„Almennt viðhald húsa felst helst í þaki, þakrennum, gluggum og ytri kápu hússins; að passa upp á málningu, glugga og gler og halda því við,“ segir Reynir Kristinsson, húsasmíðameistari og skoðunarmaður fasteigna hjá Fasteignaskoðun.

„Ef málning er byrjuð að flagna, eða komnir eru rakablettir í veggi utanhúss, þarf að rífa það upp, gera við og mála að nýju. Eins með gluggana; að gæta þess að allt sem gluggum viðkemur sé vel og rétt unnið, að grunnað sé undir þá og þeir séu þurrir. Þá kalla dökkmálaðir gluggar alltaf á meira viðhald því dökk málning flagnar auðveldar af, hún dregur í sig meiri hita, þornar og springur fyrr. Þá þarf alltaf að hraða viðgerðum á sprungum sem myndast í veggjum utanhúss og mjög mikilvægt að ekki þrífist mosi í sprungunum, því þar sem mosi er, þar er raki.“

Ekki má mála yfir loftbólur

Innanhúss þarf ekki síður að passa vel upp á glugga og sprungur í veggjum.

„Á milli glerja er mismunandi loftrými og getur þá hélað inn á glugga. Þá þarf að passa að þurrka úr glugganum sem annars verður blautur, málningin flagnar af, tréverkið fúnar og ryð kemst í ramma glersins þegar það nær ekki öndun,“ upplýsir Reynir.

Sjáist loftbóla á máluðum vegg innandyra, er það merki um að raki komist í gegnum múrinn.

„Þá þarf að hreinsa það, opna og láta þorna í minnst tíu daga. Það er ekki nóg að pússa niður loftbóluna og mála yfir rakann því þá brýst fram ný bóla áður en varir. Því þarf alltaf að komast að uppruna vandans.“

Alltaf mikilvægt að lofta vel út

Í viðhaldi fasteigna er mjög mikilvægt að koma í veg fyrir allan raka í húsnæði.

„Helsta vandamálið sem við sjáum í dag eru raka- eða myglublettir í loftum, þar sem kuldabrú er innanhúss, en það er munur á hita og kulda. Í kuldabrúnni safnast fyrir sót af kertum, ló og fleira sem veldur myglu ef ekki er loftað út reglulega. Það er aðalástæðan fyrir myglu og því þarf alltaf og skilyrðislaust að opna glugga og lofta vel út,“ segir Reynir og minnist æskuáranna þegar foreldrar hans komu reglulega inn í herbergi til að segja honum að opna gluggann og viðra út innilokað óloftið.

„Í dag kemur maður iðulega í herbergi krakka sem sitja dagana langa í tölvum og með lokaða glugga. Því þarf að herða á þessu með gluggana eins og í gamla daga, til að koma í veg fyrir skemmdir á húsnæði vegna myglu og brýna fyrir börnum að lofta sem mest út.“

Eftirlit með viðhaldi er aðkallandi

Reynir segir aldrei of oft brýnt fyrir húseigendum að passa upp á öndun í húsum sínum, hvort sem það er innanhúss eða í þaki.

„Menn eru að klæða hús sín og loka fyrir öndun í þaki og þá leitar hiti upp og raki myndast í geymslulofti eða skriðlofti. Við það myglar og fúnar þakið og saggi myndast í því. Því er aðkallandi að láta þak anda sérstaklega vel, og það á að vera kalt í þakrýmum,“ segir Reynir.

Hann leggur áherslu á gott eftirlit með viðhaldi bygginga.

„Við sjáum alltof oft heilu blokkirnar fá ný þök og þar sem ekki eru teknar túður upp úr þakinu, og jafnvel klóaktúður eru þá settar undir þakið og inn í rýmið. Það er auðvitað ávísun á myglu, óloft og skemmdir. Fólk verður að leita sér ráðgjafar í stærri verkefnum, eins og með framkvæmdum og viðhaldi fjölbýlishúsa. Á Íslandi er ekki sama veðrátta og í Póllandi eða á Spáni og byggingarverkamenn sem vinna við húsbyggingar hér á landi gera eðlilega hlutina eins og þeir eru vanir heima. Það sjáum við oft.“

Reynir telur að ástandsskoðun fasteigna ætti að vera í lögum, eins og tíðkast í nágrannalöndunum. Þá yrðu húseigendur að láta skoða eignir sínar áður en þær eru settar í sölu. FRÉTTABLAÐIÐ/ANTON

Ástandsskoðun er víða skylda ytra

Reynir hefur í árafjöld kallað eftir því að seljendur láti fara fram ástandsskoðun á eignum sínum áður en þær fara í sölu, eins og gert er í nágrannalöndunum.

„Erlendis geta húseigendur ekki selt eignir sínar nema fá ástandsskoðun fyrst og ég tel að það ætti að vera í lögum að skylda húseigendur hér á landi til að láta skoða eignir áður en þeir selja þær. Þá liggur allt fyrir og kaupendur ganga að vottuðu ástandi eignarinnar,“ segir Reynir.

Hann hefur ekki tölu á hversu mörgum stórslysum hann hefur afstýrt með því að gera ástandsskoðun fyrir þá sem eru í fasteignaleit.

„Ég mæli alltaf með ástandsskoðun, sérstaklega í eldri húsum. Með nýjum eignum heldur byggingarstjóratrygging í fimm ár og þótt fólk fari með frænda sinn sem er smiður að skoða eldri eign er ábyrgðin þeirra og það fær ekki skýrslur um ástandið. Leikmenn eiga ekki gott með að glöggva sig á ástandi eigna né hvernig viðhaldi hefur verið háttað, eða gríðarlegum kostnaði sem felst í því sem getur komið óvænt upp á, en með ástandsskoðun hverfa þessi vandamál í afsali og í 90 prósentum tilvika veit fólk hverju það tekur við.“

Gott viðhald gefur vel af sér

Ástandsskoðun er byggð á sjónmati, nema þess sé óskað að nánari skoðun fari fram.

„Augað nemur til dæmis ekki raka eða myglu undir parketi, en ég get séð ef mygla er komin upp um kverklista og ef hiti eða kuldabrú og raki er undir með hitamyndavél. Við sjáum ótrúlegustu hluti og þótt ekki sé hæg að staðfesta myglu nema að rífa upp gólfefni getum við upplýst kaupendur um að slíkt kæmi ekki á óvart. Fólk þarf alltaf að staldra við og hugsa. Sjá til dæmis hvort búið sé að kítta í glugga og mála yfir, eða hvort gluggar séu fúnir. Það er einfaldlega ekki hægt í hraða dagsins að skoða aðeins eina íbúð og ætla sér að kaupa hana á staðnum,“ segir Reynir.

Dýrustu eign húseigenda þurfi að gæta vel og oft þarf ekki mikið til.

„Fólk er til dæmis alltof latt við að hreinsa rusl úr þakrennum sem veldur því að vatn flæðir út fyrir og veldur skemmdum á húsinu, ryði, sprungum og skemmdum á málningu. Það eitt að nenna að hreinsa lauf úr rennunni getur því sparað milljóna viðgerð seinna meir. Því ættu húseigendur alltaf að reyna að laga áður en ástandið versnar. Og eins og með bílinn þarf að þrífa húsið, skola af því drullu, laga, bletta og mála. Ef viðhald er gott færðu meira fyrir húsið og sparar stórfé í viðgerðir.“