Guðlaug Edda Hannesdóttir er í stuttri heimsókn á Íslandi. Hún lauk nýverið keppni á móti sem fór fram í Montreal í Kanada og er hluti af heimsbikarmótaröðinni, sterkustu mótaröð heims í þríþraut. Þar keppti hún í sprettþraut, synti 750 metra og náði góðum tíma, 9:26 mínútum. Þá hjólaði hún 20 kílómetra og hljóp 5 kílómetra. Hún náði góðum spretti og endaði í 26. sæti.

Guðlaugu Eddu hefur gengið afar vel á stórum mótum í þríþraut á þessu og á síðasta ári og er nú einn af okkar efnilegustu íþróttamönnum. Markmið hennar er að taka þátt í Ólympíuleikunum í Tókýó 2020 og hún og þjálfari hennar, Rasmus Stubager, leyfa sér að vera mjög bjartsýn. Takist henni að ná settu marki verður hún fyrsti Íslendingurinn til að keppa í þríþraut á Ólympíuleikum.„Bæði ég og þjálfarinn minn erum bjartsýn en ég reyni að leiða hugann ekki of mikið að Ólympíuleikunum þótt það sé markmið mitt. Ég einbeiti mér frekar að því að bæta mig á hverjum degi og á hverju móti. Er með lítil markmið sem ég set mér á hverjum degi. Ég er að reyna að gæta þess að ég myndi ekki óheilbrigt samband við íþróttina,“ segir Guðlaug Edda en það mun koma í ljós í maí á næsta ári hvort hún hlýtur þátttökurétt á leikunum.

Hún er brosmild og býr yfir mikilli orku og útgeislun. Það líður ekki á löngu þar til gestir kaffihússins þar sem viðtalið fer fram eru komnir í hlutverk áhorfenda. En eftir því tekur hún alls ekki. Kærastinn hennar, Axel Máni Gíslason, er með í för.

Aðeins æft í þrjú ár

Það vekur furðu margra að þrátt fyrir að Guðlaug Edda keppi við bestu konur heims í þríþraut eru aðeins þrjú ár síðan hún hóf að æfa af kappi. Og reyndar á sama tíma og hún útskrifaðist frá Háskóla Íslands með ágætiseinkunn.„Ég æfði sund sem barn og unglingur en eftir að ég lauk menntaskóla ákvað ég að einbeita mér að námi. Mér hefur alltaf þótt gaman í skóla. Ég valdi stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og námið gekk ofsalega vel, ég hef enda mjög mikinn áhuga á alþjóðastjórnmálum og fékk góð tækifæri í náminu. Ég fór til dæmis í skiptinám við Stanford-háskóla og til Danmerkur. Með náminu ætlaði ég bara að hlaupa svolítið mér til gamans og var alveg hætt í sundi. Þríþrautarsambandið var nýstofnað á þessum tíma og þau höfðu samband við mig á síðasta ári mínu í Háskólanum. Ég byrjaði að æfa þríþraut og síðan þá hefur það undið upp á sig,“ segir Guðlaug Edda frá.

Ofbeldi friðargæsluliða

Í lokaritgerð sinni skrifaði hún um viðbrögð Sameinuðu þjóðanna og undirstofnana við ásökunum um kynferðislega misnotkun og ofbeldi af hálfu friðargæsluliða gagnvart konum og stúlkum í Mið-Afríkulýðveldinu.„Það hefur mikið verið skrifað um það góða starf sem hjálparsamtök vinna en mig langaði að skrifa út frá reynslu kvenna sem búa í þessum ríkjum og eru í minnihlutastöðu gagnvart friðargæsluliðum og valdhöfum í landinu. Ég studdist við skýrslur, gögn og umsagnir frjálsra félagasamtaka,“ segir Guðlaug Edda en niðurstaða hennar er að Sameinuðu þjóðirnar og undirstofnanir hafi brugðist konum og stúlkum í Mið-Afríkulýðveldinu. „Þetta eru friðargæsluliðar á vegum okkar Vesturlandabúa og mér fannst áhugavert að rýna í stöðuna. Ég held að hættan á ofbeldi aukist þegar það er ekki nægileg fjölbreytni í hópi friðargæsluliða.“

Hún segist ekki hafa búist við því að ná bæði góðum árangri í náminu og í íþróttinni. Hún fékk níu í lokaeinkunn í námi sínu og viðurkennir að álagið hafi þó verið mikið. „Mig langar til að gera allt vel sem ég geri og í nokkra daga þurfti ég að vaka lengi og taka erfiðar æfingar. Maður gæti ekki haldið svona út í langan tíma en til skamms tíma er það alltaf þess virði,“ segir Guðlaug Edda.

