin í notkun.

Hulda Stefánsdóttir er einn af þeim listamönnum sem Berg hefur tekið upp á arma sína, bæði hér innanlands og á alþjóðlegum kaupstefnum. Það hefur verið lærdómsríkt að fylgjast með myndlist hennar á undanförnum árum. Segja má að um nokkurt skeið hafi myndlistarleg sérstaða hennar ekki síst falist í því hversu kænlega hún villti á sér heimildir.

Við fyrstu sýn virtust verk hennar, vatnslita/gvassmyndir í venjulegum pappírsstærðum, vera nokkurs konar framlengingar á mjög svo frjálslegri abstraktlist, tassisma eða öðru í svipuðum dúr. Annað var það einnig að þessi verk virtust ekki gerð til að hanga kórrétt á veggjum, heldur var þeim dreift óreglulega og stundum þvert á rýmið, ofan eða neðan við hefðbundna sjónlínu, utan í hornum eða niður við gólflista, oft í mismunandi stórum „klösum“, fyrirkomulag sem virtist hafa þann tilgang einn að torvelda of venjubundna skynjun áhorfandans.

Ummerki tímans

Síðan rann það upp fyrir glöggum áhorfendum að verk Huldu voru ekki abstrakt – óhlutlæg – í venjulegri merkingu þess orðs, til þess uppfylltu þau ekki ákveðin formræn skilyrði, heldur virtist liggja beinast við að líta á þau sem hlutlæg fyrirbæri, sem eins konar yfirfærslur á ummerkjum tímans, eins og þau birtast jafnt í manngerðu sem náttúrulegu samhengi: skellum eða flekkjum á múrveggjum, ryðblettum á málmplötum, núningsflötum á hlutum, skófum á trjám – jafnvel skrámum á holdi.

Þessi „ummerki“ staðsetti Hulda vítt og breitt og óreglulega í sýningarrýminu, ekki til að draga athygli að þeim sjálfum, heldur sjálfu rýminu allt um kring, gefa því dramatískt vægi, ekki ósvipað því sem amerískir mínimal­istar gerðu með verkum sínum á árum áður.

Hulda Stefánsdóttir myndlistarmaður
fréttablaðið/eyþór

Fyrir rúmlega tveimur árum, og einmitt hér í Berg Contemporary, gat svo að líta nokkuð svo róttækt uppgjör Huldu við þessa aðferðafræði, nefnilega tilfærslu frá ofangreindu innsetningarfyrirkomulagi og glímu við eiginleika rýmisins, til klassískrar veggmyndlistar, þar sem áhorfanda er skipulega beint frá einu sjálfstæðu akrýlmálverki til annars.

Um leið snýr listakonan baki við tiltölulega opnu og frjálslegu athafnarými innsetningarinnar og axlar í staðinn „fullkomlega óþolandi og ótrúlega innspírandi“ byrði hinnar stóru listasögu, svo notuð séu hennar eigin orð. Ýmsar vísbendingar eru um að þessi umskipti hafi ekki reynst henni auðveld.

Vöntun á krækjum

Eftir sem áður er tíminn inni í myndinni, því listakonan lítur á sérhvert verk sem nokkurs konar tímahylki, samantekt um eigið sköpunarferli. Sjálf er hún í hlutverki fornleifafræðings sem vinnur sig, hægt og bítandi, í gegnum lagskiptan jarðveg nútímaskynjunar og nútímalistar og á í leiðinni í stöðugu samtali við hvort tveggja sína eigin fortíð í myndlistinni og það sem hún rekst á við „uppgröftinn“.

Sú samlíking er a.m.k. sterklega gefin til kynna í aðfaraorðum Oddnýjar Eirar Ævarsdóttur í „Time Map“, bók sem fylgir sýningunni. Það sem rekur Huldu áfram er meðvitund um það sem hún nefnir „samslátt skynheima“, það sem gerist þegar efni, upplifanir og minni skarast. Og hvernig upplifanir „blæða“ milli sviða veruleika og ímyndunar, vitundar og undirvitundar, uns ekkert stendur eftir nema kannski eftirmynd einhvers sem aldrei gerðist, sjá fyrirlestur hennar frá 2017, sem fylgir ofangreindri bók.

Allt er þetta áhugaverð innsýn í atburðarásina í myndlist Huldu. En getur hugsast að ferlið, þessi samþjöppun tíma, efnis og upplifunar, sem listakonan telur sig ástunda, sé henni mikilvægara en niðurstöðurnar, „eftirmyndirnar“ sem blasa við okkur á veggjum sýningarsalarins?

Því einhvern veginn tekst henni ekki að búa til úr þeim nægilega áhugavekjandi niðurstöður fyrir augað. Í popptónlist er góð „krækja“ (hook), það er laglína eða frasi, talin forsenda vinsælda; þessi krækja situr eftir í vitund áheyranda og verður upp frá því hluti af ímynd lagahöfundar eða flytjanda. Í mörgum mynda Huldu er einfaldlega vöntun á slíkum krækjum, eins ankannalega og það kann að hljóma.

En heiti sýningarinnar, in medias res, eða „í miðjum klíðum“, bendir, sem betur fer, til þess að fyrir listakonunni sé þetta ferli ekki enn til lykta leitt.