Bækur

Lok lok og læs

Yrsa Sigurðardóttir

Útgefandi: Veröld

Fjöldi síðna: 312

Lok, lok og læs, er mikill doðrantur, 350 síður af sakamálum, spennu – og hryllingi.

Dularfullur glæpur á afviknum stað í íslenskri sveit opnar bókina. Lesandinn fær ekki örlög sín flúið eftir það. Hann kastar frá sér öðrum verkum og sogast inn í atburðarásina, tíminn hreinlega hverfur. Það er þó mun skárra hlutskipti en örlög sumra persónanna.

Frá upphafi er lesandinn leiddur áfram í tveimur tímalínum. Annars vegar fylgjumst við með rannsóknarlögreglumanninum Tý og félögum hans reyna að upplýsa voðaverk af grimmara tagi. Börn eru meðal fórnarlamba. Týr berst við skugga fortíðar og eigin ráðgátur á sama tíma og hann og vel skrifaðar aukapersónur í lögregluliðinu vinna sitt verk.

Á hinn bóginn fylgjumst við með aðdraganda harmleiksins, lífi Sóldísar, ungrar ráðskonu sem ólíkt lesandanum veit ekki hvað bíður hennar. Og eins og vera ber í ráðgátukrimma kunna sögulok að koma mörgum lesendum á óvart.

Yrsa er ekki einhöm í galdri þessarar bókar. Ekki lætur henni einungis einkar vel að opna sýn inn í myrkrið heldur er hún líka naskur samfélagsrýnir. Þannig fær glænýtt fréttamál, stórfrétt sem kom upp fyrir nokkrum dögum, löngu eftir að Yrsa skilaði bókinni í próförk, mikilvægt vægi í sögunni. Sú staðreynd segir sína sögu um framsýni höfundar og nef fyrir því sem betur mætti fara.

Margt er á sveimi í Lok lok og læs. Bitcoin, dýrahald, ást, afbrýði, sjálfselska, hatur, vanhugsaðar ákvarðanir. Grimmur ritstjóri gæti sagt að hliðarsögum bókarinnar hefði mátt fækka eða fara örlítið meira á dýptina til að skýra hvað liggur undir illskunni. En skortur af einhverju tagi, eða ótti við skort, vegur í huga höfundarins þungt í þeim efnum.

Yrsa höfðar til breiðs hóps lesenda. Hún kýs oft skýrleika umfram tvíræðni án þess þó að trana eigin skoðunum fram. Við fyrirgefum henni ónotin sem hún sáldrar í okkar huga. Við reynum jafnvel að læra af grimmdinni og vægðarleysinu, því hlýtt hjarta og sterk réttlætiskennd keyrir án efa skáldkonuna áfram þótt hún láti prestana um að predika.

Þá er forvitnilegt að bæði Yrsa og einn helsti krimmasagnakollegi hennar, Ragnar Jónasson, eiga það sameiginlegt fyrir þessi jól að skapa hrylling sem á sér stað í afkimum úti á landi. Maður freistast til að spyrja hvort Covid, sóttkvíar­tím­arnir, nýjar spurningar um einsemd og öryggisleysi mannskepnunnar kunni að varða þá braut?

Niðurstaða: Bók sem grípur lesandann heljartökum. Ansi grimm á köflum en glæsilega fléttuð svo tíminn hreinlega hverfur í höndum lesandans.