„Druslugangan er samstöðuganga með þolendum kynferðisofbeldis. Fyrsta Druslugangan á Íslandi fór fram árið 2011 og síðan þá hefur hún farið fram árlega helgina fyrir verslunarmannahelgina og þjónað sem áminning um að kynferðisofbeldi sé aldrei í lagi,“ segir Eva Sigurðardóttir, ein af skipuleggjendum Druslugöngunnar.

„Við erum sex sem störfum í skipulagsteyminu sem sér um framkvæmd göngunnar í ár,“ segir hún. „Þetta eru sjálfboðaliðar sem hafa áhuga á að nýta sína orku og rödd til að berjast fyrir betra samfélagi fyrir þolendur kynferðisofbeldis. Ef það eru fleiri sem vilja beita sér er svo alltaf velkomið að fá fleiri inn í hópinn.“

Peppkvöld og ganga á dagskrá

„Druslugangan sjálf verður næsta laugardag, 24. júlí, og hefst við Hallgrímskirkju klukkan 14, en við verðum mættar milli tólf og eitt til að sýna stuðning og samstöðu og selja varning. Það myndast oft rosalega góð og mögnuð orka við kirkjuna áður en lagt er af stað,“ útskýrir Eva. „Svo verður gengið af stað niður Skólavörðustíg í átt að Austurvelli, þar sem við taka ræður og tónlistaratriði sem undirstrika málstaðinn.

Við verðum líka með peppkvöld fyrir Druslugönguna á KEX á fimmtudagskvöld. Þangað getur fólk komið og skemmt sér í öruggu rými,“ segir Eva. „Það verður tónlist og varningssala og við vonumst bara eftir góðri stemningu. Það er hægt að finna báða þessa viðburði á Facebook.“

Misnotkun valds og trú á réttarkerfinu

Þetta verður í tíunda sinn sem gangan fer fram þar sem hún féll niður á síðasta ári vegna faraldursins, en það verður engin sérstök dagskrá í tilefni af stórafmælinu.

„Það hefur alltaf verið mikilvægt að halda umræðunni á lofti og undanfarið höfum við séð vel að þessi þörf er jafn mikil núna eins og áður. En út frá því sem hefur verið í gangi að undanförnu ákváðum við að leggja áherslu á umræðu um valdamisræmi og misnotkun valds í ár og hvernig ákveðnir áhættuþættir geta ýtt undir misbeitingu valds,“ segir Eva. „Þetta tengist ýmiss konar umræðu, til dæmis um rasisma, fötlunarfordóma, fordóma gegn hinsegin fólki, fitufordóma, útlitsdýrkun og aldursmun. Við viljum undirstrika að ofbeldi geti átt sér stað í öllum kimum samfélagsins og hafi ótal birtingarmyndir. Það er líka mjög mikilvægt að tekið sé tillit til þolenda úr jaðarsettum hópum og að þeir fái að taka þátt í umræðunni.

Eva segir að Druslugangan sé mikilvæg vegna þess að þolendur þurfi þennan vettvang, bæði til að stíga fram og líka til að fá stuðning. Hún segir líka mikilvægt að þau sem eru á móti ofbeldi komi saman til að sýna stuðning og samstöðu. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR

Síðustu vikur höfum við líka orðið varar við það í umræðunni að óbilandi trú á réttarkerfinu sé notuð sem mótvægi eða mótrök gegn fólki sem er að segja frá ofbeldi. Það koma alltaf þessi sömu svör, „af hverju kærði hún ekki?“ og „hann var aldrei dæmdur“,“ segir Eva. „En við vitum að þessi mikla trú á réttarkerfið á ekki rétt á sér. Það er svo ótrúlega þung sönnunarbyrði í þessum málum að einungis 13 prósent kynferðisafbrotamála sem koma inn á borð lögreglu enda með sakfellingu. Þannig að þessi ofurtrú á réttarkerfið er skortur á stuðningi við þolendur ofbeldis.“

Mikilvægur vettvangur fyrir þolendur

„Druslugangan er mikilvæg vegna þess að það er mikilvægt fyrir þolendur að hafa þennan vettvang til að stíga fram ef þeir vilja og að þeir hafi vettvang til að mæta og fá stuðning án þess að þurfa að gera neitt annað,“ segir Eva. „Bara það að mæta er erfitt skref fyrir marga. Það er líka mikilvægt fyrir þau sem eru á móti ofbeldi að koma saman og sýna stuðning og samstöðu, hvort sem þau koma með nákomnum sem eru þolendur eða ekki.“

Eva segir það hafa verið erfitt að hafa ekki getað haldið Druslugönguna í fyrra vegna faraldursins.

