Hernaðarlist Meistara Sun er komin út í þýðingu Geirs Sigurðssonar, prófessors í kínverskum fræðum við Háskóla Íslands. Þetta er fyrsta íslenska þýðingin úr fornkínversku á verkinu og frumtextinn er birtur við hlið þýðingarinnar. Geir ritar einnig inngang og skýringar. Bókin er gefin út af Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum og Háskólaútgáfunni.

Geir er fyrst spurður um muninn á fornkínversku og nútímakínversku. „Fornkínverska er einungis ritmál, ekki talmál, og er töluvert frábrugðin nútímakínversku og allt öðruvísi upp byggð,“ segir hann. „Táknin eru hin sömu í báðum málum og sá sem kann ekki kínversku sér því ekki mun á fornkínversku og nútímakínversku. Táknin í fornkínversku standa yfirleitt fyrir eitt orð en í nútímakínversku eru tvö til þrjú tákn fyrir hvert orð. Setningafræði og málfræði er allt öðruvísi og það eru mun fleiri greinarmerki í nútímakínversku. Í fornkínversku er maður með mjög knappan texta sem þarf oft að túlka mjög mikið, auk þess sem ekkert í textanum segir til um þátíð, fleirtölu og þess háttar nema þá samhengið. Þetta skapar áskoranir fyrir þýðendur á Vesturlöndum sem þurfa í þýðingu sinni að velja eina þýðingu á hugtaki og geta ekki viðhaldið margræðni frumtextans en í mörgum tilfellum væri við hæfi að viðhalda honum. Þetta gerir þýðinguna vandasama en skapar um leið ansi mikið svigrúm til að fylla inn í eyðurnar.“

Geir lærði fornkínversku í Þýskalandi, var síðan í doktorsnámi við háskólann á Havaí og bjó seinna í Kína. Sérsvið hans er fornkínversk heimspeki. Við þýðingu sína hafði hann til hliðsjónar áhugaverðar nútímakínverskar og vestrænar þýðingar á verkinu úr fornkínversku. „Þar má aðallega nefna þýska þýðingu þar sem þýðandinn gengur óskaplega langt í því að bæta inn í textann og gera hann miklu lengri og fyllri,“ segir hann. „Það má segja að ég hafi valið millileið. Ég reyndi að forðast að bæta of miklu við en stundum þurfti samt einmitt að bæta við til að gera textann skiljanlegan og læsilegan, til að íslenska hann. Annars myndi hann stundum vera nánast eins og upptalning.“

Af hverju vildi hann þýða hana á íslensku? „Hernaðarlistin er vinsæl og vel þekkt bók. Mér datt í hug að það væri gaman að þýða verk sem myndi höfða til almennings en ekki bara til fræðimanna. Ég hafði líka áhuga á að gera eitthvað annað en ég hafði verið að fást við, sem eru konfúsískir textar,“ segir hann.

Spurður hvað honum þyki heillandi við bókina segir hann: „Það sem mér finnst sérstaklega heillandi við hana er að hún fjallar ekki einungis um hernað heldur einnig um mannleg samskipti þar sem einhvers konar samkeppni eða átök eru í gangi. Hún fjallar um klækjabrögð, herkænsku og það hvernig maður á að bera sig að til að sigrast á einhverju sem maður er að keppa við.

Sem hernaðarrit snýst hún fyrst og fremst um frið og hvernig hægt er að útkljá einhvers konar átök þannig að allir komi sem best úr út því. Þarna er talað um að besti herstjórnandinn sé sá sem knýr óvinaherinn til uppgjafar án þess að heyja bardaga við hann. Þannig á hann að grafa undan áformum og hugmyndum og bandalögum þannig að óvinurinn sér ekki annað í stöðunni en að gefast upp áður en haldið er í bardagann. Um leið verður hvorki mannfall né eyðilegging.

Það er líka hægt að heimfæra þetta upp á kænskubrögð í samskiptum okkar við aðra, þannig að um leið og við fáum okkar framgengt þá er um leið eftirsóknarvert að hinn aðilinn komi líka vel út úr því, að minnsta kosti með ákveðinni reisn. Í þessu felst ákveðin siðfræði sem ég held að okkur sé ekki töm og er nokkuð nýstárleg.

Ég hef líka sérstakan áhuga á henni vegna þess að hún tengist daóisma. Í Hernaðarlistinni kallast ýmsir þættir mjög á við kafla í bókinni Ferlið og dyggðin, sem er þýðing Ragnars Baldurssonar á Bókinni um veginn. Þarna eru setningar og heilræði sem eru greinilega undir sterkum daóískum áhrifum. Mikil áhersla er lögð á fyrirbyggjandi aðgerðir til að koma í veg fyrir þær hörmungar sem fylgja átökum. Þar er einnig mælt með að við snúum okkur frá því karllæga, harða og eyðileggjandi gildismati sem er áberandi í samfélaginu og byggist á því að knýja hluti fram með aflsmunum. Þetta kenna Kínverjar við „jang“. „Jin“ er svo það mjúka og kvenlæga sem gefur líf í stað þess að taka líf. Mjúkar „jin“ aðferðir eru líklegri til árangurs fyrir heildina og því ættum við frekar að efla slíkt gildismat frekar á kostnað hins harða. Þótt Hernaðarlistin sé auðvitað bók um hernað er hún þannig um leið bók um frið og möguleikann á mannlegri velferð.“