„Það eru samt örugglega hátt í 20 ár síðan ég gerði mitt fyrsta beinverk. Þá fór ég í dýrabúð og keypti snákafóður, það er, frosnar mýs, hreinsaði utan af nokkrum þeirra og bjó til eyrnalokka úr músahöfuðkúpunum. Þetta var á sama tíma og ég bjó á Akureyri. Á þeim tíma var lítil dýrabúð þaðan sem ég fékk gefins dýr ef þau dóu í búðinni. Ég fékk til dæmis páfagauk, mýs og fleira. Ég á enn höfuðkúpuna af páfagauknum.

Það var svo fyrir tæplega þremur árum sem ég hellti mér almennilega út í þetta áhugamál. Fyrst vann ég undir nafninu Skrapari Heimis og Njarðar, en það var ekkert ofsalega þjált. Kærastinn minn kom þá með hugmyndina að nafninu Beinverk, sem ég nota enn. Þetta er náttúrlega orðagrín líka, enda er Laddinn ríkur í mér,“ segir Dísa og hlær.

Dísa sankar að sér efniviði hvaðanæva, mest fær hún frá veiðimönnum og bændum. Hún nýtir það sem annars yrði fargað og býr til skraut og skartgripi.

Efni úr öllum áttum

Dísa sankar að sér efniviði hvaðanæva. „Ég fæ þetta mest frá veiðimönnum og bændum. Ég á líka vinkonu sem er fjárbóndi fyrir austan og hef fengið kinda- og hrútshöfuð þaðan. Svo fæ ég hestshöfuð líka frá bændum. Einnig kaupi ég stundum geitahausa frá geitafjársetrinu á Háafelli. Refahausa og minka fæ ég hins vegar frá ýmsum veiðimönnum og refaskyttum. Annars er allt sem ég fæ til að verka eitthvað sem yrði annars fargað.

Ég er mest í því að selja kúpurnar eins og þær eru, eftir að ég hef hreinsað þær, en ef ég fæ extra flottar höfuðkúpur og er í stuði, þá sker ég oft út í þær eða mála þær. Núna er ég að dunda mér við að leira utan á eina sveppi og líma mosa og greinar á hana.“

Fallega málaðar og útskornar hauskúpur.

Hænubeib

„Ég hef líka verið að gera uppstoppunarverk upp á síðkastið, en það er smá svona „bad taxidermy“ fílingur í þeim. Ég er nú enginn sérfræðingur í uppstoppun og það sem ég kann lærði ég af Youtube.

Ég er búin að stoppa upp eina rottu og setja höfuðið af henni á dúkku í færeyska þjóðbúningnum, en ég safna líka þjóðbúningadúkkum. Svo fékk ég dúfu frá stelpu sem er að rækta ýmis smádýr rétt hjá Selfossi. Höfuðið af dúfunni setti ég á dúkku í dönskum þjóðbúningi. Svo var ég að fá nokkrar dúkkur í íslenska þjóðbúningnum, með strumpahattana og allt og hlakka til að gera eitthvað með þær. Svo hef ég líka sett hænuhöfuð á barbídúkku, setti á hana augnhár og í hælaskó. Hún er algert megabeib, sem er sérstaklega fyndið af því að maðurinn minn, sem kemur frá Húsavík, segir að þar í sveit kalli menn skvísur hænur.

En er þetta ekki svolítið óhugnanlegt áhugamál hjá þér? Hauskúpur, bein, dauð dýr ...?

„Ég skil alveg svo sem að fólki finnist það. En ég vil líka taka fram að ég er mikill dýravinur. Ég var til dæmis á hestbaki um daginn og sú sem átti hestinn spurði mig hvað ég gerði. Ég sagði henni það og bætti svo við að hestarnir hennar væru nú töluvert sprækari en mínir hestar,“ segir Dísa og hlær.

Uppstoppuð dúfa í dönskum þjóðbúningi og uppstoppuð rotta í færeyskum þjóðbúningi.

Íslenskar rottur og refatennur

Stundum kemur fyrir að Dísa fær skemmdar höfuðkúpur af refum til dæmis. „Þá pilla ég tennurnar úr og get notað þær í skartgripagerð. Ég hef enn fremur gert hálsmen og eyrnalokka úr tilfallandi mennskum endajöxlum. Svo nota ég líka vængi af páfagaukum og lappirnar af þeim í eyrnalokka. Rottufætur eru líka mjög vinsælir sem eyrnalokkar. Það hafði meira að segja kona samband við mig um daginn og bað mig um að gera handa sér eyrnalokka úr rottufótum, en ég átti þá ekki til. Þá spurði hún hvort það myndi hjálpa ef hún gæti reddað þeim. Þá var hún starfandi meindýraeyðir. Hún kom til mín með rammíslenskar göturottur og ég gerði lokka fyrir hana.“

Dísa hefur búið til eyrnalokka úr jöxlum og rottu- og fuglafótum.

