Til þeirra sem málið varðar er ný ljóðabók eftir Einar Má Guðmundsson. „Á næsta ári, 2020, verð ég búinn að skrifa og gefa út í fjörutíu ár. Þegar ég horfi til baka þá eru ákveðnir tímar sem eru ljóðatímar. Í byrjun sendi ég frá mér þrjár ljóðabækur, 1980 og 1981. Tíu árum seinna komu tvær ljóðabækur með fimm ára millibili, árin 1991 og 1995, og áratug síðar, árið 2006, rann upp annað ljóðatímabil með einni ljóðabók, og svo núna góðum áratug síðar kemur þessi ljóðabók, Til þeirra sem málið varðar. Þetta er svona stutta útgáfan,“ segir Einar Már. „Ljóðin eru auðvitað sjálfstæð og heimur út af fyrir sig en tengjast oft leit að nýjum efnivið og nýrri stemmingu. Maður er alltaf að yrkja sig inn í heiminn. Og þetta hefur eitthvað með tungumálið að gera, stílinn, hinn innri heim orðanna. Ég hóf ljóðagerðina með mikilli yfirlýsingagleði og sannfæringarkrafti. Maður byrjar á Nei-inu. Síðan koma spurningarmerkin og stemmingarnar.“

Hallur undir einfaldleikann

Til þeirra sem málið varðar er ljóðabálkur sem skiptist í sjö hluta og inniheldur 32 erindi. Um yrkisefnin segir Einar Már: „Einhvers staðar í bókinni er talað um stöðuna, tilveruna sem er flóknari en lífið og flækir það stöðugt. Samt er ég nú frekar hallur undir einfaldleikann í þessari bók. Ég vil nú ekki segja margt því ég vil að ljóðin komi til lesandans án leiðbeininga frá mér. Ég get þó sagt að þarna er margt á sveimi, ekki bara fuglar heldur margt annað í alheiminum, fegurðin, ástin, efinn og óttinn. Svo er auðvitað hægt að lesa sögu, ólíkir tímar skjóta upp kollinum, en ég þori ekki að fara nánar út í þá sálma.“

Spurður hvort hann hafi unnið að bókinni í langan tíma segir Einar Már: „Þetta verður til á löngum tíma en gerist stundum allt í einu. Setningar og brot lenda í hausnum. Svo kemur einhver rödd og segir: Nú ert þú að skrifa ljóð, nú ert þú að að yrkja, og þá er ekkert annað í stöðunni.“

Lífsspeki ljóðsins

Einhver sérstök áhrif? „Aðallega brennandi spurningar. Og stemmingar. Staða okkar í heiminum. Leit. Það rekur alltaf eitthvað nýtt á fjörurnar en sum ljóð og sum skáld les maður aftur og aftur. Sigfús Daðason hefur alltaf fylgt mér og Tomas Tranströmer er góður félagsskapur. Þeir búa báðir yfir einfaldleika og dýpt. Bara svo dæmi sé tekið. Þegar ég var unglingur var mikil ljóðlist í loftinu. Bókin Erlend nútímaljóð skipti miklu máli, þýðingar íslenskra skálda á ljóðum frá ýmsum löndum. Skáldskapurinn kom til manns úr öllum áttum. Svo hélt maður bara áfram að pæla. Það er oft talað um það að á þessum tíma hafi ekkert verið að gerast og Ísland hafi verið óskaplega einangrað en það var alveg þveröfugt. Áhrifin komu úr öllum áttum og Ísland var kraumandi pottur eins og alltaf. „There was music in the cafés at night and revolution in the air,“ eins og Bob Dylan orðaði það. Nokkuð svipað og núna þó að allt sé meira inni í hausnum og stafrænna og skrýtnara og meira feik og mikil yfirborðsmennska.“

Er ljóðið þá pólitík? „Já, andleg pólitík. Ljóðið er hvorki tilfinning né viska heldur eitthvað þar á milli. Þess vegna getur ljóðið orðað það sem ekki verður orðað. Sumt stendur bara í ljóðum og hvergi annars staðar. Þetta hefur verið ljóst alveg síðan í fornöld. Ljóðið er lífsspeki út af fyrir sig eða eins og skáldið sagði: „Það er fátt að frétta í ljóðum, en engu að síður deyja margir á ömurlegan hátt vegna skorts á því sem þar er að finna.“ Kreppa nútímans er skortur á póesíu og póesían er barátta gegn tómleikanum og þar með eitt róttækasta aflið sem nú er á sveimi. Krafa hennar um innihald, raunverulegt innihald, þýðir miklar breytingar, mikinn söngleik.“