Blikur eru á lofti þannig að bíógaldrar og hugmyndafræðilegar brellur gæti þurft til að bjarga síðasta kvikmyndahúsinu í 101 frá því að enda í bíóhöll minninganna. Þar sem fyrir eru til dæmis þessi fornfrægu og margrómuðu Reykjavíkurbíó.

Austurbæjarbíó

Snorrabraut 1947-2002

Kvikmyndahúsið var opnað í október 1947. Ég hef ætíð elskað þig og Hótel Casablanca, I’ve Always Loved You og A Night in Casablanca, voru fyrstu myndirnar sem þar voru sýndar. Þangað til Árni Samúelsson opnaði Bíóhöllina í upphafi níunda áratugarins og mölbraut alíslenska og rótgróna skiptareglu kvikmyndahúsanna í Reykjavík sýndi Austurbæjarbíó myndir frá Warner Bros. Þannig að þar fór til dæmis Clint Eastwood hamförum með Magnum .44, öflugustu skammbyssu veraldar, á lofti í myndunum og löggutuddann Dirty Harry.

Bo Derek tryllti einnig lýðinn í Austurbæjarbíói í 10 eftir Blake Edwards og löngu áður gerði ofurtöffarinn Paul Newman slíkt hið sama sem Cool Hand Luke.

Sambíóakóngurinn Árni Samúelsson eignaðist Austurbæjarbíó 1985 og nafni þess var breytt í Bíóborgin tveimur árum síðar. Bíóborgin var fyrsta kvikmyndahúsið á Íslandi til að státa af THX-hljóðkerfi og þar voru Cape Fear, Lethal Weapon 2 og Ace Ventura: Pet Detecive sýndar svo eitthvað sé nefnt.

Gamla bíó

Ingólfsstræti 1927-1980

Húsið, sem síðar hýsti Íslensku óperuna, var reist 1927 yfir starfsemi Reykjavíkur Biograftheater, „gamla bíós“ og var rekið sem slíkt til 1980 þegar það varð óperuhús. Fyrsta kvikmyndin sem varpað var á tjald hússins var Ben Húr með Ramon Novarro.

Hrói og Scarlett létu að sér kveða í Gamla bíói löngu áður en það varð óperuhús.

Gamla bíó var lengi vel varnarþing Walt Disney á Íslandi og þar mættu spenntir bíógestir á öllum aldri til dæmis til fundar við refinn Hróa Hött og fleiri Disney-hetjur úr dýraríkinu og jafnvel mannheimum líka í til dæmis The Treasure of Matacumbe með Peter Ustinov, að ógleymdri risastórmyndinni Á hverfanda hveli, Gone With the Wind.

Nýja bíó

Lækjargötu 1912-1987

Nokkrir athafnamenn stofnuðu Nýja bíó 1912 sem var fyrst í gömlum veitingasal í austurenda Hótels Íslands. Nafnið fékk bíóið til aðgreiningar frá nágrannanum, gamla bíóinu, Reykjavíkur Bio­graftheater, í Fjalakettinum. Sumarið 1920 flutti Nýja bíó í nýrisið hús á mörkum Austurstrætis og Lækjargötu.

Ófáir nördar stigu sín fyrstu skref inn í stærri heim í Nýja bíói 1978.

Nýja bíó lifir ekki síst í ljúfum bernskuminningum þeirra sem eru komnir vel á miðjan aldur og fóru sínar fyrstu ferðir til vetrarbrautar langt, langt í burtu þar sem á öðrum tíma gerðust slík undur og stórmerki að ekkert þeim líkt hafði nokkru sinni sést á kvikmyndatjaldi, hvorki á Íslandi né annars staðar, þegar Star Wars hóf leika sem enn sér ekki fyrir endann á.

Lífs-myndir meistara Þráins Bertelssonar sem óneitanlega mörkuðu tímamót í íslenskri gamanmyndagerð gengu fyrir fullum sal í Nýja bíói þar sem ævintýri Þórs og Danna hófust með frumsýningu Nýs lífs á nýársdegi 1984. Vinsældunum fylgdi Þráinn síðan eftir með Dalalífi og Löggulífi.

Árni Samúelsson er frekur til fjörsins í bíósögu Íslands og árið 1986 tók hann Nýja bíó á leigu, kallaði það Bíóhúsið og reyndi til skamms tíma að leggja áherslu á menningarlegar, evrópskar „mánudagsmyndir“ en magnaðasta myndin sem sýnd var undir merkjum Sambíóanna er án efa Blue Velvet sýra Davids Lynch.


