Árið 2017 urðu 110.000 manns fyrir einhvers konar skaða á sjúkrahúsum í Noregi, samkvæmt tímaritinu Sykepleien.no. Það gerir um 13,7% þeirra sem þurftu á sjúkrahúsvist að halda. Stefnt er að því markvisst að lækka þessa tölu enda er talið að í helmingi tilfella hefði verið hægt að forðast skaðann.

Rannsóknin frá háskólanum í Bodø byggist á viðtölum við fimmtán hjúkrunarfræðinga á hjúkrunarheimilum, heimilishjúkrun og á skurðstofum. Rannsakendur vildu kanna hættuna samfara því að flytja aldraða sjúklinga á milli deilda eða hæða þegar þeir væru á leið í skurðaðgerð. „Allir hjúkrunarfræðingarnir sem tóku þátt í rannsókninni höfðu upplifað einhvers konar óheppilegar uppákomur á vinnustað,“ segir Eli Eliassen, einn af vísindamönnunum á bak við rannsóknina. „Allt voru þetta atvik sem áttu ekki að geta gerst. Atvikið gæti tengst rannsókn á sjúklingi, meðferð, umönnun, endurhæfingu eða heimsókn til læknis.“

Rannsakendur uppgötvuðu hættu á óheppilegum atvikum hjá öldruðum þegar þeir eru sendir til og frá sjúkrahúsum jafnvel einir. Fólk sem er mikið veikt og á erfitt með að tjá sig er sent eitt á milli sjúkrahúsa. Upplýsingar á milli deilda skila sér ekki til samstarfsfélaga á sjúkrahúsinu. Tölvur milli deilda „tala“ ekki saman þannig að um misskilning verður að ræða. Fólk með heilabilun er meðal þeirra sem lenda í margvíslegum mistökum fagfólks. „Oft eru aldraðir sjúklingar í ruglástandi eftir aðgerðir og það getur reynst örðugt að miðla til þeirra mikilvægum upplýsingum við útskrift,“ segir Eli. „Sjúklingar eiga mjög oft erfitt með að skilja hvað sé að gerast og getur verið erfitt fyrir hjúkrunarfræðing að fá réttar upplýsingar frá hinum sjúka. Ófullnægjandi upplýsingar geta haft áhrif á niðurstöðu meðferðarinnar, til dæmis hvort sjúklingur hafi tekið inn lyf eða ekki.

Þá er fólk flutt frá sjúkrahúsi á endurhæfingardeildir eða hjúkrunarheimili án tilskilinna og mikilvægra upplýsingaskjala. Loks er of algengt að aldraðir séu sendir heim of snemma og séu ekki orðnir nægilega frískir til að nýta sér heimaþjónustu. Því miður getur sjúklingurinn orðið fyrir alvarlegum óhöppum fari hann of snemma heim af sjúkrahúsi, til dæmis falli sem getur valdið beinbroti og í versta falli dauðsfalli. Mismunandi tölvukerfi milli heilsugæslu og spítala getur auk þess komið í veg fyrir að mikilvægar upplýsingar komist í hendur heilbrigðisstarfsmanna sem eiga að annast sjúklinginn. Hjúkrunarfræðingurinn hefur ekki nógu fullkomnar upplýsingar um breytingar á lyfjum, sýkingum eða annarri umönnunarþörf.

Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að bæta þurfi samstarf á öllum sviðum heilbrigðisþjónustunnar í Noregi svo öryggis sjúklinga, sérstaklega aldraðra, sé gætt. Mælt er með að frekari tékklistar verði þróaðir sem tryggja nauðsynlegar og mikilvægar upplýsingar. Þá ættu að vera til neyðarviðbrögð fyrir einstæða aldraða sjúklinga ef þeir þurfa fylgd til og frá sjúkrahúsi. Ekki eru allir með tiltæka aðstandendur ef neyð kemur upp.

Árið 2016 var gerð greining á högum og líðan aldraðra á Íslandi. Þar kom í ljós að fámennur hópur eldri borgara hafði upplifað vanrækslu en ellefu einstaklingar höfðu orðið fyrir vanrækslu af hálfu skyldmenna, annarra umsjónarmanna, samfélagsins eða annarra. Fleiri aldraðir en áður töldu að heilbrigðisþjónusta hefði versnað eða 45%. Hvort gerð hafi verið rannsókn á viðhorfi hjúkrunarfræðinga eins og í Noregi er okkur ekki kunnugt um. Ýmsar rannsóknir hafa þó sýnt að kannanir í nágrannalöndum okkar eiga margt sameiginlegt með því sem gerist hér á landi.

Greinin birtist á vefmiðlinum forskning.no.