Hreinsun er heilmikið verk

„Ég er líka í því að hreinsa upp höfuðkúpur fyrir fólk af dýrum sem því hefur þótt vænt um. Frænka mín vildi til dæmis fá höfuðkúpuna af hestinum sínum, sem dó. Svo fengu tvær refaskyttur mig til þess að hreinsa upp hauskúpur fyrir sig af refum. Ég fjárfesti því í risastórum bruggpotti til að anna eftirspurn. Enn sem komið er hef ég þó ekki hreinsað upp höfuðkúpu af ketti.

Það er heilmikil vinna sem fer í að hreinsa upp höfuðkúpur. „Ég var að hreinsa upp tvö hestshöfuð um daginn. Það tók heila viku og ég er að drepast í kroppnum eftir það. Ef maður ætlar að hreinsa upp hauskúpu á styttri tíma en 3-4 mánuðum þá þarf að sjóða beinið í marga klukkutíma til að ná kjötinu af, en það má alls ekki bullsjóða, því þá geturðu skemmt beinin. Það þarf að sjóða extra lengi ef þú ert með stóra hausa til að ná öllu af. Svo þarf að fjarlægja heilann. Ef dýrið er með horn þarf að taka þau af til að hreinsa innan úr þeim, því það er kjöt í hornunum. Ég á líka duglegan hund sem hjálpar mér. Svo þegar búið er að sjóða kjötið af þá þarf samt að skrapa ákveðna staði, til dæmis aftan á hnakka kúpunnar, og þá nota ég bara neglurnar. Loks þarf beinið að liggja í peroxíði, sem hvíttar beinin en hreinsar það líka svo það rotni ekki. Ef það er ekki gert þá geta komið maðkar. Ef fólk vill að höfuðkúpan líti ekki út fyrir að vera hvíttuð er hægt að láta hana liggja í kaffi til að fá brúna litinn aftur.

Ég hef enga nákvæma tölu yfir það hversu margar höfuðkúpur ég hef hreinsað upp allt í allt, en ætli þær séu ekki hátt í 200 talsins? Þegar ég fæ áhuga á einhverju fer öll orkan mín allan sólarhringinn í áhugamálið og fyrst um sinn var ég í mikilli fjöldaframleiðslu. Margt af þessu er ég núna búin að selja frá mér eða gefa.“

Dísa málaði ærhöfuð í úkraínsku fánalitunum og seldi til styrktar SOS barnaþorpum sem hjálpa börnum í Úkraínu.

Úkraínukúpan til sölu

Dísa vill svo leggja sitt af mörkum vegna stríðsins í Úkraínu. „Ég málaði höfuðkúpu af kind í fánalitum Úkraínu og setti á uppboð. Ágóðinn af sölu verksins á að renna óskertur til SOS barnaþorpa sem sinna mikilvægu starfi í þágu barna í Úkraínu.“ Það er því um að gera fyrir stofnanir, fyrirtæki eða einstaklinga að bjóða í verkið til að leggja sitt af mörkum.

Dísa segist aðallega selja verkin sín á netinu, í gegnum samfélagsmiðla, en að hana langi til að setja upp sýningu, til dæmis í Núllinu í Bankastræti. „Ég er einmitt alltaf á leiðinni að hafa samband við galleríin, eins og Núllið í Bankastræti, en er svo mikill frestari í eðli mínu að það hefur ekki enn orðið af því.“

Baggalútar og namibískt agat

Dísa gerir einnig skart úr ýmsum steinum eins og baggalútum og núna er hún einmitt að vinna með Djúpalónsperlur og agat frá Namibíu. „Frænka kærasta míns gaf mér helling af agati af Agatströndinni í Namibíu þar sem sjórinn hefur slípað steinana glansandi fína. Einnig áskotnuðust mér Djúpalónsperlur, sem eru svartir kringlóttir steinar, og verða alveg kolbikasvartir þegar maður slípar þá. Þeir eiga að vera fullir af orku. Sjálf finn ég víbring þegar ég held á þessum steinum. Þeir hafa örugglega mikið verið notaðir í skart í gamla daga. Baggalútarnir voru svo notaðir í skart í gamla daga og voru þá kallaðir blóðstemmusteinar. Þeir voru notaðir til að stöðva blæðingar, eins og eftir fæðingar. Þeir voru lagðir á lífbeinið og áttu konurnar að drekka af vatni eða víni sem steinarnir lágu í. Það er mjög gaman að fylgjast með því hvernig þeir koma úr slípunartrommunni eftir að hafa velkst þar um í nokkrar vikur.“