Guðlaug Edda skrifaði um ofbeldi friðargæsluliða í lokaverkefni sínu, hún fór í skiptinám í Stanford háskóla og útskrifaðist frá Háskóla Íslands með ágætiseinkunnina 9.
Valli

Svaf ekki í fimm daga

Síðasta sumar datt hún í keppni og fékk mikið höfuðhögg. Hún rotaðist ekki en fékk heilahristing. Nokkrum mánuðum seinna tókst hún á við eftirköstin sem reyndu mjög á andlegan styrk hennar. Þeir sem hafa einhvern tímann á ævinni glímt við svefnleysi skilja í hvaða sporum hún var. „Ég fékk heilahristing í byrjun sumars en það var ekki fyrr en fyrir keppni í september, nokkrum mánuðum síðar, sem verstu afleiðingarnar komu í ljós. Ég svaf ekki í fimm daga. Ég hafði reyndar fengið vægari einkenni um sumarið sem ég gerði lítið úr. Missti svefn eina og eina nótt en skrifaði það á streitu. Þessir fimm dagar voru skelfilegir, maður funkerar ekki, það er ekki hægt að æfa eða keppa og líðanin er þung. Þegar ég kom heim eftir keppnina þá vatt svefnvandinn upp á sig. Ég svaf tvo til þrjá tíma á nóttu í nokkra daga og svo kom kannski einn dagur þar sem ég svaf samfleytt í tólf tíma,“ segir hún og lýsir betur líðan sinni.

„Þetta er það versta sem ég hef gengið í gegnum og á tímabili hélt ég að ég myndi aldrei sofa aftur. Það er eins og hugurinn geti ekki stansað. Hann fer hring eftir hring og stansar ekki. Því fylgir kvíði að geta ekki sofið. Maður hugsar í sífellu: Mun ég sofna í nótt? Mun þetta enda? Ég þurfti á endanum að ljúka æfingatímabilinu og draga verulega úr æfingum. Um leið og ég hafði tekið þá ákvörðun fann ég fyrir létti og vissi að ég gat farið að byggja mig upp.

Ég var heppin, það tók mig ekki nema rúma þrjá mánuði að ná góðum tökum á heilsunni aftur,“ segir hún.

Sálfræðiaðstoðin mikilvægust

Guðlaug Edda vann markvisst að því að ná heilsu aftur og fékk aðstoð læknis og sálfræðings sem sérhæfir sig í eftirköstum heilahristings.„Það sem hjálpaði mér langmest var að fara til sálfræðings. Að ræða vandann og fá góðar ráðleggingar. Ég lærði að beina hugsunum í annan farveg. Í stað þess að hugsa: Mun ég einhvern tímann sofna? lærði ég að ímynda mér að ég þyrfti að berjast gegn því að sofna. Það er mjög erfitt? Hefur þú prófað það? “ spyr hún og hlær.

„Annað sem hefur reynst mér mjög vel er að æfa yin jóga og hugleiðslu. yin jóga er slökunarjóga, ég hef haldið fast í það að stunda slíkt jóga því það raunverulega hjálpar. Ekki bara við svefninn heldur bætir það líka ástand líkamans,“ segir Guðlaug Edda og mælir með slíku jóga fyrir alla.

„Og það þriðja sem hefur reynst mér vel er að búa til góða svefnrútínu. Klukkustund fyrir svefn þá slekk ég á öllum tölvum og tækjum sem gefa frá sér blátt ljós og minnka allt áreiti í kringum mig. Geri eitthvað í rólegheitum, eins og að lesa bók eða eitthvað slíkt,“ segir Guðlaug Edda sem er reyndar mikill lestrarhestur. Núna er hún að lesa sænska glæpasögu en segist lesa bæði fræðirit og skáldsögur.