„Það var svo mikil umræða um hvernig ofbeldi varð bara enn þá meira falið í Covid, því þá var það allt innan veggja heimilisins. Ofbeldið var ekki eins sýnilegt, en það varð aukning á heimilisofbeldi, samkvæmt lögreglunni,“ útskýrir Eva. „Það var mjög erfitt að geta ekki verið með þessa samstöðugöngu svo fólk geti komið, fengið stuðning og vitað að þarna er fólk sem stendur með því og trúir því. Maður hefur fundið að fólk þarf þessa samstöðu og þennan vettvang til að skila skömminni.

Við höldum áfram að vera með Druslugönguna á meðan þörfin er til staðar og það hefur sýnt sig að það er ennþá rosalega mikil gerendameðvirkni og þolendaskömm í samfélaginu, sem er nákvæmlega það sem við erum að berjast gegn,“ segir Eva. „Á meðan þetta er enn til staðar er enn tilefni fyrir Druslugöngu.“

Eva segist vonast til að sjá sem fjölbreyttastan hóp í göngunni á laugardaginn.

„Vonandi verður þetta bara alls konar fólk og þverskurður af samfélaginu okkar sem kemur og sýnir málefninu stuðning, enda eru þolendur í öllum stéttum og hópum samfélagsins,“ segir hún. „Til þessa hefur þetta alltaf verið fjölbreyttur hópur sem mætir en við viljum undirstrika að gangan er fyrir alla og við viljum endilega fá fólk sem hefur ekki fengið pláss eða vettvang til að beita rödd sinni áður. Við viljum vera þessi vettvangur og vonandi fara fleiri að nýta það.“

Langt komin en mikið eftir

„Umræðan um kynferðisofbeldi sem er að fara fram í samfélaginu er mikilvæg vegna þess að það er svo mikilvægt að taka slaginn. En það er ótrúlega flókið og erfitt og það er rosalega þungt að stíga fram og fá svo framan í sig mótstöðuna sem verður til í samfélaginu,“ segir Eva. „En það er líka mikil samstaða og stuðningur í samfélaginu. Það vill enginn að kynferðisofbeldi sé vandamál og það er mikilvægt að ræða hlutina svo það geti orðið breytingar.

Umræðan núna sýnir bæði hversu stutt en líka hversu langt við erum komin. Þetta er tvíbent. En mótstaðan sem við sjáum sýnir okkur að við þurfum að halda áfram að vekja máls á þessu til að sýna hversu stórt vandamálið er,“ segir Eva.

En hún segir að það hafi líka greinilega náðst árangur.

„Við sjáum að stuðningurinn er miklu útbreiddari en hann var þegar Druslugangan fór fyrst fram. Það hefur orðið breyting, samfélagsumræðan er þolendavænni, það er auðveldara að stíga fram og segja frá ofbeldi núna en áður og þöggunin er minni. Einhvern veginn hafa líka skapast þessir sterku hópar sem styðja við þolendur og úrræðin eru mun fleiri og fjölbreyttari en áður,“ segir Eva. „Það er kannski samfélagsumræðan sem hefur komist hvað lengst, en kerfið fylgir aðeins hægar á eftir. Það er hægt og rólega að verða þolendavænna en breytingarnar þurfa að gerast hraðar og því þarf samfélagsumræðan að tvíeflast til að fá kerfið til að fylgja á eftir.“

Eva hefur einfalt svar þegar hún er spurð hvað sé enn eftir í baráttunni gegn kynferðisofbeldi: „Það þarf bara að útrýma því.“