Blómsturheimar er heiti yfirlitssýningar á Kjarvalsstöðum á verkum Sölva Helgasonar. Harpa Björnsdóttir er sýningarstjóri. Um aðdragandann að sýningunni segir hún. „Á Kjarvalsstöðum verður opnuð í lok júní sýning á verkum William Morris. Ólöf Sigurðardóttir, forstöðumaður Listasafns Reykjavíkur, fékk þá hugmynd að tengja þá sýningu við verk Sölva Helgasonar, en þeir Morris eru samtímamenn og blómamynstur er afar áberandi í verkum beggja. Ólöf veit að ég hef verið að rannsaka verk Sölva og spurði hvort ég vildi vera sýningarstjóri yfirlitssýningar á verkum hans. Ég sagði auðvitað já, takk!

Verkin á sýningunni eru fimmtíu og átta.

Ég hef lengi verið heilluð af verkum Sölva, eða allt frá því ég sá þau fyrst á skólaárum mínum í Myndlista- og handíðaskólanum. Árið 2011 lét ég gamlan draum rætast og setti upp litla sýningu á verkum Sölva í Safnasafninu á Svalbarðsströnd, þannig að ég þekki myndverk hans vel og hef sömuleiðis farið yfir skrif hans. Ég hef einnig leitað að verkum eftir hann í einkaeigu til skráningar og fundið ýmislegt sem ekki var vitað um, eins og verk í Danmörku sem eru nú komin heim.“

Hleypt inn í hollum

Við opnun sýningarinnar á Kjarvalsstöðum varð að hleypa inn í hollum svo mikill var áhuginn. Verkin á sýningunni eru alls fimmtíu og átta og segir Harpa stærstan hluta þeirra koma frá Þjóðminjasafni Íslands og Landsbókasafni Íslands en einnig eru verk fengin að láni úr einkaeigu, þar með talin verkin 18 sem hingað til hafa verið varðveitt í Danmörku.

„Myndverk hans eru falleg og áhrifamikil,“ segir Harpa Björnsdóttir.

„Sölvi Helgason snertir okkur á svo margan hátt. Myndverk hans eru falleg og áhrifamikil þó þau séu mörg hver smá í sniðum, hver mynd er einstök veröld. Blómafléttur og blómaflúr einkenna verkin og alltaf er vor og sumar í myndum Sölva. Litirnir eru fallegir, hann notar mikið rautt og gult, heita liti sem fanga augað og sem höfða til okkar,“ segir Harpa.

Krafðist réttinda

Sölvi fæddist árið 1820 í Skagafirði og lést 1895. Hann var flakkari, fræðimaður og listamaður og mikill sérvitringur. Hann komst í kast við lögin og var árið 1854 dæmdur til þriggja ára betrunarvistar í Danmörku. „Maðurinn sjálfur og líf hans hafa alltaf vakið forvitni. Það hafa verið skrifuð um hann skáldverk, leikrit, ljóð og Magnús Eiríksson samdi lagið fræga um hann,“ segir Harpa. „Ég held að allir íslenskir listamenn hljóti að tengja við hann að einhverju leyti. Hann var mjög flókinn maður og lenti í hremmingum af því hann gaf sig ekkert með það að hann ætlaði sér að ferðast um Ísland sem náttúrufræðingur og listamaður. Hann átti sjálfsagt einhverjar fyrirmyndir, hafði séð hinn þekkta landmælingamann Björn Gunnlaugsson við vinnu sína og hann vissi af Jónasi Hallgrímssyni sem fór um landið og safnaði steina- og plöntusýnum, og sjálfur safnaði Sölvi steinum og skráði hjá sér athuganir á landi og náttúru. Sölvi var að krefjast réttinda sem voru ekki í boði á þessum tíma, jarðnæðislaust fólk var bundið við sinn fæðingarhrepp með svokölluðu vistarbandi og ekki frjálst ferða sinna. Enda hafði Sölvi ekki annað upp úr krafsinu en hýðingar og fangelsisvist.“