Guðlaug Edda segist hafa verið heppin. „Sem betur fer hefur orðið mikil vakning um skaða eftir heilahristing en einnig um andlega heilsu og skaðsemi streitu.“
Valli

Lærði af slysinu

Hún segist hafa lært af slysinu og því að takast á við andlega erfiðleika og svefnleysi. „Kærastinn minn var alltaf að segja mér að ég yrði sterkari. En á meðan það versta gekk yfir þá sá ég það ekki. Ég svaraði honum og sagði: Nei, þetta mun aldrei lagast. En um leið og mér fór að batna þá áttaði ég mig á því hversu mikið ég hafði lært. Ekki bara hvað varðar svefn og hvíld. Ég lærði meira um streitu, hvernig maður verður stundum sterkari og einbeittari með því að taka skref til baka. Hvíldin er svo mikilvæg, ekki bara fyrir íþróttamenn heldur okkur öll. Ég lærði að treysta á sjálfa mig,“ segir hún og bætir við að fyrir slysið hafi hún ekki áttað sig á því hvað andlegur styrkur er mikilvægur í íþróttinni sem hún stundar.

„Reynslan kennir manni að vanmeta ekki andlegu þættina. Ég hélt það myndi duga að koma mér í bilað form, æfa af hörku og keppa. En við sem erum að keppa á hver móti annarri erum allar mjög svipaðar. Við erum kannski með mismunandi styrkleika en þegar allt kemur til alls þá skiptir mestu máli hversu tilbúin þú ert í keppninni. Þetta er svo dýnamísk íþrótt. Í sundi synti ég á einni braut og enginn truflaði mig. Í þríþraut syndir þú í kringum sextíu konur sem allar eru að reyna að komast á sama staðinn. Einbeitingin og ró í sömu andrá er nauðsynleg og kunna að taka skref til baka til að fara áfram af enn meiri krafti,“ segir Guðlaug Edda.

Keppi ekki eftir heilahristing

Bæði sálfræðingur hennar og læknir sögðu henni að það væri algengt að íþróttamenn yrðu ekki varir við eftirköstin fyrr en löngu seinna. „Maður losnar við verkina úr líkamanum og heldur að þá geti maður haldið áfram, en bataferlið tekur lengri tíma og getur verið krefjandi. Sálfræðingurinn minn sagði að það ætti að vera regla að íþróttamenn kepptu ekki í tvo til þrjá mánuði eftir svona heilahristing,“ segir hún. „Ég var heppin, eftirköstin hefðu getað orðið alvarlegri og háð mér til lengri tíma. Sem betur fer hefur orðið mikil vakning um skaða eftir heilahristing en einnig um andlega heilsu og skaðsemi streitu.“

Hún segir það besta við íþróttir hversu mikið sjálfsþekkingin vex. „Eftir þessa erfiðleika er ég betri íþróttamaður en líka betri manneskja, auðvitað á það ekki bara við um íþróttir. En ég er þakklát fyrir að hafa þurft að læra þetta og öll reynsla nýtist, sama hvað maður mun hafa fyrir stafni í framtíðinni,“ segir hún.

Eldurinn

Það er stundum framandi fyrir Guðlaugu Eddu að mæta á stærstu mótin. Hún kemur ein frá Íslandi með þjálfaranum sínum þótt stundum sé kærastinn hennar, Axel, með í för. „Stærstu íþróttasamböndin eru með allt að sex keppendur á sínum vegum og koma með starfsfólk, nuddbekki og þau ganga um með talstöðvar,“ segir Guðlaug Edda og skellir upp úr. „Það er auðvitað framandi því svo er það bara ég sem kem ein frá Íslandi. En þrátt fyrir að ég sé ekki með stórt starfslið í kringum mig hef ég verið rosalega heppin með gott stuðningsnet og fólk sem hjálpar mér. Það er örugglega það besta og stór þáttur í því að ná árangri er að vera með stuðningslið sem trúir á þig. Þitt eigið lið og í því er fólk sem er ekki endilega á staðnum. Til dæmis sálfræðingurinn minn, vinir og aðstandendur. Kærastinn minn kemur með þegar hann getur og þjálfarinn er alltaf með í för. Þetta er mitt fólk og mitt lið. Það er svo mikið sem þarf að virka til að maður geti tekið þátt í keppni um pláss á Ólympíuleikunum. Þetta er mikil erfiðisvinna og það þarf að leggja mikið á sig en þetta er það skemmtilegasta sem ég geri og ég myndi ekki vilja gera neitt annað. Ég fæ að keppa við þær bestu í heimi og eftir hvert mót fer ég að trúa því betur að ég eigi heima þarna og það viðheldur neistanum, tja, eða eldinum,“ leiðréttir hún sig og hlær. „Því auðvitað er þetta biluð ástríða. Stundum hugsa ég að ég hljóti að vera eitthvað klikkuð, en þetta er bara það sem ég lifi fyrir.“