Kvikmyndasýningar lögðust af í húsinu 1987 og þar var síðar opnaður skemmtistaðurinn Tunglið sem fuðraði eftirminnilega upp 30. júlí 1998 þegar húsið gjöreyðilagðist í eldsvoða.

Tónabíó

Skipholti 1962-1987

Tónabíó tók við af Trípólíbíói sem Tónlistarfélag Reykjavíkur rak á Melunum í vesturbæ Reykjavíkur. Gamanmyndin Some Like It Hot, Enginn er fullkominn, með Marilyn Monroe, Tony Curtis og Jack Lemmon, var fyrsta myndin sem sýnd var í bíóinu sem annars sýndi aðallega myndir frá United Artists.

Ekki verður af Tónabíói tekið að þeir voru um langt skeið nafntogaðir fastagestirnir þar.

Þannig áttu lengi vel Clouseau lögregluforingi, í myndunum um Bleika pardusinn, og James Bond lögheimili á Íslandi í Skipholti 33. Tónabíó sýndi einnig fyrstu þrjár myndirnar um hnefaleikarann Rocky og hina margrómuðu spaghettívestra Sergio Leone með ungum Eastwood í hlutverki teppalagða byssumannsins nafnlausa.

Halla fór undan fæti 1987 en þá tóku nýir eigendur, sem urðu gjaldþrota tveimur árum síðar, við. Síðasta kvikmyndin sem sýnd var í Tónabíói var sá annars ágæti unglingahrollur April Fool’s Day, Fyrsti apríl.

Stórstúka Íslands keypti Tónabíó, breytti því í Vinabæ þar sem bingó hafa verið haldin síðan 1990.

Stjörnubíó

Laugavegi 1949-2002

Fyrsta mynd Stjörnubíós var Bonnie Prince Charlie, Sagan af Karli Skotaprins, frá 1948 með David Niven í aðalhlutverki. Kvikmyndahúsið sýndi myndir frá Columbia Pictures og sýningaskráin í gegnum tíðina er býsna tilkomumikil en þar börðu Íslendingar augum myndir eins og Rock Around the Clock, Brúna yfir Kwai, Byssurnar í Navarone og hina dásamlegu norsku leikbrúðumynd Flåklypa Grand Prix frá 1975.

Lélegur Köngulóarmaður, friðarpostuli og frelsishetja og svefnlaus fyllibytta í lífsháska. Óhætt að segja að ólítk hafi þær hafst að hetjurnar á hvíta tjaldinu í Stjörnubíói.

Flestar myndir Óskars Gíslasonar voru frumsýndar í Stjörnubíói en aðrar íslenskar sem þar gengu eru til dæmis Morðsaga, eftir Reyni Oddsson, Eins og skepnan deyr, eftir Hilmar Oddsson, Börn náttúrunnar, eftir Friðrik Þór Friðriksson, og Ingaló, eftir Ásdísi Thoroddsen.

Myndir leikstjórans Woody Allen voru margar sýndar í Stjörnubíói jafnvel þótt eigandi kvikmyndahússins hafi undir lok síðustu aldar látið hafa eftir sér að aðsóknin stæði varla undir textunarkostnaðinum.

Frumsýning íslensku tímamótamyndarinnar Morðsögu vakti heilmikla athygli í Stjörnubíói 1977.

Kvikmyndasýningum í Stjörnubíói var hætt snemma árs 2002 og húsið var rifið áður en árið var úti og á rústum þess stendur nú bílastæðahúsið Stjörnuport sem með nafni sínu bergmálar dauft glæsta fortíð sem minnisvarði um hvað eftir stendur þegar listin víkur fyrir markaðsöflunum.

Regnboginn

Hverfisgötu 1977-2009

Regnboginn þótti mikið undur þegar hann var opnaður enda fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík og segja má að hann lifi enn sem einhvers konar menningarlegt kraftaverk.

Sylvester Stallone sprakk út sem kaldastríðshetjan lífseiga Rambó í Regnboganum í byrjun níunda áratugarins.

Við enda Regnbogans fannst nefnilega Bíó Paradís sem hefur verið sem vin í þeirri bíóeyðimörk sem áður blómlegur miðbær Reykjavíkur var með perlunum Gamla, Nýja og Stjörnu.